केही आफ्नै कथा, ब्यथा अनि भावनाहरु

उच्च माबिले प्रस्ताव गरेका ३ एमको नियन्त्रण कतिको सफल होला त ?

2012-01-05T23:20:00.000-08:00

अहिले फेसनको रुपमा चलेको छ थ्रि एम । के तपाइलाइ थाहा छ थ्री एम भित्र के के पर्छन ? सायद छैन होला उसो भए सुनि हाल्नुस थ्री एम भनेको मोबाइल, मोटरबाइक र मिनिस्कर्ट हुन् । साच्चै उच्चमाध्यमिक बिधालयका बिधार्थीहरुको लागी यी एमहरु हानिकारक नै हो जस्तो लाग्यो । अरु भन्दा पनि मोबाइले बढाएको बिकृतीलाइ भने रोक्नै पर्छ तर कसरी? आजको युगमा यो असम्भव प्राय छ । बुझ्नेलाइ श्रि खण्ड त नबुझ्ने लाइ खुर्पाको बिड त्यसै कहा भनेका हुन र हाम्रा पुर्खा ले । आजको आधुनिक युगमा मोबाइल आवश्यक बस्तु हो तर अहिलेका टिनएजका भाइ बहिनीहरुले मोबाइलको युज भन्दा मिसयुज बढि नै गरेका छन् । हुन त समयले पाएको प्रबिधिबाट टाढा रहनु राम्रो होइन तर त्यसो भन्दैमा हदै गर्नु पनि हुन्न । यसमा प्रयोग कर्ताको त हुदै हो त्यसमा नेपाल टेलिकम र एनसेलको पनि दोष उत्तिकै छ । बिधार्थी छुट भनेर पचास रुपैया वा सय रुपैयामा सिमकार्ड प्रदान गरे पछि एक दिन खाजा खाने पैसा वा एउटा नोट बुक किन्ने पैसाले मोवाइलको सिम किन्न थालेका छन् । यसै गरि कलेज फि वा इक्जाम फि भनेर बढि बढि पैसा मागेर फोन सेट किन्ने गरेको पनि पाइएको छ। एनटिसीको सस्तो नेट सेवा होस वा एनसेलको फास्ट इन्टरनेट सेवा दुवैको भरपुर सदुपयोग गर्न अहिलेका भाइ बहिनि खप्पिस भएका छन् । हात हातमा भएको मोवाइलमा मिग ३३ वा फेसबुक चौबिसै घण्टा भए पछि सरले के पढाउनु भएको पाठ कहा पुग्यो भन्ने कुरा के थाहा तिनलाइ? पढ्ने बेला मिग३३ होस वा फेसबुक प्रयोग गर्नु पनि लागु पदार्थ सेवन गर्नु जतिकै नसा हो जसले पक्कै पनि पढाइलाइ बाधा पुराउछ ।
यो थ्री एमको प्रतिबन्धको कुरा सुन्दा त मलाइ पनि ठिकै गरे जस्तो लागेको थियो तर कार्यान्वयन पक्ष कतिको प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ भन्ने मुख्य प्रश्न हो । पत्रिकाहरुमा सुनेको यतिका दिन भए पनि कार्वाही वा कार्यान्वयन भएको कहि पनि छैन होला सायद त्यसैले आजभोली काम गर्नु भन्दा बोल्नु धेरै सजिलो छ त्यसैले सधै कुराको पछि लागेर बिश्वास गरि हाल्नु भन्दा पनि कामको प्रकृती हेरेर मात्र बिश्वास गर्ने बेला आएको छ । जे होस केही बिकृतिलाइ सुधार गरी हरेक प्रबिधिलाइ साथ लिनु हामी सबैको भलो हुनेछ ।
जय ब्लगिङ

फेसबुकमा मेरो दुई घण्टा

2011-12-15T00:38:00.001-08:00

सँसार बिचित्रको छ, अझ यहाका मानिसहरु त झनै अचम्मै बिचित्रका । यहा कोहि पढ्छन, कोही लेख्छन , कोही गाउछन्, नाच्छन्, कोही काम गर्छन त कोही केही गर्दैनन । पढ्नेहरु पनि कोही आफ्ना लागि पढ्छन, कोही अरुकै लागि पढिदिन्छन, कोही केही सिक्न पड्छन, कोही समय बिताउनलाई पढि टोपल्छन् । लेख्नेहरु पनि कोही रहर पुरा गर्न लेख्छन, कोही बाध्यताले लेख्छन, कोही बाच्नका लागी लेख्छन् त कोही मै जस्तो रमाइलो गर्नको लागि । जे होस मानिसको स्वभावको बिविधता हेर्न सामाजिक सञ्जालमा पनि रमाइलो हुदो रहेछ। आजको बिज्ञान र प्रबिधिले जेलिएको कारण सँसारलाई हेर्न अझ सजिलो बनाएको छ । समय आफ्नै रफ्तारमा चलिरहेको छ । हामी मानबजातिहरु त्यहि समयको पछि पछि सकि नसकि दौडि रहेका हुन्छौ त्यही चल्ने क्रममा पनि कोही के गरेर कोही के गरेर म भने एक छिन सामाजिक सञ्जाल अनुहार पुस्तिका (फेसबुक) तर्फ छिर्छु ।

प्रबिधिमा मानिसको आविस्कार यो सामाजिक सञ्जाल प्राय धेरै जसो मानिसले प्रयोग गर्दा हुन् जो जस् सँग पहुँच पुगेको छ । तर पहुँच पुगेरै पनि प्रयोग नगर्नेहरुको सँख्या पनि अनगिन्ति नै छन् । त्यसमा कोही प्रयोग गर्न नजानेर त कोही जानेरै पनि समय नभ्याएर, कोही वास्ता नभएर अथवा यसलाइ यसो भनौ मन नपरेर खैर....... फरक ब्यक्ति फरक बिचार अनि फरक बिशेषता । सञ्जालबाट कसैले भरपुर मनोरञ्जन गरेका छ्न्, कसैले सके सम्म सदुपयोग गरेका छन्, कसैले यसलाइ भरपुर दुरुपयोग गरेका छन् । कसैले के रहेछ भनि चलाइ हेर्दैछन, कसैले यसलाइ सृजना बाड्ने थलो बनाएका छन्, कसैले आफ्ना बारेमा प्रचार गर्ने ठाउ बनाएका छन्, कसैले च्याट गरि नया नया साथी बनाउने ठाउ बनाएका छन त कसैले बिज्ञान र प्रबृधिको परिक्षण गर्ने ठाउ पनि बनाएका छन् । बिबिध थरिका मानिस मध्य म पनि एक हुँ म भने प्राय मेरा पुराना साथीहरुको खोजिमा छु ।

कहिले मेरो खोजिमा केही इटाहरु थपिन्छन्, कहिले सुन्यतामै रमाउछु । मेरो उद्देश्य पुराना साथीहरुको खोजि भए पनि सञ्जाल भित्र छिरे पश्चात नया तथा पुराना साथीहरुको चर्तिकला मै हराउछु त्यही नै रमाउछु र अल्मलिन्छु । जब नेट डिस्कनेक्ट हुन्छ वा केही अवरोध आउछ तब मात्र समयले डाडा काटेको थाहा पाउछु । आफ्ना लिष्टमा रहेका साथीहरुको गतिबिधि हेर्दैमा मेरा समय सुलुलुलुलुलुलु चिप्लिदै जान्छन् म त्यो केही थाहा पाउदिन । सञ्जाल प्रयोग गर्नु मेरो नसा भै सकेको छ । मेरो त्यहा केही काम छैन तापनि एक दिन छिरिन भने त्यसै त्यसै खल्लो लागि रहन्छ मनमा । सधैको दिनचर्या झै आज पनि एक पटक सञ्जाल मन्थनमा छिर्छु ।

७८ नोटिफिकेसन रातै भएर बसेको छ । हतारमा सरसरती हेर्छु खासै कुनै खोल्न लाएकको नोटिफिकेसन देख्दीन । फेरी हेर्छु ४ जना नया साथीहरुको प्रस्ताब आई रहेको देख्छु सरसर्ती नाम हेर्छु खासै परिचित नाम छैन म्युच्युअल साथी हेर्छु कसैको ५६ जना कसैको ५ जना कसैको २३ जना देख्छु अब कुन समुहका साथीहरु हुन् हेर्न मन लाग्छ माउस हतारमा दौडाई क्लिक गर्छु । ए साथीहरु त खासै जो कोही साथी नबनाउने खालकै रहेछन् एक चोटी एसेप्ट गरी हेर्नु पर्ला । अर्कोको पनि हेर्छु अह अलि धेरै घनिष्ट साथीहरु छैनन् जस्तो लाग्यो अब अहिले नै साथी बनाइन अर्को हेर्छु अहो हाम्रै डिपार्टमा सँगै पढेका साथी रहेछन् हतार मा एसेप्ट गर्छु । अहो यसो उसो गर्दै १५ मिनट त गै सकेको हुन्छ ।

फेरि पेज रिफ्रेस गर्छु । मोर द्यान सिक्स फ्रेण्ड ह्याभ देअर बर्थडे टुडे दाया पट्टि कुनामा नोटिफिकेसन देख्छु, हितैसी साथीभाई नै रहेकोले शुभकामना पोष्ट गर्न हतारीन्छु, Happy Birthday! Its your day today have a blast day !! many many happy returns of the day !! जन्म दिनको धेरै धेरै शुभकामना। लौ एक चरणको काम त सकियो । फेरी माथी होम पेजमा जान्छु । भर्खर भर्खर साथीहरुले स्टाटस अपडेट गरिरहेको देख्छु । सरसर्ती हेर्छु । uffffff bg bg days :( खासै छुदैन । अर्को तर्फ जान्छु । काठमाण्डौमा जाडो बढ्यो आछ्युछ्युछ्यु । लौ भइ राखोस । मुनी हेर्छु, chill kathmandu !! फेरी उस्तै...... त्यतिकै छोडिदिन्छु । मलाई बासुरीले रुवायो साईला नबजाउ बाँसुरी .......... उफ् मलाई वाक्क लाग्छ । अर्को स्टाटस अपडेट हुन्छ dhankuta ma suntalaa ko vaau Rs 50 सोध्न मन लागि हाल्यो ए होर? अर्कोले हाल्यो Anton chekhov का कथाहरुमा भेटिने पात्रहरु झै अगेनाको छेउमा बसेर कथा उपन्यास पड्ने दिन कहिले आउला मस्ति हुन्थ्यो होला फेरि थप्न मन लागि हाल्यो आ................कस्तो न हुन्थ्यो भन्यो जस्ताको तस्तै मस्ति त मनले मान्ने हो नी साथी अगेना मै बसेर पढेनी वा घाममै बसे नी । अर्कोले अपडेट गर्यो Anger destroys the beauty of the heart as well as the beauty of the face अलि कति मन छोयो like बटन दबाउन मन परि हाल्यो ।

मुनी फेरि देख्छु NO job NO car no money no problm jst only boring............ मान्छेलाइ केही अपडेट गर्ने शब्द नपाए के लेखौ के लेखौ हुदो रहेछ । अर्को को देख्छु dream is gone अहो के भो लौन सबै ठिकै त छ? मिल्ने साथी हो थपि दिइ हाले । अर्कोको आयो उहिले मदन गए ल्हासा लिनलाई सुन धने अचेल जान्छ अरब किन्नलाई नुन like बटन हतारीदै थिचियो । साहित्य प्रेमी दिदी हुनाले उहाको प्राय स्टाटस साहित्यिक नै हुन्छन । हेर्दा हेर्दै दाया पट्टी साइडमा नोटीफिकेसन गर्यो ......ले नया स्टाटस हाल्यो my exhibition dram of the whit lotus ends tomorrow, please come see the paintings today or tomorrow if you havent yet, थप्न मन लाग्यो ल ल म पनि आउछु तर कहा हो ?

यतिकैमा अर्को देख्छु
तेरो मेरो भन्दै बेमेल हात उठि रहन्छ
घाम साच्चै हरायो कि रात उठि रहन्छ
बलौ अब सबै मिलि अग्नि शिखा भइ
जब सम्म प्रकाश छोप्छ बात उठिरहन्छ
थप्न मन पर्छ अहो दिदि कति मिठो भावना लेख्दै गर्नुस बाड्दै गर्नुस ।
यतिकैमा देख्छु अर्को kya hai bebasi ........खास मन छोएन त्यतिकै अर्कोको वाल पोष्ट हेर्न मन पर्छ । पत्रिकाका साहुजीहरुको सिन्डिकेट त गाडीका साहुजीके भन्दा पनि खतरनाक रै छ । थपिहाले हो है साच्चै । रिफ्रेस गर्ना साथ देखियो गजल लेख्न लाग्नु भएका साथीहरुलाई म सके सम्म छोटो तहमा लेख्ने सल्लाह दिन्छु कुरो ठिकै हो like बटन दबि हाल्यो । एउटाले फोटो थप्यो है भन्ने सँकेत गर्छ हेर्छु दुइ बर्ष अघि नायीका रेखा थापा क्लोजअप पोजमा ...... मतलबै भएन अर्कोको पनि देखिन्छ .......added new 5 photos क्लिक गर्न मन पर्यो र like पनि हानि हाले । अर्कोले थप्यो gham pani lagdaina.....uffffffffffff kasto chiso hau dhankuta ma........ थपे हो है वास्तवमा । अर्कोले थप्यो happy Christmas अहो क्रिसमस पनि लागेछ । ल ल धन्यबाद तिम्लाइ पनि है । थपि दिए मैले पनि ।

अर्को ले थप्यो huhuhu ha ha ha उफ.............यो स्टाटस पनि हैरान नै । अर्कोले थप्यो सायद मैले नबुझेको होला अब युरोप अमेरीका तिर बिज्ञानको कारण पत्रिकाको भाउ घट्दै घट्दै फ्रीमा घर घरमा ल्याइ पुराउछ नेपालमा भने दिन दिनै बढेर बढेर हैरान थप्न मन पर्यो फेरी त्यस्तै हो नया नेपाल :) हेर्दा हेर्दै my working computer was crashed due to a strong virus in a file. लौ बिजोग नै भएछ ।
झ्याप्प लाइन डिस्कनेक्ट भयो । अहो लौ मारेछ । दुइ घण्टै भएछ । सञ्जालले समय बिताको नै थाहा भएन । तर जे सुकै भए पनि मानिसहरुको स्वभाव अनि एउटै चिजलाई प्रयोग गर्ने शैली फरक फरक छन् । सञ्जालकै कुरा गर्दा पनि कसैले सुचना बाड्छन् कसैले फोटो बाड्छन कसैले रमाइलो बाड्छन। कोही खोलेर अरुलाई हाइ हेल्लो भनि बन्द गर्दा हुन कसैले खोले पछि स्टाटस अपडेट गर्दा हुन कसैले केही नगरी sigh out गर्दा हुन् । कसैले केही लिङ्क सेयर गरेर मात्र बन्दा गर्दा हुन कसैले अरु कहा कहा के के गर्दैछन् हेरेर थाहा पाउदा हुन। कसैले को कोस्को फोटो राम्रो छ भनि हेर्दा हुन म भने यस्तै यस्तैमा रमाउछु अनि अल्मलिन्छु ।

धनकुटाकी चमक युवा साहित्यकार झमक

2011-12-04T03:01:00.001-08:00

हिजो विश्व अपाङ्ग दिवस । विश्वभरि रहेका अपाङ्गहरुलाइ सम्बोधन गर्दै विभिन्न ठाउमा बिभिन्न कार्यक्रमहरु सम्पन्न गरे । हिजो धनकुटा नगरि मँसिरको जाडोमा पनि बेहुली सिगाँरीए झै चिटिक्कै परेर सजिएको थियो किन यति चिरिच्याट्ट सिगाँरियो त? भनेर भन्दा हाम्री झमक दिदी जन्मेको यो सुन्दर नगरी त्यसमा पनि झमकलाइ नागरिक अभिनन्दन गरिने दिन यति हुदा पनि झमक मात्र बेहुली सिगाँरीए झै सिगाँरिएर नहुने रहेछ त्यसैले धनकुटेलीहरुले नगरलाइ पनि चिरिच्याट्ट पारिएको थियो । यसै अवसरमा धनकुटाबासी नागरीकहरुले पनि धनकुटाको कचिडेमा जन्मि हुर्केकि युवा साहित्यकार झमक कुमारी घिमिरेलाई नागरिक अभिनन्दन गरेका छन् ।

अगाडी अगाडी शैनिक टुकडीको मँगल धुन साथै लावा लस्करका साथ आएका सैनीक, सशस्त्र तथा नेपाल प्रहरीका बर्दी टोली पछाडी पछाडी सेतो टाटा गाडीको पछाडी सोफामा मुसुक्क मुस्कानको चमक दिदै बसेकी थिइन झमक। यता नेवा पुच खल तथा अन्य विभिन्न जातिय सँस्थाले आ आफ्नै जातिय पहिरनमा निकालिएको झाँकी, घर घरको ढोका ढोकामा राखीएको जोडी घडाले धनकुटाको रौनक नै छुट्टै बनाएको थियो ।

भिमनारायण चौकबाट सुरु भएको याली त्रिबेणी माबिको स्टेजमा आएर सभामा परिणत भएको थियो । काठमाण्डौबाट आउनु भएको गोबिन्द राज भट्टराइ मोदनाथ प्रसित सहितको टोलीले अझ कार्यक्रमको सोभा बढाएको थियो । झमक धनकुटेली चेली नै भए पनि कति धेरैले नदेखेको हुनाले उनलाई हेर्न आउनेहरुको घुइचोले त्रिबेणीको प्राङगण भरिभराउ थिए ।

धनकुटाको सेरोफेरो र स्वास्थ्य चर्चा

2011-11-09T23:31:00.000-08:00

यिनि हुन मोरङ कि ८ बर्षिया बिनिता दनुवार जो हाल सम्म बोल्न सकेकि थिइनन् धनकुटामा भै रहेको निशुल्क स्वास्थ्य शिविरमा शल्यक्रिया पश्चात बोल्न सुरु गरेकी छन् ।

पुर्वाञ्चलको सुन्दर नगरी धनकुटाको सदरमुकाम धनकुटा बजार विगत १५ दिन देखी निकै भिड भाड र घुइचो देखिन्थ्यो । न त यहाँ मेला लागेको थियो न त दशै तिहारको घुइचो नै यो त वृहत शल्यकृयाको घुइचो थियो तर अब त्यो भिड त्यो घुइचो आज देखी हट्दै छ। किन भने हिजो देखी उक्त घुइचो ल्याउने शिबिर समाप्त भएको छ । यहि मिति २०६८ कार्तिक १४ देखि २४ सम्म गरिव तथा असाहाय र पहुँच नभएकाहरुको लागि अलोहा मेडिकल मिसन हवाइ अमेरीकाको सहयोगमा धनकुटा अस्पतालमा सञ्चालन भै रहेको बृहत शल्यक्रिया स्वास्थ्य शिविरमा पुगनपुग १६०० धनकुटेलीले सुविधा लिएका छन् । १६०० जनाले स्वास्थ्य परिक्षण गरेर हेर्दा करिव १०५३ जनाले सेवा लिन पाउने भएका थिए त्यसमा पनि करिव १०९ जनाको मेजर शल्यक्रिया र करिव ३०० जनाको माइनर शल्यक्रिया सफलता पुर्वक सम्पन्न गरि मिसन सफल पारेका छन् ।

शिविरमा जाच गराउनको लागि करिव ३ महिना अगाडि नै नाम दर्ता गर्नु पर्ने भएकाले कतिपय जिल्लाका टाढाबाट आउनु पर्ने रोगीहरुले यसको बारेमा थाहा पाउन सकेन तर जतिले थाहा पाए उनिहरुले सेवा सुविधा लिएर गए । किन भने अझै पनि हाम्रो समाजमा रेडियो समाचार आदि सबैले सुन्न भ्याउदैनौ कतिपय अवस्थामा सुने पनि वास्ता गर्दैनौ । शिविर पहुँच नभएकाहरुको लागि भनिए तापनि सेवा पहुँच हुने हरुले नै लिने तितो यथार्थ समाजमा ब्याप्त छ र यो कार्यबाट अछुत यो कार्यक्रम पनि बन्न सकेन होला । किन भने जिल्ला सदरमुकामको अस्पतालमा भएको शिविर पक्कै पनि सदरमुकाम सम्मको पहुँच हुनेहरुनै त उपस्थित हुन्छन किन भने टाढा पहुँच भन्दा परकोले त नाम दर्ता गराउन नै पनि पहुँच पुगेन कि ? खैर............शिविर समाप्त भए सेवा सुबिधा धनकुटेली र वरिपरिका जिल्लाबासी जनताले नै लिए । शिविरमा कोठि, गाठा गुठि, खुडे, छालाको बिकार, दातको समस्या, हार्निया, पित थैलिको पथरी, लिङ्गमा छाला टासिएको , ब्रेन ट्युमर मुत्र नलि तथा थैलिमा हुने पथरी, पायल्स, गलगाड ,सम्पुर्ण स्त्री रोग, आगोले पोलेको साथै पिसाब जन्य रोगहरु आदिको अपरेसन भएको थियो । भने कतिपयको प्लास्टिक सर्जरी पनि गरिएको थियो ।

शिविरमा ब्रेन ट्युमरबाट पिडित बिरामी तथा जन्मै जिब्रोको तल्लो भाग दोब्रीएर बोल्न नसक्ने भएकाले करिव नौ बर्ष सम्म बोल्न नसक्ने नानी पनि बोल्न सक्ने हुदा उनिहरुको अभिभावक अत्यन्तै हर्षित देखिन्थे । हुन पनि किन नहुन उपचारको पैसा जम्मा गर्नु नसकेर के गर्ने भन्ने अन्यौलमा परेको बेला निशुल्क उपचार गराउनु पाउनु सौभाग्य कै कुरा हो ।

डा ब्राड्लि ओङ र डा बिकास गुप्ताको नेतृत्वमा रहेको ४० सदस्यिय चिकित्सक टोली ११ नोभेम्वर अथात आज समापन कार्यक्रममा सहभागी भइ फर्किदैछन् । टोलिलाइ हामी धनकुटा बासीको हार्दिक धन्यवाद । धनकुटा बासी र नजिकका छिमेकी जिल्लाबाट सेवा लिन पाउदा हामी धनकुटा बासी यो टोलिलाइ हार्दिक धन्यवाद नदिइ रहन सक्दैनौ । साथै शिविरको नेतृत्व गर्नुहुने दुवै डा‍ हरु पनि धन्यवादका पात्र हुनुहुन्छ उहाहरुको प्रयास बिना हामी धनकुटेलीले यो सेवा लिन सक्ने थिएनौ । बिना अनुमति फोटो ब्लगमा ताने फोटोको लागी धनकुटाका पत्रकार दाइ रमेश चन्द्र अधिकारीलाइ पनि धन्यवाद ।
फोटो साभार कान्तिपुर दैनिक

दशै, दशा र हामी

2011-10-01T22:57:00.000-07:00

सहर सुनसान हुदै छ अब दशै लागेछ क्यारे फेसबुकका भिताहरु हेर्दा पनि त्यस्तै भान भइ रहेको छ। खासमा यो दशै के हो र कसको हो मलाई पनि त्यति थाहा छैन । भन्छन् यो हिन्दुहरुको महान चाड, उसो भए अहिन्दुहरु यसमा रमाउनु किन? हुन त गणतान्त्रिक नेपालमा यो यस्को र त्यसको किन गर्ने सौहार्द्र रुपले सबैले सबैको चाड मिलेर मनाए के नै बिग्रने हो र? फेरी फेसबुक वालमा हेर्छु सबै सबैले शुभकामना आदान प्रदान गर्छन आफुलाइ दिइ सके पछि शुभकामनै साट्न त के नै फरक पर्ला र? लौ जा मैले पनि सबैलाई शुभकामना टक्राए तर केही साथीले गाली गरे शुभकामनाको लागि धन्यबाद तर यो त हिन्दुहरुको दशै हो यसमा तँ किन धेरै उछिल्लिएको ? म सँग यसको ठ्याक्कै जवाफ त छैन र मलाइ खास दशै पनि लागेको छैन तर जे होस मेरो पाच बर्षको भाइ र ८ बर्षकी बहिनीको एक हप्ता देखी नै खुसीले सिमानाघेको छ । सधै होमवर्क गर्न निकै कसरत गराउनु पर्ने यो पटक परिक्षा सकिने बितिकै देखी भ्याकेशन होमवर्कमा जुटेका छन् दुवै जना ।

दशैको बिदामा मामला जान पाइने र नया लुगा लाउन पाइने उमँग त छदैछ टिका थापेर पैसा जम्मा गर्ने लालच पनि उतिकै बढेको छ दुवैलाई। भन्छन यो पालाको दशैको टिका लाएर म झोला किन्छु अनि खै के के जाति खान्छु । तर तिनलाई यति धेरै उमँग ल्याउने दशै के हो थाहा छैन न त तिनलाई अहिले नै त्यो बुझ्नुको टाउको दुखाइ नै । अर्की बहिनी जो काठमाण्डौ बस्छिन तिनलाइ पनि उतिकै दशैको रन्कोले छोएको छ । बाबा ममि सँग दशै बिदामा घरजानलाइ एक महिना अगाडि देखी नै सहकार्य र सहमति जुटाउनमा ब्यस्त छिन । उनिहरुको स्कुल थोरै समयको लागि मात्र छुट्टि हुने हुनाले बाबा आमाको चाहाना छोरी यो पटक गाउ नजाउन तर कहा मान्छन र अचेलका भुराहरु ? हुन त खास गरि चाडबाड अझ यो दशै लाग्ने भनेको नै यिनै बालापन मै त हो नि । अलि बुझ्ने भए पश्चात अथवा अलि ब्यवहार टार्नु पर्ने उमेर आए पछि त यो दशैले उति धेरै उमँग नल्याउला भन्ने मेरो अडकल । किन कि मैले पनि त्यहि उमेर पार गर्दै आएकि हुँ । आठ दश बर्ष पछाडीका ति दशैलाई फर्केर हेर्दा सम्झनाका परेलीहरु ताजै हुन्छन । दशै ताका दाइ र दिदीहरुले ल्याइदिनु भएको त्यो फुलबुट्टे जामा नयाँ नयाँ लोभलाग्दा चप्पलका जोडिहरु लाएर कहिले साथीहरुलाइ देखाउ हुन्थ्यो मलाइ पनि। म आफु चिटिक्क नपरेकै भए पनि चिटिक्क परेका ति नयाँ बिदेशी लुगा चप्पलमा सजिएर मामला जानुको मज्जा नै अर्कै थियो । बल्ल एक वर्षमा एक पटक लाग्ने फुलपाती मेला हेर्न जानलाइ आमा सँग एक हप्ता अगाडी देखीको चिप्लो घस्नु पर्थ्यो । त्यो बेला ५ रुपैयाको रातो रिबन र ५ रुपैयाको चुरा पनि मेरा लागी असिम हर्ष ल्याउने चिज हुन्थे त्यसतै हुदो हो मेरा नानीहरुलाइ पनि आज। हिजो देखी नै मेरा नानीहरु टुडीखेल जाने आमाले ३० रुपैया पर्ने चिम्टि किन्नी दिन्छु भनेको भरमा खुसि कहा साटु कोस्लाइ सुनाम भएको छ । जे होस दशै भनेकै बालापनको लागि हो। जो जिबनमा एकपटक सबैले ब्यतित गरेका हुन्छन र फेरी पछि चाहेर पनि कसैले प्राप्त गर्न सक्दैनन् त्यो बालापन है अरु होइन ।

दशै दशै भन्छन् यो दशै हो या दशा ? भन्न त नहुने हो तर जब दशै आउछ तव दुर्घटना तथा घरमा दुख बिमारले च्याप्दै जान्छ ता पनि अबोध बालापनमा त्यसको के असर? जसले जे भोग्नु छ त्यो त सबै घरका ठुलाबडा नै त हुन नी । मेरो एकजना आफन्त जसलाइ म धेरै आदर गर्छु यति की मेरो आमा पछिको सम्मान पाउने उहा नै हुनुहुन्छ । उहा दश दिन देखी अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा भर्ना भएर रोग सित लडाइ लडि रहनु भएको छ । तर उहाको पिडाले उहाको नाता नातिनिलाइ खासै छुन सकेको छैन । किन भने तिनीहरुलाई दशै लागेको छ बिधालयले दशै छुट्टि दिएको छ । तिनलाई नया लुगा किन्नु छ जुत्ता र अन्य आवश्यक पर्ने चिजबिज पनि । वरिपरिका यि र यस्तै परिदृष्य हेरेर मनमा प्रश्न उठ्छ साच्चै यो दशैले उमँग ल्याउछ कि टेन्सन?

शान्ता भन्दै थिइन "दशै आयो दशै आयो भन्छन आएको त केही देख्या होइन ब्यारे जुन पसलमा गए पनि भिड जे किन्न पनि लाइन त्यहि हो कि क्याहो दशै ?" साच्चै दशैले पसलेहरुलाइ भ्याइ नभ्याइ पारेको छ अनि किन्ने ग्राहकहरुलाइ सास्ती । हाम्रा सहकर्मीहरुको पनि पसल छ । तिनलाइ पनि दशैमासमा मौका छोप्न अति हतार पर्छ । कहिले पाच बज्छ र अफिसबाट हतार हतार गरेर पसल जानु हुन्छ । भन्छन म बसेको बेला एकै छिनमा चार पाच हजारको बिक्रि हुन्छ अरुले त्यति पारा ल्याउदैनन् दिनभरको आम्दानी त्यही दुइतिन हजार हुदो हो त्यसैले पनि म चाडै पुग्नु पर्छ। हुन पनि हो यसो दुइचार पैसाकै लागी त दुख गर्छन नी मानिसहरु त्यहि पनि बर्ष दिनमा एक पटक दशै तिहारको बेलाँ मात्र अलि चल्दो हो नत्र सुख्खाराम ।
बिशेष गरि दशैताका हर चिज आवश्यक पर्छ । दैनिक खाध् उपभोग्य होस वा अन्य लत्ताकपडा चाडबाड आयो कि चटारो । बेच्ने किन्ने सबैको लागि एकखालको उमँग र समस्या दुवै एकै चोटि लिएर आउछन् यो चाडबाडले । बेच्ने ब्यापारीहरुको जहान परिवार थोरै छ र पसल ठुलो छ भने नाफा नकमिएला भन्ने पिर तर त्यो भन्दा पनि समाजका गरिव बर्गहरुको लागी अझ ठुलो पिर । खास गरि यो दशै आए पछि विचारा गरिबहरुलाइ सास्ति । नमनाउ भने सबैले मान्छन मनै त हो आफु एक्लै नमनाइ कसरि बस्ने ? मनाउ त के ले पुराउने ? महँगि आकाशिएको छ दिनानु दिन सगरमाथा उक्लेको यात्री झै उकालो उकालो तर आयश्रोतलाई देश सरकार र सँबिधानले असर पुराएकै छ । छोरा छोरीको डिमान्ड बढेर छोइ सक्नु छैन नराम्रो र नमिठो हात नलाउ भन्छन, मिठो मसिनोको लागी गोजि पनि बाक्लै हुनु पर्यो । त्यसैले त यहि दशैताका हरेक आपराधिक घटना घट्छन् जस्तै लुटपाट चोरी डकैति सबै । गत हप्तामात्र खोकु तिरका दुइ दिदी बहिनी धरान दिदीको घर हिडेका रे साथमा पच्चिस हजार रुपैया बोकेका रहेछन् अज्ञात ब्यक्तिहरुले बाटैमा झ्वाम पैसा त लग्यो लग्यो उल्टो गालामा चड्कन पनि खाएछन् दिदी बहिनीले । जे होस यो दशैले निम्त्याएको एउटा दशा नै हो ति दिदी बहिनीलाई।

दशै चर्चा धर्म र अर्थ हरेक कुरा सँग जोडिएर आएको छ । अझ दशै आए पछि हजारौ पशु पक्षीको दशा स्वत आउछन् । धार्मिक साँस्कृतिक नाममा बलि चढाएर ति अबोध पशु पँक्षीहरुले अकाल ज्यान गुमाउनु पर्छ । धेरै जस्तोले यो हिन्दुहरुको मात्र महान चाड भनेर भनि रहदा पनि तिनले पनि पशुपक्षिबध गरेर दशै मनाइ रहेकै हुन्छन् जस्तै कि हामी त दशै मान्दैनौ भन्छन तर घरमा अन्यबेला भन्दा भिन्न तरिकाले मासु ल्याएर भेटघाट रमाइलो गरि खान्छन् । कसैले हामी त रातो टिका लाउदैनौ भन्छन तै पनि सेतै भए पनि टिका त लाएकै हुन्छन तर मैले नबुझेको कुरा टिका लाउनु मात्र दशै मान्नु हो र? अझै पनि कन्फ्युजमै छु। जे होस घरमा भएको नभएको पशुपँक्षि बध गरेर खादा ति अबोध पशुपँक्षिलाइ दशैले निम्ताएको दशा हो । अनि टिका जमारा सँग आशिर्बाद मात्र नभै भए नभइ पैसा प्रदान गर्नु पर्दा दिनेहरुको लागि जोहो गर्नु पर्ने अर्थको झन्जट दशैले निम्त्याएको दशा नै हो भन्न मन लाग्छ मलाई त ।
लौ हिन्दुहरु मात्रको दशै भए पनि हामी सबै नेपालीको भए पनि छुट्टि त पाएकै छौ सबैले त्यसैले शुभ रहोस सबैको दशै ।

स्वर्गको अनुभुति दिलाउने त्यो ठाउ मनाङ

2011-09-28T08:29:00.000-07:00

जिबनका उकाली ओरालीहरुमा आरोह अवरोह पार गर्दै घुम्ने क्रममा एक स्वर्ग झै लाग्ने ठाउ मनाङमा पुगे जहा नेपाली भएर जन्मि सके पछि हरेक नेपालीले एक पटक पुग्नै पर्छ र प्रकृतिलाइ नियाल्नु पर्छ भन्ने मेरो मान्यता गत असार देखि बनेको छ । मनाङ यात्रा मेरो जिवनको एतिहासीक र साहसिक यात्रा मध्येको एक हो । मेरो ब्यक्तिगत भ्रमण नभै पशुपतिको यात्रा सिद्राको पनि ब्यापार भने झै तरिकाले उक्त स्थान पुगे पनि अब आउने दिनमा फेरी पनि त्यस ठाउमा ब्यक्तिगत भ्रमण बनाएर जाने सोच बढेको छ । हुनत पर्यटकिय क्षेत्र भएर पनि हुन सक्छ अत्यन्तै सहयोगि र मिलनसार मिजासका मानिसहरु मनाङमा बस्छन् । बिषेश गरि काठमाण्डौ तथा त्यस्तै सहरी क्षेत्रमा मानवत्वको भावना भुलेर ब्यवहार गर्ने ठाउमा बसि वाक्क भएको भए यो ठाउमा जानु राम्रो हुनेछ । मनाङेहरुको पाहुना प्रतिको सत्कार र आफ्नोपन अरुठाउ मैले पाएको छैन त्यसैले पनि एक पटक त्यो ठाउ जानु पर्छ। अझ प्राकृतिक सुन्दरताको हिसाबले भन्ने हो भने झनै जानु पर्छ ।

कुल क्षेत्रफलको २२४६ वर्ग कि मि ओगटेर गण्डकि अञ्चलमा मनमोहक दृष्यहरु अग्ला भिराला पहाड र उच्च हिमश्रृखलालाइ लिएर रहेको नेपालको दुर्गम जिल्लाहरु मध्यको एक हो मनाङ । बहुमुल्य जडिबुटि बनसम्पदा अपार जलश्रोतको धनि यस जिल्लाका अनेक अनौठो अनौठो बिषेशषताहरु छन् । जम्मा जस्तै १३ गाविसमा ११७ वडाहरु छन् र तर त्यहा एक घर परिवार पनि स्थायी व्राम्हण क्षेत्री पाइन्दैन । मर्स्याङदि दुधखोला नारखोला थोराङखोला सब्जेखोला माडा खोला डोना खोला आदी जस्ता ठुला ठुला खोलाहरु रहे पनि यी कुनै खोलामा पनि एउटै पनि माछा पाइन्न रहेछ । जिल्लाको कुल क्षेत्रफल २१९६२६ हे मा एकै गेडा पनि धान उत्पादन हुदैन । करिव ३ बर्ष अघि त झन कारागार भएको तर कैदि नभएको जिल्ला भनेर पनि चिनिने रहेछ तर नार घटनाले उक्त भनाइ हट्न पुगेछ ।

यहा पुग्नको लागि एक मात्र हवाइमार्ग काठमाण्डौ पोखरा पोखरा मनाङ हुम्दे रहेको छ । तर प्रतिकुल मौसमका कारण वर्षायाममा करिव ३ महिना उक्त मार्ग ठप्प हुने हुनाले त्यहा जानको लागि पैदल यात्रा मात्र बैकल्पिक मार्ग हो । लमजुङको बेशिसहर देखि चाम्चे सम्म गाडिको जोखिम यात्रा पश्चात सुरुहुन्छ गगनचुम्बि भिरहरुको यात्रा। एकान्त गोरेटो बाटो मर्स्याङदिको तिरै तिर करिब ३ दिनको कडा पैदल यात्रा पश्चात मात्र मनाङ बिमानस्थल पुग्न सकिन्छ तर यदि बिमानको यात्रा गर्ने हो भने सदरमुकाम चामे र त्यो वरि परि अझ लम्जुङको सुन्दर पहाडहरुलाइ चुम्नबाट बन्चित हुने छ ।

जति हिडे पनि एक पछि अर्को उस्तै उस्तै पहाड र बिकट बाटो खोलाको भिर भिर जादा आकाश साघुरो र अग्रेजी भी आकारको देख्न सकिन्छ पछाडि फर्केर हेर्दा सानो गल्छेडि भित्र मधुरो गाउ देख्न सकिन्छ । सदरमुकाम चामे देखी करिब ४ घण्टाको उकालो पश्चात ढिकुर पोखरीको प्रस्थानबाट भने आकाश फराकिलो हुदै जान्छ । हिडाइले लथ्रक्क गलेको शरिर पहाडी हुदै हिमाली मनोरम दृष्य साथै चिसो र शान्त हावाले एकखालको उमँग छाइरहन्छ । सुन्दर कलात्मक पहाड तथा हिमदृष्यहरुले शरिरका थकान मेट्दै जादा आनन्दको अनुभुति हुन्छ । जति जति माथी गयो उति उति मनमोहक दृष्यहरुले मन हरेर लैजादा आफ्ना पिर व्यथा भुलेर स्वर्गको अनुभुति दिलाउने त्यो क्षण कसैले पनि कहिले पनि भुल्ने छैनन् ।

आखा अगाडि नाकै ठोकिने हिमाली दृष्यहरुले प्रफुल्लित मन माथिल्लो मनाङमा पाइला टेकेपछि समथर फाटमा पुग्ने बितिकै सँसारकै साना गाइ लुलु पनि देख्न पाइन्छन् भने हिउद तिर चौरी गाइ तथा अन्य जँगलि जनावर पनि देख्न पाइन्छन । मसिना मसिना धुपि सल्लाका रुखहरु चौर भरि फैलिएका छन् । मुनि कलकल मर्स्याङ्दी नदि माथी अजँगको भिर स्वर्गद्वारीको मुनि रहेको त्यो बिशालकाय पत्रे चट्टान देउरालिबाट देखीने ति हिमदृष्य हुम्दे बिमानस्थल माथि पुगे पछिका अनेक आकृतिका माटोका पहाडहरु अँगालै हाल्न मिल्ने गरि देखिने ति अन्नपूर्ण हिमाल, पिसाङ, ङावल, घ्यारु , मनाङ टँकिमनाङ तथा भ्राका जस्ता माथिल्लो मनाङको भिताभरि टासिएका घरहरु वारपार भिताको पर्खाल झै देखिने सुन्दर बस्तिहरु जति बयान गरेर पनि नसकिने यस प्राकृतिक छटामा पाइला टेक्दा लाग्छ साच्चै स्वर्गको एक टुक्रा यस धरतिमा खसेको हो कि? हिमताल तथा सँसारकै उचाइमा रहेको तिलिचो ताललाइ स्पर्ष गर्न पाउनु तथा सँसारकै अग्लोपदयात्रा गरेर मनाङको थोरङ क्रस गरि मुस्ताङको मुक्तिनाथ तथा जोमसोम पुग्नु पाउनु एकबारको जुनीको अहोभाग्य मान्नु पर्दछ । वास्तवमै प्रकृति सँग लुकामारी खेल्ने नै हो र नजिकबाट नियाल्ने नै हो भने मनाङ तथा मुस्ताङको यात्रा गर्नु अत्यन्त आवश्यक छ ।

‘सिक्लेसको ठिटो’

2011-09-24T09:27:00.000-07:00

आफ्नै रफ्तारमा चलिरहेको समयको साथ लाग्दै कहिले दक्षिण त कहिले पश्चिम कहिले पुर्व त कहिले कता निरन्तर कहिले सार्थक त कहिले निर्थक यात्राको यात्री म ज्ञानगुणका लागि किताब नहेरेको पनि धेरै भएको रहेछ । बजारमा राम्रा राम्रा किताबहरु आएर पनि सकि सकेको हुदो रहेछ । म आफ्नै दुनियामा एउटा चार दिवारको बन्द बक्स भित्र नै सम्पुर्ण सँसार समेटी रमाउदी रहेछु । साथी भाइले फलानो किताबमा भनेको जस्तो फलानो लेख जस्तो भनेर सुनाउदा पो झसँग हुदी रहेछु । ए बा म पनि यहि दुनिया मै पो छु नी ।

हुन त कहिले समयले नै साथ नदिदो हो। कहिले अर्थले त कहिले थाहै नपाउदो हो । बल्ल तल्ल साथीभाइको सरसँगतबाट सुने पछि थाहा हुन्छन राम्रा पुस्तकहरुको नाम । यसरी नै सिक्लेसको ठिटोलाइ पनि नियाल्ने मौका प्रकाशन भएको झण्डै एक वर्ष हुनलाग्दा मात्र पाए त्यो पनि अरु नै मार्फत । किताब उपलब्ध गराइदिनु हुने मेरा मित्र गोबिन्द छन्त्याल यसको लागि धन्यबादका पात्र बनेका छन् । पुस्तक हात लाग्ने बितिकै सबै नियाल्न पाएको भए हुन सक्छ मैले यो मेरा भावना अगाडि नै लेख्ने थिए हुँला समय पनि कस्तो मैले पुस्तक हातपारेको भोलि पल्टै मेरी एक सहेलीकी भतिजीले एस एल सी पास गरिछन् हेटौडामा बनबिज्ञान अध्यनको लागी प्रयासरत छोरीलाइ कताबाट wwf को स्कलरसिप भर्ने भुत पनि सवार भइ सकेको रहेछ। खै कसले हो चन्द्र गुरुङको बारेमा लेखिएको ‘सिक्लेसको ठिटो’ भन्ने पुस्तक पढेमा केही ज्ञान पाइन्छ भन्देछन् । मेरा हातमा रहेको यो पुस्तक मैले नजर लाउनै नपाइ उनले उछिनी त गइन। म परे मनकी धनी लौ न त गरिखाउ भनेर पढ्न दिए तर फर्किनलाइ झण्डै एक महिना लाग्यो । उपलब्धि के त? भन्दा पढिस पढिनस नानी पढे मात्र । किन भने इन्ट्रान्स दिएर फर्केपछि बनबिज्ञानको मोह त्याग भएर स्थानिय स्कुलमै बिज्ञानमात्र पढ्ने भुत चढेछ र भर्ना भइछन् । जे होस ज्ञान बाड्नु नराम्रो होइन । ला.........................म त किताब भित्रका कुरा लेखुला भन्थे बहकिएर अन्तै कतै पुगेछु ।

२०६३ को घटस्थापनामा पूर्वी नेपालस्थित ताप्लेजुङ जिल्लाको घुन्सामा गाउँ नजिकैको एउटा पहाडमा ठोक्किएर हेलिकप्टर दुर्घटना हुँदा नेपाल र विश्वकै संरक्षण क्षेत्रका हस्तीहरुको निधन भएको थियो तिनै हस्ति मध्यका एक हस्ति हुन चन्द्र गुरुङ र उनैको जीवनकथा जीवनगाथाको सँगालो सिक्लेसको ठिटो । नेपालकै एक बरिष्ठ लेखक मञ्जुश्री थापाले अंग्रेजीमा लेखिएको पुस्तक ‘अ ब्वाय फ्रम सिक्लेस’ को दिपक अधिकारीले नेपालीमा अनुवाद गरेका हुन् ‘सिक्लेसको ठिटो’ लाइ ।

१८४ पृष्ठको मोटो पुस्तकमा विभिन्न १८ सन्दर्भहरु छन् । पुस्तकले घुन्सा दुर्घटनाका फ्ल्यास ब्याक देखी सुरु भएर उनको ब्यक्तिगत जीवन सम्मका धेरै कुराहरु बोकेकाछन् । पुस्तकले नेपालको वास्तविक प्राकृतिक अवस्थाको राम्रो चित्रण गरेको छ । पुस्तकले लेकमा बस्ने मगर÷गुरुङ समुदायको सामाजिक चेतना र बिकासक्रमलाई पनि रोचक रुपमा समेट्न भ्याएको छ । मुल पात्र चन्द्र एक त्यसका ज्वलन्त उदहारण हो । उनका सँगैका कतिपय सहपाठीहरु अहिले पनि त्यही गाउघरको चौघेरा नाघ्न सकेका छैनन तर चन्द्र छोटो समयमै एक विश्वव्यापी नागरिक बनिसकेका थिए ।

गाउको परिवेश आमा समुह गठन प्रकृया र त्यसले ल्याएको सकारात्मक प्रभाव कर्मचारी तन्त्र नाताबाद कृपाबाद तथा बिगतका दिनमा आरक्ष तथा निकुञ्जमा हुने गरेका सिकारको बारेमा पनि मनग्य थाहा पाइन्छ । अन्नपुर्ण सरक्षण क्षेत्र विस्तार देखि सरक्षणका हरेक क्रियाकलापमा सँलग्न रहेका चन्द्रको ब्यक्तिगत जिबन भने त्यति सफल भएको देखिन्न । हिड्दा बस्ता माया पिरती बसे पछि दुइ बिबाह गर्न पुगेका चन्द्रको दुवै सँग राम्रो घरजम हुन सक्दैन तर पनि देशको प्रकृती सँरक्षणको पाटोमा कति पनि प्रभाव पर्न दिएको छैन ।

नेपालको आदीवासी जनजाति मध्यको अन्नपुर्ण क्षेत्र भित्र सिक्लेसको गुरुङगाउमा जन्मेका चन्द्र अध्ययन तथा कामको सिलसिलामा युरोप अमेरिका सम्म पुगेर पनि घुमिफिरी रुम्जाटार भने झै आफ्नै देशमा फर्केर नेपाल र नेपालीका हितका निमित धेरै कुरा गरि नेपालकै एक कुना जहा हत्तपती मानिस पनि पुग्न नसक्ने ठाउमा पुगेर आफ्नो जिवनको इहलिला समाप्त गरेका छन् ।

पुस्तक एक जीवनी उपन्यास तथा निवन्ध सँग्रह जे भने नी हुन्छ किन भने यस पुस्तक आख्यान वा गैरआख्यान दुवै भिन्न भिन्न बिषय रुचाउने दुवैले रुचाउन सक्ने पुस्तक बनेको छ । यो एउटा सकारात्मक सोचको निम्ति प्रेरणाको श्रोत हो । देशको लागी वा आफ्नै लागि पनि केही गर्छु भन्ने भावना भएका ब्यक्तिहरुका लागी साच्चै एउटा राम्रो मार्ग दर्शन बन्ने छ ।

प्रेरणादायि पुस्तक लेखनमा लेखक मन्जुश्री थापाले २० वर्ष अघि देखीको आफ्नो मित्रताले भ्याए सम्म कुनै कुरा खोट नराखी सिक्लेसी ठिटो चन्द्र गुरुङको बारेमा हामी सामु बाड्ने हर प्रयत्न गरेको देखिन्छ । यो भन्दा अगाडी दिपक अधिकारीले अनुवाद गरेका पुस्तक नपढे पनि सिक्लेसको ठिटोलाइ भने पूर्ण न्यायदिएको छ भन्दा अत्युक्ति नहोला । साथै म जस्ता अज्ञानि अर्धज्ञानी अग्रेजी पुस्तक पढ्न अल्छेहरुलाइ पनि अनुवादकले अति धेरै गुण लगाएका छन् यदि यो पुस्तक नेपालीमा अनुबाद नभएको भए सायदै पढ्थे हुँला यदि पढि नै हाले पनि म जस्ती आलाकाचाले अधकल्चोमात्र बुझ्थे हुँला र यो अधकल्टो ज्ञान भनेको भयानक पनि हुन सक्थ्यो मेरा लागि । हुन त मैले यो पुस्तक पढेर देशकै लागि त केही नगरुला तै पनि आफ्नो व्यक्तिगत जिवनमा केहि थोरै मात्र भए पनि सकारात्मक सोच ल्याउन सकुला यहि नै मेरो लागि ठुलो हुने छ ।

लिम्बुवान तिर टहलिदा

2011-09-20T02:59:00.001-07:00

बिषय प्रवेश
बिगत एक दशक देखी आफ्नो स्वायत्तराज्यको स्थापना गर्ने तथा लिम्बुवानबासीहरुको धर्म भाषा सँस्कृती तथा समग्र बिकास गर्ने उद्देश्य बोकेर अगाडि बढिरहेको लिम्बुवान आन्दोलन अझै पनि सँक्रमणकालिन अवस्थाबाटै गुज्रिरहेको छ । नेपालको एतिहासिकतालाइ सम्मान गर्दै जातीय जनसँख्याको आधारमा समानुपातिक प्रतिनिधित्वको सिद्दान्त स्वीकार गरी जातीय एतिहासिक पृष्ठभुमि भाषिक एवँ क्षेत्रिय आधारमा सँवघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको स्थापनाका लागि लडिरहेका छन् लिम्बुवानका आदिबासीहरु बिषेशत लिम्बुवानका लिम्बुहरु ।

कहा हो त लिम्बुवान भुमी ?

सँखुवासभा धनकुटा तेह्रथुम पाँचथर ताप्लेजुङ मोरङ झापा र इलाम गरि जम्मा पुर्वका नौ जिल्लाहरुमा खास गरि लिम्बुजातिहरुको बसोवास बढि पाइने र उल्लेखित क्षेत्रहरुलाइ नेपाल एकिकरण पुर्व पल्लो किरात राज्य वा लिम्बुवान राज्य भनिने भएकाले उक्त गुमेको स्वशासित क्षेत्रलाइ पुन आत्मनिर्णयको अधिकार सहितको लिम्बुवान राज्य सँबिधानमै उल्लेख गरि लेखिनु पर्छ भन्ने लिम्बुवानी लिम्बुहरुको जोड रहेको छ ।

म टहलिन पुगेको धन्कुटा भित्रको लिम्बुवान क्षेत्र

महाभारत:
धनकुटा जिल्लाको ३५ गाबिस मध्यको एक भौगोलिक बिकटताले भरिएको र लिम्बुवान भित्रको एउटा राइजातिको बढि बसोबास भएको क्षेत्रहो महाभारत । सदरमुकाम धनकुटा नगरपालिका नजिकै देखी छोएको यो गाबिस जिल्लाकै सबै भन्दा टाढाको आहाले गाबिससम्म छोएको यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने धेरै जसो आदिवासी जनजातिहरु अशिक्षा र अज्ञानताको शिकार बनेर बस्नु परेको छ । सडक बिधुत तथा खाने पानि जस्ता भौतिक पुर्वाधार बिकासको सेवाबाट प्राय बञ्चित छन् । थुप्रै ग्रामिण सडकहरु बिस्तार भएता पनि हालसम्म महाभारत गाबिस सम्म जोडिने एउटै पनि सडक निर्माण कार्य पुरा हुन नसक्दा यहाको जनताले दिनप्रति दिन शास्ति खेप्नु परेको छ । सडक बिस्तार नभै सकेको कारण त्यहा उत्पादन भएका तरकारी तथा फलफुल पनि कुहिएर जानुका साथै सस्तोमा बिक्रिबितरण गर्नु परेको तितो अनुभव स्थानिय बासिन्दा बाडिरहेका छन् ।

गत आ वमा स‌सदकोष र जनसहभागिताबाट केही उल्लेखनियकाम भएतापनि धेरैबाँकि छ । अशिक्षाका कारण कुनै पनि कार्यक्रममा उपस्थिति जनाउन पनि अौठाछाप गर्ने अधिकाँश जनतालाइृ कुरा बुझाउन गाह्रो त छदैछ बिकासको लागि कहा के आवाज उठाउनु पर्ने भन्ने सम्बन्धमा केही थाहा छैन । अव लिम्बुवान प्राप्तिको लागि लडिरहनेहरुले यस पक्षतिर पनि ध्यान दिने हो कि एक पटक गहिरिएर सोच्ने बेला आएको छ ।

ताँखुवा:
जिल्लाको सदरमुकामबाट करिब ५ घण्टाको पैदलयात्राबाट पुग्न सकिने सुन्दर स्थान हो ताँखुवा । बिषेशत लिम्बु मगर क्षेत्रिब्राम्हणको मिश्रीत बसोबास रहेको यस क्षेत्रमा बिकासको पुर्वाधार मानिने ग्रामिण सडकले बि सँ २०३९ सालबाटै पाइला टेके पनि हाल सम्म एउटा ल्याण्ड रोबर पनि दैनिक चल्न नसक्ने अवस्थामा छ । अरु त अरु ब्यक्तिगत मोटरसाइकल पनि अोहोर दोहोर गर्न नसक्ने बिचरा अवस्थाबाट गुज्रिरहेको छ । बिशेषत सोझो सिधा जनजाती रहेकव यस ठाउमा कुनै पनि कार्यका लागी जनसहभागिता जुटाउनु परे सहभागीहरु महिलाको सँख्या प्राय सुन्य नै छ । उपभोक्ता समुहमा महिलाहरु राखेपनि अरुले जहा हस्ताक्षर गर भने त्यहि दस्तखत गरिदिने तर त्यो कुन प्रयोजनको लागि हो भन्ने कुरा केही थाहा नभइकन दस्तखत गर्ने खालका महिलाहरु मात्र छन् ।
शिक्षाको क्षेत्रबाट धेरै नै पछाडि परेको यस क्षेत्रको महिलाहरुको बिकासको लागी सचेतना कार्यक्रमहरु गर्न गराउन अत्यन्तै जरुरी देखिन्छ । पुरुष वा महिला हतपती कार्यक्रममा उपस्थित नहुने भै हाले पनि मादक पदार्थ सेवन पछि रमझमको अवस्थामा उपस्थित भए पछि आवश्यकिय कुराहरु पनि उठान गर्न नसकेको मेरो आफ्नो मुल्याङ्कन हो ।

बाख्रेखोला:
सदरमुकाम धनकुटा बजारको नजिकै रहेको बाख्रेखोला वरिपरिका जनता आफ्नै आँगनबाट गाडी अोहोर दोहोर गरि रहदा पनि भनेको समयमा सेवा सुबिधा लिनबाट बञ्चित छन् । बिषेशत आठपहरिया राइहरुको बढि बसोबास रहेको यस गाउमा बिकासको पुर्वाधार मानिने ग्रामिण सडकले भर्खरमात्र प्रबेश गरेको छ । नगरपालिका भित्रकै क्षेत्र भएता पनि उनिहरुको जिवस्तर तथा शैक्षिक क्षेत्रमा धेरै नै पछाडि परेका छन् ।

कुनै पनि कार्यका लागि जनसहभागिता कुरा उठाउनु परेमा कोही बोल्न नसक्नेहरुमात्र छन् । शिक्षा स्वास्थ खानेपानी तथा सडक हरेक क्षेत्रबाट धेरै पछाडि परेको यस क्षेत्रको बिकासको लागि नगरपालिकाले खास केही पहल गरेको पाइन्दैन । वडा नँ ३ कै माथिल्लो भेगमा क्षेत्रिब्रम्हण बस्ति बढि रहेको र नगरमा बनेका योजनाहरु सबै माथिल्लो भेगमै तान्ने र तलका बिचरा सोझा जनजाति हेरेको हेर्यै अबस्थामा छन् । समान हक र अधिकारको लागी लड्नै परे पनि कसरी र कहा लड्नु पर्ने भन्ने कुरा थाहा नभएका यस क्षेत्रका जनताको जिवनस्तर उकास्न केही गर्नै पर्ने तथा सोच्नै पर्ने अवस्था स्पष्ट छ ।

पेलेकपाङ:
पुर्वाञ्चलको सुन्दर नगरी धनकुटा जिल्लाको सदरमुकाम धनकुटा बजारको धनकुटा नगरपालिका अन्तर्गत ९ वटा वडाहरु मध्यको वडा न नौ मा पर्दछ । बिशेषत आठपहरिया जातिको एकलौटी बसाइ रहेको यस क्षेत्र सदरमुकामबाट करिब एक घण्टाको पैदल दुरिमा रहेको छ । बिकासको पुर्बाधार मानिने ग्रामिण सडकले भर्खरमात्र पाइला टेकेको यस गाउ बत्तिमुनिको अध्यारो जस्तै बनेर बसेको छ । कुनै पनिकाम परेर सुबिधा लिन परेमा दस्तुर नगरवासीहरु सँगै बरावर भएता पनि उनिहरुको जिवनस्तर तथा शैक्षिक स्थिति हेर्ने हो भने बिचरा नै छ ।
कुनै पनि कार्यक्रममा जनसहभागिता जुटाउनु परे महिला सहभागिता सुन्य प्राय रहने यस क्षेत्रलाइ हेर्दा कतै कर्णालीकै कुनै भाग होइन भन्ने भान हुन्छ । शिक्षा स्वास्थ खानेपानि तथा सडक हरेक क्षेत्रबाट बञ्चित यो क्षेत्रको लागि धेरै काम गर्न बाकि देखिन्छ ।

बुढिमोरङ:

तुलनात्मक अन्य क्षेत्र भन्दा धेरै अगाडी शिक्षा स्वास्थ तथा बिकासको हिसावले रहेको गाबिस बुढिमोरङमा लिम्बु राइ तामाङ तथा मगरहरुको मिश्रित बस्ति रहेको पाइन्छ । बिकासको पुर्वाधार सडक बिस्तारले भर्खर बाबे सार्दै गरेको यस क्षेत्रमा दैनिक बस सञ्चालन हुन सकेको छैन । अर्थको र शिक्षाको हिसाबले केही अगाडि नै रहेको यस क्षेत्रमा पर्यटनको बिकासलाइ अघि बढाउन सके अझै धेरै लाभ लिन सकिने देखिन्छ ।

नेपालको बर्तमान अवस्था

2011-09-05T23:24:00.000-07:00

भन्नै पर्दा म जस्ता सर्वसाधारणले बुझ्ने र चिन्ने विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको देश भएर पनि विश्वसामु आफ्नो सान उच्च बनाउन नसकेको, शान्तिको अग्रदुत भगवान गौतम बुद्धको जन्मभुमि भएर पनि शान्ति र सद्भाव हुर्कन नसकेको, प्राकृतिक रुपमा विश्वको धनि देशहरु मध्येको भएर पनि दुनियाको दरीद्र राष्ट्रमा सुचिकृत हुन पुगेको, दुनियामा बहादुर गोर्खालीको पहिचान बनाएर पनि आफ्नै मातृभुमिको सिमाना दिन दहाडै मिचीदा लाचार र मुकदर्शक भएर बसिरहनु परेको, संसारमा जहासुकै पुगेर पनि इमान्दार जातिको रुपमा पहिचान बनाउन सक्ने नेपाली जातिको स्वदेश स्वय्ममा भने धुत्र्यार्इ (छली, चेलिवेटि बेचविखान गर्ने देखि स्वदेशी काठपात तस्कर गर्ने एउटा विचित्रको देश हो नेपाल । किन यस्तो हुन गयो त नेपालको स्थिति ? यो स्वाभिमानी नेपालीहरुको निम्ति ज्यादै महत्वपुर्ण र गम्भिर सवाल हो । यस सवाललार्इ सहि तरिकाले विश्लेषण गरिनु, उचित उतर पहिचान गरिनु र निकासको बाटो खोज्नु नितान्त जरुरी छ । मर्निङ्ग सोज द डे भनिए जस्तै अर्थात जस्को वर्तमान राम्रो छ उसैको भविश्य पनि राम्रो हुनेछ भन्ने भनार्इ सँग नेपालको वर्तमान स्थितिलार्इ दाजेर हेर्दा साथै यहांका राजनैतिक पार्टी वा तिनका नेताहरुको हर्कत हेर्दा अनि बहुसंख्यक मानिसहरुको प्रबृति हेर्दा त्यो छाट अझै निक्कै पर देखिन्छ । यसो भनिरहदां म निरासावादि ठहरीन सक्छु तर त्यो अवश्य पनि होर्इन ।

यो त नेपालको वर्तमानलार्इ म जस्तै सामान्य मानिसले बुझ्ने र हेर्ने दृष्टिकोण मात्र राखिएको हो । जहा सम्म लाग्छ कुनै पनि राष्ट्र, एउटा राष्ट्रको रुपमा स्थापित हुंन त्यस देशको निश्चित सिमाना सहितको भुगोलको अपरिहार्यतालार्इ स्विकार गर्दछ । त्यसरी नै कुनै पनि राष्ट्र एउटा गतिशिल, सभ्य र समुन्नत हुनको लागि त्यो देशको भुगोल र प्राकृतिक उपस्थिति वाहेक त्यस भित्र बसोवास गर्ने मानिसहरु र उनीहरुको आवश्यकतालाइ बुझ्न सकिएन भने त्यो राष्ट्र अराजक तथा कुशासनले ग्रष्त हुन जान्छ । नेपालीमा एउटा उखान छ हामी हतारमा बिवाह गर्छौ र फुर्सदमा पछुताउछौं । र्इतिहास देखि वर्तमान सम्म नेपालका राजा महाराजा देखि क्रान्तिकारी नेता सम्मले कुनैपनि दुरगामि महत्वको विषय/कार्यमा विना योजना, विना प्रयाप्त छलफल र गृहकार्य, विना सर्वेक्षण तुरुन्त कामको घोषणा र थालनि गर्ने र केहि समय पछि त्यसलार्इ सुधार/परिवर्तन गर्ने, विगार्ने, भत्काउने कार्य संस्कारकै रुपमा विकसित गराएका छन । यो कार्य दुरदृष्टिको अभाव वा अयोग्यताको कारणले पनि हुने गरेको छ । जस्तो पछिल्लो पटक माओवादीका नेताहरुले कहा के बोले । पछि आएर सच्चाउदै हिड्ने तथा आफ्नो गल्ति सुधार्नु साटो आफै अरुलार्इ विरोध गर्ने, आफै अरुलार्इ दोष लगाउदै हिड्न थाले । के यो आफैले थुकेको थुक चाटे सरह होर्इन र ? क्रान्तिकारी भनाउदा सार्वभौम संस्थाका नेतृत्वदायी समुहको यस्तो हविगत छ भने झन अरु क्षेत्रमा के अवस्था होला ? हुन त माओवादी मात्र नभै अन्य राजनैतिक दलका नेताको पनि चाला उही नै छ । यस्ता केटाकेटि खेल जस्तो कामले जनतामा अविश्वास सृजना हुन पुगेको छ र यो निरन्तर भर्इ रहे निराशा र निराशाको परिणाम त झन ठुलो दुर्घटना हुन सक्ने छ।

अर्कोतिर नेपाल जस्तो गरीव मुलुकमा गठित धेरैवटा पार्टीहरु पार्टीसंचालनको विबिध पक्षमा आर्थिक समस्याहरु ब्यहोरी राखेका (झेल्नु परेको) हुन्छन् । त्यसबखत विभिन्न व्यापारि वा तस्करहरु संगको बाध्यतापुर्ण सम्बन्धले सो पार्टी सरकारमा पुगेको बखत तस्करहरुले अबैध कार्यको संरक्षणको अबसर प्राप्त गर्दछन् । त्यसले राजनितिलार्इ कालाबजारि, घुषखोरी, तस्करी लगाएतका कार्यहरुको पर्र्यायको रुपमा वदनाम गर्ने मात्र होर्इन जनतामा राजनैतिक नेतृत्वप्रति बितृष्ण/घृणाभाव जागृत भर्इ पलाएनवादिताको बिकास हुन थाल्छ । आफ्नो पक्ष्ँको सरकार आएको वखत भरपुर उपयोगको निति लिर्इ कर्मचारीतन्त्र नै राजतिनिकरणको भुमरिमा अनायासै पुर्याउछ । एकपटक निजामति कार्मचारी राजनितिकारणको सिकार भर्इ सरकारमा निजमति कार्मचारीहरुले राजनिति गर्न थाले पछि बुझे हुन्छ देश पतनको बाटो गयो भनेर । नेपालको अहिलेको बिडम्बनायुक्त अवश्थाको धेरै मध्य एक प्रमुख कारण यहि नै हो । देशमा गणतन्त्र आए पछिको यो एक वर्षमा त झन चोरी सीकारी तथा ठगीको विगविगी बढेको छ । अस्ती भर्खर मात्रको घटना हो । ललितपुर नीवासी एक नेवार जातीको घरमा भाडामा बस्ने बस्ने एक परिवारले २ वर्ष सम्म घरभाडा नतिरि घरै मेरै हो भनि जिद्दी गरे पछि न्यायको ढोका ढकढकाउन सर्वोच्च अदालत सम्म पुग्नु पर्यो । सर्वोच्चमा पुगेर फैसला घरवालाको तफ भए तापनि माओवादी निकटका वाइ सी एल भनाउदाहरुले वकिल,समाज र घरवालाहरुलार्इ ज्यान मार्ने धम्कि दिइ रहेको कारण कैयौ महिना सम्म वकिल लगाएत घरवाला लुकेर हिड्ने अवस्था आयो । त्यस बेला न त प्रहरीले नै सहयोग गर्न सके न त अन्य कसैले बल्ल तल्ल आफ्नो आफन्तको सहयोगका कारण माथिल्लै तहमा कुरा पुराए पछि मात्र उक्त ब्यक्तिलार्इ घरबाट निकाला गरियो । आफ्नै घरमा आफ्नो स्थान सुरक्क्षित पार्न त यस्तो महायज्ञ गर्नु पर्छ भने अन्यत्रको त कुरै नगरौ ।

जहा सम्म भन्सार ठगीको कुरा छ, सर्वसाधारण जनताले थोरै झोलामा पोका पारेर ल्याइएका समानको पनि भन्सार कर तिर्नु बाध्य बनाइन्छ भने नेता तथा सरकारमा रहेका मानिसको आफन्तहरुको छ भने ट्रकका ट्रक समानको पनि केही तिर्नु पर्दैन । यसरी हेर्दा नेपालमा बनेका नियम तथा कानुनहरु हामी सर्वसाधारणलार्इ मात्र हो जस्तो छ । जो पार्टी तथा सरकारका माथिल्ला तहमा पुगेका राजनेता तथा नेत्रीका लागि साथै उनीहरुका भाइ भतिजा साखा सन्तानका लागि होइन । किन भने भन्सार छलिएर आयातित सामान होस वा भंसार छलेर निर्यात गरेका सामानमा सरकारमा रहेका मानिसहरुको निकै ठुलो हात रहेको देखिन्छ । भनेको सुनिन्छ, नेपालका विभिन्न नाका तथा भन्सारबाट मल, ग्यास लगाएत विभिन्न प्रकारका सामानहरु ट्रकका ट्रक विना भन्सार तिरी भित्रि रहेकाछन्, भने ट्रकका ट्रक काठहरु निर्यात भै रहेका छन् । कार्वाहिको लागि भन्सारमा पुराइएको सामान पनि माथिल्लो ओहदामा रहेका नेता तथा मन्त्रिहरुले भन्सारका कर्मचारि तथा उक्त क्षेत्रका सुरक्षा कर्मि कहा धम्कि पूर्ण फोन आए पछि विना कार्वाहि छोडिन्छन् ।

यसरी संविधान निर्माण कर्ताहरु काठ तस्कर तथा विभिन्न सरसमान विना कर भित्राउन तिरै लागि रहने हो भने कस्तो होला हाम्रो नेपाल ? जब भन्सार छलिको काम सुरु हुन्छ त्यहि बाट घुसखोरीहरुको पनि जन्म हुन जान्छ साथै यहि कारणबाट असन्तुष्ठि र सामाजिक अपराध पनि । आफ्नो पेशा प्रतिको बफादारीता निभाए तापनि जस नपाइने हुनाले कर्मचारीहरु नचाहदा नचाहदै पनि सामाजिक अपराध तिर धकेलिन थाल्छन् । कर्तव्य पालनाको क्रममा केही भन्सार छलि आयात तथा निर्यात गरेको पाइएमा कार्वाही गर्न तिर लागेमा मन्त्रि तथा सांसदको धम्किपूर्ण फोन आउन थाल्छन । आफुले गलत काम न नगरी धम्की सहनु पर्दाको पिडा त छदैछ फेरी सरुवा या त ज्यानै मार्ने धम्कि पनि आउन सक्छ किन भने नेपालमा मानिस मार्नु एउटा सडकको भुस्याहा कुकुर मार्नु सरह भएको छ । नेपालमा अहिले नत शान्ति छ न त सुरक्षा नै ? केही नभए पछि आफनो ज्यानको सुरक्षा गर्नका लागि नै भए पनि अपराधी गिरोहका नाइकेहरु संग मिल्नु पर्ने बाध्यता नै हुन सक्छ । तर जे सुकै भए पनि नेपाल जस्तो संयुक्त परिवारको पृष्ठमुमी भएको देशमा ती पहिले शासन गरेका र नयां आउने शासकहरु विचमा पुस्तौनि वा सगोत्रिय नाता सम्बन्ध कायम रहने हुदां सामाजिक दवावकै कारण पुरानो ब्यवस्थाका अपराधिहरुलार्इ कार्वाहि गर्न नसक्नु तथा दण्डहिनताले प्रश्चय पाएको छ । राज्यको उच्च तहमा नै दण्डहिनता प्रस्ट देखिएपछि तलसम्म कानुनलार्इ अटेर एवं अपमान गर्ने कार्यको बिजारोपण भर्इ राज्य अराजकताको बाटो तफ धकेलिएको प्रष्ट छ ।

राज्यको महत्वपुर्ण अवयवहरु र व्यवस्थापनमा परिवर्तन आएता पनि संस्कार, चिन्तन र दर्शनमा परिवर्तन नआएको कारण जनतामा पुरानै रक्सि नयां शिशि भन्ने गहिरो छाप परेको छ । गणतण्त्र नै आए पनि सरकार नै फेरीए पनि सरकारमा पुगेका नेताहरुको काम गर्ने सैली अझै फेरीएको छैन । यी पुरानो संस्कार र चिन्तनको गन्धका उदाहरणहरु हजारौको संख्यामा देखिसकेका छन् । खुला सिमाना भारतिय अतिवादिहरुको समर्थन तथा घुसपैठ र बेरोजगारीको सम्ास्या लगाएतका विभिन्न गंजागोल अहिले नै शान्त होला जस्तो छैन । पार्टीहरुको हालको हर्कत वर्गत हेर्दा अब पनि घुसखोरी अपराधिहरुलार्इ कार्वाहि गर्ने छाट देखिदैन । त्यसको मतलब राजद्रोहि शक्तिहरु र हिजोका सामान्ति शक्तिहरु फेरीपनि फुक्का रहने र नेपालको अशिक्षित समुदाय अनि निरास समुहहरुलार्इ परिचालन गरि देशमा एक किसिमको आतंक वा राष्टि्रय अस्थिरता फैलार्इरहन सक्ने सम्भावनालार्इ अहिले कम्तिमा नकार्न सकिदैन ।

मुल्य बृद्धि र देशमा बढ्दै गएको बेरोजगारिको कारण उत्पन्न हुने सबैखाले बिकृतिहरुलार्इ परिचालन गरि आफनो पक्षमा प्रपोगाण्डाको लागि होस वा र्युमरको लागि निश्चित रुपमा कुनै पनि अपि्रय घटनाको संभावना रहिरहन्छ । ब्यक्ति ब्यक्ति मिलेर परिवार बन्छ, अनि परिवार परिवार मिलेर गाउ/समाज बन्छ अनि त्यो गाउ/समाजहरु मिलेर बल्ल राष्ट्र बन्ने हो । अब राष्ट्र बन्न लार्इ समाज बन्नु पर्यो र समाज बन्नलार्इ परिवार बन्नु पर्छ ।

ब्यक्ति ब्यक्तिमा परिवर्तन आएन भने सिंगो राष्ट्र बन्नलार्इ ब्यक्तिको स्वभाव, चिन्तन, वानि व्यहोरा अनि क्षमतामा बृद्धि र बिकास हुनु पर्दछ । त्यसनिम्ति देशवासिले सुझबुझका साथ बृहत रुपमा राष्ट्रलार्इ समाहित गर्न सक्ने पार्टी वा नेतृत्व छनौट गर्नु पर्ने र समानुपातिक प्रतिनिधित्वको समावेसि वा समुहिक अवधारणा विकास गराउन जरुरी छ । त्यहि क्रममा आजहामीले बाबुराम भट्टराइलाई प्रधान मन्त्रिको रुपमा पाएका छौ जो बिचारका लागि योजना बनाउनका लागि र देशलाई सहि दिशामा लैजानका लागि अरु भन्दा उपयुक्त प्रधानमन्त्रि हुनेछ भन्नेमा जनता बिश्वस्त छ । सुरुवात राम्रो रहेतापनि अघिल्ला सरकारले भोगेका तिता ठक्करहरुलाई लत्तारन सकियोस हाम्रो शुभकामना। चुनौति कम छैनन् आफ्नै पार्टी भित्रपनि अन्तरद्वन्द चर्किरहेको छ । आफै आफै विचमै बैमनस्यता उब्जाइ बाझो हाल्नेकाम सुरु भै सकेको छ । तापनि हामीले देखेको सँभावनालाइ पुरा गर्ने प्रधानमन्त्रिको प्रमुख दायित्व हो । यसर्थ शान्ति प्रकृयालाई अघि बढाउने स‌विधान बनाउने प्रकृयालाइ चाडो भन्दा चाडो बिन्दुमा पुराउने लगाएत झिना मसिना लाग्ने कुराहरु लाई पनि प्राथमिकतामा पार्नु टटकारो आवश्यक्ता हो । गरिव निमुखा जनतालार्इ चर्का भन्सार असुल्ने, सामान्य जनताले चेलिबेटि बेचविखन गरेको भेटेमा कार्वाही गर्ने तथा सरकार संचालनमा रहेको ब्यक्ति निकटका मानिसहरुले जत्रो सुकै अपराध गरे पनि दण्ड नहुने हो भने यो देशले कहिले पनि कोल्टो फेर्न सकिदैन ।

त्यसैले अहिले गठित नया सरकारले यो दण्डहिनताको अन्त्य गरिनु पर्छ र म जस्ता सर्वसाधारणले पनि चैन र आरामको जीवन ब्यतित गर्न पाउनु पर्छ । देशले राजनैतिक निकास मात्र खोजी रहने, ६, ६ महिनामा पालो फेरी फेरी सरकार मात्र फेरी रहने र एक अर्का संग नमिलेर अरुको खुट्टा तान्ने प्रयत्न मात्र गरि रहने हो भने म जस्तै करोडौ नेपालीको भविष्य अन्धकार छ । त्यसैले शान्ति सुरक्षा र अमन चैनको स्थीति सृजना गराउनु सरकारको अहिलेको तात्कालिन कर्तव्य हो । शान्ति सुरक्षा नै अहिलेको आवश्यकता पनि हो त्यसैले बन्द, हडताल र दोषारोपनको राजनीति बन्द गरिनु पर्छ । आपराधिक घटनामा संलग्न दोषिहरुलार्इ नेता तथा मन्त्रि नै भए पनि कार्वाही गरिनु पर्छ । अब नया ढंगले सहमति खोजिनु पर्छ नत्र पुरानै सैलीका ब्यवहार भर्इरह्यो भने फेरि पनि विकासले छलाङ मार्ने सम्भावना कमै रहन्छ ।
जय होस नेपाल र नेपालीको अनि जय होस हामी सबैको

अन्यौलतामा रुमलिएको हाम्रो भविश्य

2011-09-03T22:07:00.000-07:00

शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, आदी मानव जीवनको आधारभुत आवश्यकताहरु हुन् भनेर भनिरहनु पर्दैन । तर पनि यिनै भौतिक तथा आधारभुत आवश्यकताको पूर्ती गर्न नसकेर हाम्रो देश हरेक पक्षबाट काकाकुल अवस्थामा पुगेको छ । शिक्षाको लागी गाउ गाउमा शिक्षाको उज्यालो पुराउने भन्ने नियम छन् तर विद्यालय छैनन्, विद्यालय छन्, शिक्षक छैनन्, शिक्षक छन् पाठ्य पुस्तक छैनन्, केन्द्रतहमा यी सवै कुरा छन्, यसबाट उत्पादित दक्ष र योग्य जनशक्ति लार्इ रोजगार छैन, शान्ति सुरक्षाको प्रत्याभुती गर्न पाएको छैन, मानब अधिकार हनन भै रहेका छन् । स्वास्थ्यलार्इ हेरौ, केन्द्रमा योजना बनेका छन्, नीति नियम छन् तर जिल्ला तह सम्म आइपुग्दा अस्पताल छैन, अस्पताल छन् डाक्टर छैनन्, डाक्टर छन्, ‍औषधी उपचार छैन, यी सवै छन् एउटा मुर्दाघर छैन मानव जिवनमा अत्यावश्यक मानीने स्वास्थ्य सँस्थाको यस्तो जर्जर स्थीती छ । पानी कै कुरा गरौ, दक्षिण एसियामै पानीको दोश्रो धनीको रुपमा कहलिएको हाम्रो देश जहा एक घुट्को पानीको थोपा नपाएर सयौ मानिस छटपटिएका छन् । ठुला भनाउदा नेताहरु तिनै पानीको व्यापार गर्छन, राजनीति गर्छन अझ भनौ डलरको खेती गर्छन तर मध्यम तथा निम्न बर्गिय हामी जनताहरु काकाकुलको काकाकुल। हजारौ साना ठुला खोला कुवा धारा पधेरा देखेका छौ , सयैा खोलानाला चिनेका छौ तर विडम्वना तिर्खालागेको बेला एक घुट्को पानी पाउन निकै हम्मे पर्छ । पूर्व मेची देखी महाकाली सम्म केही भाग पानीको हाहाकारबाट मुक्त भएता पनि प्राय जसो ठाउमा मानीसले काकाकुल वन्नै परेको छ ।

जनसँख्या दिन दुगुणा रात चौगुणाको दरले बढी रहेका छन् तर उपभोग्य वस्तुहरु ठ्याक्कै त्यसको विपरीत हुदैछ । पूर्वाधार विकासक्रमको लहर चैत्रमा डडेलो सल्केझै सल्किएता पनि काम तथा नतिजा भने सुन्य देखिन्छ । खानेपानी तथा धारा घरघरमा , विधुत तथा सडक गाउ गाउमा भन्ने नाराका साथ जि.वि.स. गा.वि.सका योजना अगाडी बढेता पनि कार्यान्वयन हुन सकेको छैन। अचम्म त के भने धारा छ पानी छैन, विधुतको पोल छ विधुतीय तरँग अर्थात करेन्ट छैन। सडक गाउ गाउमा पुगेका छन् तर यातायातका साधन सुन्य छ । यो हरेक कुरा छैन छैनको स्थिति सृजना भै रहेतापनि योजनाहरु बन्न भने रोकिएका छैनन् । माथीका केन्द्रिय तहमा रहने ठुला भनाउदा नेताहरु तिनै पानी, सडक, विधुत आदीको योजना बनाउन तारे होटल धाउछन्, करोडौको लगानी गर्दैछौ भनी कागजमा सहि धस्काउछन्, तर हामी निम्न बर्गिय जनताहरु आशै आशमा निराश हुनु बाध्य छौ ।

अव फलाना ठाउको लागी योजना आयो रे, अव चाडै हाम्रो समस्याको समाधान हुने भो भनि फुरुगँ परेका विचरा हामी योजनको सुरुवाती दिन पर्खदा पर्खदा केश फुलेर फुस्रै भै सक्दा पनि काम सुरु हुन सक्दैन। कुनै कुनै काम सुरु नै भए पनि अन्त्य भएर लाभ लिन सकि रहेको हुदैन । अलि थोरै लगानीमा धस्काइएको सही हो भने केही दिनको पर्खाइ पछि केही दिनलार्इ मात्र भए पनि फल लिन सफल हुन्छौ । कुनै विदेशी नियोगले डलर वा पाउण्डस्टर्लीमा भिक्षा दिन्छन्, त्यो भिक्षा नेपाली जनता सामु आइ पुग्दा नेपाली रुपीयामा परिणत भै सक्छ अझ योजना कार्यान्वयन हुने ठाउमा आइपुग्दा त्यो रुपैया पनि पैसामा बद्ली सकेकेा हुन्छ । अव त्यो पैसाको लगानीले बनेको जुन कुनै पुर्वाधार बन्दा बन्दै जिर्ण भै सक्छन्। कुनै कुनैको एक वर्ष सम्मको लामो आयु हुन्छ तर अर्को सालत समस्या ज्युको त्युँ । झोलुगे पुल बन्छन् उद्घाटन अगावै भत्किएर जिर्ण हुन्छ, भवन निर्माण गर्छन वनि सक्दा हिमाल पहाड झै जिग्रीग रुप लिएर उभिदा कसैले लौरोले कोट्याउदा समेत पक्कि घरको छतबाट बुबुंती धुलो झर्छ । तर पनि हामीले विकास गरेका छौ भनेर गर्वका साथ कुर्लिन नेताहरुलार्इ लाज लाग्दैन ।

धन्य हामी नेपाली नियतीको खेल टुलुटुलु हेर्न बाध्य छौ। संविधान बनाउनका लागी चुनिएका सभासदहरु धमाधम नानाथरीको काण्डले निलम्वनमा पर्दैछन, सम्विधानको म्याद थपेको थपेकै प्रधानमन्त्रि फेरीएको फेरीएकै। नखाउ त दिनभरिको शिकार खाउ भने कान्छबाउको अनुहार भन्ने नेपाली उखानको चरितार्थ गरेको छ हालको अवस्थाले । खैर यस्ता गन्थन मन्थन थन्काउ यही कुनो तिर । अव गर्नै के त? उहि पुरानै कथा? अरुको कुरो काट्ने आफु पनि केही नगर्ने । अँह पटक्कै होइन। यि माथीका समस्या कुन मुलुकमा छैनन? सवै तिर छन् भ्रष्टाचार कहा छैन सबै देशमा छ तर हाम्रो बानी हजार राम्रो गुणमा एउटा मात्र अवगुण भेटाए तिनै अवगुणलार्इ खैरो खन्दै जान्छौ । अव विस्तारै सोच्ने शक्तिमा परिवर्तन ल्याउनु पर्छ । रोग छ, शोक छ भोक छ तर पनि हामीमा सबै थोक छ ।

हामीले आधा ग्लास पानी होइन आधा भरी पानीको मेथोडले अगाडी बढ्नु पर्छ । हामीले आफ्नो धरातल विर्सनु हुन्न मुख्य कुरा । हामी विश्वको दशौ महा गरिव देशमा पर्छौ त्यसैले हामीले युरोप र अमेरीकाको जीवन खोज्नु सार्थक छैन । हामीले पाएका शिक्षाले काम गरेर खाने भन्दा मुख बजाएर खाने सिप सिकेका छौ त्यसैले यो सिकाइलार्इ विस्तारै निरुत्साहित गर्दै मुख बजाएर हैन पाखुरी वजाएर खाने बातावरणाको सृजना गर्नु पर्छ । नेपालीहरुले अर्काको नक्कल चाडो गर्छौ तर हामी कुन धरातलको कुन कित्तामा उभिइ रहेका छौ भन्ने कुरा त भुसुक्कै भुल्छौ । कामलार्इ सम्मान गर्न जान्दैनौ तर अपमान गर्न पनि पटक्कै चुक्दैनौ यो प्रबृतिको निर्मुल गर्नु जरुरी छ । मुख्य कुरा सोचमा परिवर्तन आउनै पर्छ । यदि खयालत उही पुरातनबादी सोचले ग्रस्त छ भने टु पिस र मिनी स्कर्ट लगाउदैमा आधुनिक नारी भइदैन । हामी अर्काको देशमा जे पनि गर्न तत्पर हुन्छौ, त्यो जे भित्र जे पनि पर्न सक्छ तर आफ्नो देशमा काम गर्नु भन्दा अगाडी के भनेर प्रश्न गर्छौ । त्यो के लार्इ परै राखेर जे पनि गर्ने मानसिकता तयार गर्नै पर्छ । युरोप, अमेरीका जस्ता विकसित देशहरु त्यसै विकसित भएका हैनन् नत उनिहरु सुरुमै विकशित थिए । हाम्रो देशमा जस्तो काम गर्ने बेलामा के भनेर बसेको थियो भने उनीहरु पनि हाम्रै हाराहारीको कित्तामा उभिन्थे होलान् तर उनीहरु कामलार्इ के भनेर बसेनन् र भन्दैनन् पनि । हामी बाह्र महिनामा ४ महिना काम गर्छौ बाकी ८ महिना सुतेर विताउछौ त्यहि सुताइको क्रममा सुताइ धेर भएर निदाउन नसके पछि चियो चर्चा, अरुलार्इ घोचपेच छेडछाड गर्दै विताउछौ । विकसित मुलुकमा २४ घण्टामा १८ देखि २० घण्टा काम गर्छन हामी नेपाली नै पनि त्यति काम गर्न तत्पर हुन्छौ तर स्वदेश भित्र हामीलार्इ त्यति काम गर्न लाज लाग्छ । तर विडम्बना दिन दहाडै अर्कालार्इ लुटपाट गर्न, अरुलार्इ खिसी गरेर उडाउन, घोचपेच गरेर बोल्न लाज तथा सरम लाग्दैन । त्यसता प्रबृत्तकिो अन्त्य नभए सम्म न त समाज समृद्द बन्न सक्छ न त ब्यक्ति नै सभ्य बन्न ।

समाज परिवर्तन गर्नेहरुले पनि आफुलार्इ परिवर्तन गर्न सक्नै पर्छ । देश विकाश गर्नेहरुले पनि आफुलार्इ विकास गर्नै पर्छ । थालनी गरि सके पछि निश्चय नै गन्तब्यमा पुगिन्छ । हाम्रो जस्तो बहुजातिय बहुभाषिक र बहुसँस्कृतिको धनि मुलुकमा दलिय स्वार्थ र व्यक्तिगत स्वार्थ भन्दा माथी उठेर म को हुँ भन्ने पहिचान गर्न सक्नु बुद्दिमानी हुने छ । शिक्षाको परिपाटी परिवर्तन गरी व्यवहारीक सिप सिकाउने हुन जसले पछिका दिनमा मुख बजाएर हैन पाखुरी बजाएर आफ्नो क्षमता प्रर्दशन गर्न सकुन ।

हरेक नागरिकले शान्ति सुरक्षा, न्याय र अधिकारको प्रत्याभुतीको बारेमा प्राथमिक तथा प्रारम्भिक तहबाटै ज्ञान लिन सकुन । हामी सँग अझै पनि दुइ खाले शिक्षा छ एक हुने खानेले आर्जन गर्ने शिक्षा र अर्को नहुने खानेले लिने शिक्षा तर सम्पूर्ण नेपाललार्इ एउटै डालोमा हालेर मुल्याकन गर्ने नीति नियमले भने लाखौ नेपाली जनता मर्कामा परेका छन् । काठमाण्डौको सुविधा सम्पन्न विधालयलार्इ हेरेर गरेको निर्णयले पक्कै पनि ताप्लेजुङ, मनाङ, हुम्ला र कर्णालीको जनतालार्इ हित गर्दैन । भनाइको तात्पर्य रातो वँङगला र लिटिल एन्जल्स तथा सेन्ट जेभियर्सबाट उत्पादीत विधार्थी र मनाङ को लोक प्रिय उच्च मा वि तथा चुङमाङको भारती मा.वि वा फलाटे मा.विबाट उत्पादीत विध्यार्थीको शैक्षिक योग्यतालार्इ प्रतिस्पर्धामा ल्याइनु उचित हुन्न । सकिन्छ भने राज्यले सवै विधालयलार्इ समानखालको पाठ्यक्रम प्रदान गरिनु पर्छ नभए पनि व्यवहारिक तथा व्यवसायिक शिक्षा निती ल्याउन जरुरि छ।

हामी मानीसको बुद्दि र क्षमता फरक फरक छ कसैको क्षमताले पाइलट बन्न सक्ला त कसैले सियो बनाउन केही भएन गारो लाउन वा घर बनाउन। कसैले कल चलाउन सक्ला वा कैची अर्थात काटा कुरुस नै किन नहोस कमसे कम व्यबहारिक सिप दिने खालको शिक्षा ल्याउनमा जोड दिइनु पर्छ । धनिलार्इ अझ धनि गरिवलार्इ झन गरिव बनाउने प्रबृतिको निरुपन हुन जरुरी छ । यसको लागि नियम कानुन चुस्त दुरुस्त र सबैलार्इ समान किसिमले लागु हुने मुलुकी ऐन हुनु जरुरी छ । नियम मात्र भएर हने होइन सवैले पालना गर्न सक्नु पर्छ यसको लागी हामीमा अनुशासन हुनु जरुरी छ । हाम्रा नेता ज्युहरु भन्नु हुन्छ १० वर्षमा नेपाललार्इ स्विजरलैण्ड बनाइ दिन्छौ । तर एक देशलार्इ अर्को देश बनाउदैमा बन्ने चिज हो र थोरै ? दिवा स्वप्न देख्नु त पाउनु पर्छ तर त्यति अचाक्लि पनि होइन । आफ्नो घाटी हेरेर हाड निले राम्रो । उपलब्ध श्रोत र साधनलार्इ सके सम्म सदुपयोग गरेर हरेक समाज र त्यहाका नागरिकलार्इ अनुशासित तथा सक्षम बनाउने हो भने न त १० वर्ष लगाएर नेपाललार्इ स्विजरलैण्ड बनाइ रहनु पर्छ न त बैकक । त्यो भन्दा हजार गुणा राम्रो आफ्नै समृद्द नेपाल बनाए कसो होला ?

सम्बन्ध

2011-08-30T00:57:00.000-07:00

अति गहिरो सम्वन्धमा परेका समिप र सम्पदा विचमा थोरै फरकपना थियो । एकआपसमा माया गर्दथे, एक अर्कामा सर्मपण थियो । गम्भीर प्रकृतिको थियो समिप हत्तपत्त बुझ्नै नसकिने भने चन्चल केही नगरी वस्नै नसक्ने सम्पदाको मित्रता अनौठो थियो। त्यसो त नेपालको भुगोलका कारण धेरै वर्ष उनीहरुको परिचय हुन सकेन । समिप थिए बाग्लुङको अनकन्टार गाँउमा त सम्पदा थिइन झापाको चन्द्र गढि । समय बित्तै गयो समयको चक्रले सुदुर पुर्व र पश्चिमको मानिसलाइ एकै धरातल किर्तीपुरमा उभ्याइ दियो त्यहि नै भयो उनिहरुको देखादेख भेट अनि टुसाए मायाका मुनाहरु । तर अन्तरमुखी स्वभावका समिप सम्पदाको सामु आफ्नो मनको कुरा खोल्न नसके पछि मनमा रहेका कुरा आफै साथ लिएर समय कटाए । समिपलाइ मनमनै मन पराएकी चन्चल तर यस्ता कुरामा लजालु स्वभावकी सम्पदा पनि उ सामु आफ्नो कुरा राख्ने आटै गरिनन् । समयको भुमरीले फेरी उनीहरु एक अर्कालाइ फरक भुमरीमा लगेर पछार्यो । समिप व्रिटिस गोर्खा लाहुरेको छोरा हुनाले उ पारिवार सँगै आफ्नो भविस्य खोज्न उडे बेलायतको फ्रानवरो यता सम्पदा पनि आफ्नै रफ्तारमा भविस्य खोज्दै पुगिन अमेरीकाको न्युयोर्क । भौतिक दुरीमा टाढा रहनु परे पछि एकअर्काको बारेमा लगभग अनभिज्ञ भए । उनीहरुको किर्तिपुरको पढाइ पछि केहि समय भेटेनन् तर आधुनिक समाजमा आएका प्रविधिका कारण उनिहरु त्यति धेरै समय सम्म टाढा रहनु परेन। सामाजिक सञ्जाल फेसबुक साथै जि ईमेल च्याटमा भेट भै कन छाड्यो । त्यस पछि यति लामो समय सम्म टाढा रहेर गुजारेका पलहरुलाइ यसरी माया गरे उनीहरुले कि उनीहरु सँगै नै भए जस्तो गरि । अचम्म थियो उनीहरुको सम्बन्ध । धेरै अचम्म सम्बन्धहरुको बीच असहजता थियो उनीहरुमा । त्यैपनि उनीहरु सर्मपीत हुन थाले मायामा । जीवन चल्दै थियो आफनो रफ्तारमा उनीहरु त्यहि रफतार सँगै चल्दै थिए ।

उनीहरु भौतिक रुपमा विछोडीएको करिव ५ वर्ष भएपनि ग्लोवल दुनियाका प्रेम जोडी फोन र च्याटबाट साथै भिडियो च्याटबाट भने सँगै भए । दिनमा एकपटक फोनमा बोल्ने साथै दुइ तिन पटक च्याटमा कुरा गर्ने उनिहरुको दैनिकी बनि सकेको थियो। एक अर्का बिना बाच्नै नसक्ने स्थितिमा पुगेका दुवैले भेट्ने निर्णय गरे तर कहा? भु पु गोर्खा पल्टनेको छोरो समिप सजिलै अमेरीका जान सक्थे भने अमेरीका पुगेकी सम्पदा त्यति सजिलै युरोप भ्रमणमा आउन अलिकति सामाजिस सँरचनाले असर पुरायो । तर मायालाइ न त भौतिक दुरीले छेक्न सक्छ नत साइनोले नै ? आफ्नी प्रियतमालाइ भेट्न हानिने भए समिप अमेरीका । वर्षौ देखि कुरीएका दिन नजिकिदै थिए दुवैलाइ । महिना हप्ता दिन घण्टा गरेर अर्कालाइ भेट्ने समय आयो । सारा सँसार भुलेर, विगतका तिता बिछोडको पिडालाइ विर्सिएर एकसाझ दुइ मन एक ठाउ भए दुइ शरिर आलिगनमा बाधिए । विरानो देशमा आफन्तहरुबाट धेरै टाढा दुवैले भएभरको माया साटासाट गरे । एक हप्ताको लामो बसाइ पछि समिप सम्पदालाइ पुन चाडै भेट्न आउने बाचाका साथ फर्किए । समयको रफ्तार सँगै दुवैको माया मौलाउदै, झागीँदै गयो बढ्दै गयो। तर चिनी पनि धेरै भयो भने तितो हुन्छ भन्ने उखान झै उनिहरुको माया दुइ वर्षमै फेरी सानो निहुबाट बोलचाल बन्द सम्म हुन पुग्यो । समयले कति छिटो कोल्टो फेर्दो रहेछ । उनीहरु पहिला पहिला केही क्षण कुरा गर्न नपाउदा दुवै छटपटिन्थे तर यस पटक निकै दिनको सम्पर्क बिहिन बन्न पुग्यो । यहि मौकामा यता समिपको घर परिवारले विवाहको प्रस्ताव ल्याए । सम्पदाको रिस फेर्न समिपले सात वर्षको गहिरो मायालाइ लतारेर अर्कै सित विवाह गर्न राजी भए । उसले पहिला रिस उठाएको उसले गल्ति महसुस गरेर फोन गर्नु पर्छ भन्ने मान्यता बोकेकि सम्पदा समिपको फोनकलको प्रतिक्षामा दिन काट्न थालिन । उनी समिपको यो चर्तीकलाबाट बेखवर थिइन। उता समिप नया सम्वन्धमा रमाउदै जादा पुरानो घाउलाइ केही पिडा दिए पनि विर्सने कोशिस गर्न थाले । विगत याद दिलाउने चिज जतीको बिनास गर्दै जादा उसले सम्पदाको यादहरु मेटाइ सकेका थिए । विस्तार बिस्तार उसको फोनमा फोन लाग्न छोड्यो मेलको प्रतिउत्तर आउन छोड्यो के भयो? किन भयो? अन्यौलतामा दिन गुजार्न बाध्य भइन सम्पदा ।

दुइ बर्ष पछि भुकुमुने छोरो सहित समिप नेपाल फर्किएका थिए । सम्पदा पनि आफ्नो पढाइको थेसिस गर्न नेपाल आएकि थिइन । मलिन अनुहार बोकेर हिडिरहेकि सम्पदा सँग अचानक लाजिम्पाट चोकमा भेट भयो । मलिनताको कारण जान्ने उत्सुकता रहदा रहदै पनि सोध्न सक्ने हिम्मत समिपले गरेन । सम्पदा पनि अप्रत्यासित समिप सँग भेट हुदा पिडा पोखाउन सकिनन्, बर्षौ पछिको त्यो भेट सामान्य बॊलचालमा मात्र सिमित भयो । त्यसो त आफ्नो मनभरी ताजा पीडा व्याप्त थियो । हिड्ने बेलामा सम्पदाले नै एक दिन भेटने अनुरोध गरिन् समिपले उनको अनुरोध स्वीकार गर्न नचाहदा नचाहदै पनि मनले स्विकृति दियो आखिर एक समयको सच्चा मित्र पनि त थिइन उनी । उनि सोध्न चाहन्थिन आखिर समिप किन टाढा भयो ? एकाएक फेरी भेटिएकोमा खुशीका पलहरु समेटिए दुवैमा, केही खुल्दुलीहरुले हलचल मच्चाउन थाले मनमा यतिका वर्ष गरेका मायाहरुबाट उनले केवल पीडा पाएकी थिइन्। हुन त नियती ले विछोड हुनु धोखा त होइन तापनि पिडाले बिक्षप्त मनले त्यहि नै महसुस गर्न पुगिन्छ ।
दुवैको सल्लाह बमोजिम पुन भेट भयो ठमेलको ड्रिम गार्डेनमा, चियाको चुस्कि साथ स्मृतिका पल ताजा गर्ने क्रममा समिपले सोधे तिमीले विहे गरयौ? सम्पदा एक छिन अक्मक्क परिन भनीन् अहँ गरिनँ। तिमीले नि? उनले प्रतिउत्तर गरेन। उसको जवाफमा मौनता छायो। वातावरणमा सन्नाटा छायो । एकमनले बुझिन् उसले बिहा गरि सकेछ तर फेरी अर्को मनले त्यो वास्तबिकतालाइ स्विकार गर्न पटक्कै मन लागेन । के गरु के गरु भए पछि भनिन् अब जाउ है? समिप झल्यास्स भए र भने होइन एक छिन बसौ न । सम्पदाले कुरा चपाइन, किन विहेको कुराले तिमीलाइ अप्ठेरो बनायो हो? हेरन मैले त खै भने जस्तो कोहि भेटिन अहिले सम्म । खोजी देउ न है कोहि । केही नभए जस्तो केही खोजे जस्तो एक असहज प्रश्नको बाण थियो समिपलाइ । उत्तर दिन सक्ने अवस्थामा समिप छैन भन्ने थाहा भएकाले प्रश्नको उत्तर पाउने व्यग्रता थिएन सम्पदामा । समिपको मन चिसो भयो कता ‌कता छटपटिले मनभरी पोल्न थाल्यो । कताकता पसिना आए जस्तो चिसो भयो निधार, बारबार प्रश्नले खेदन थाल्यो उसलाइ, बेक्कार कुरा उप्काए भन्ने पनि लाग्न थाल्यो अव वास्तबिकता कसरी भन्ने भनेर उ घोत्लिन थाले। चुल्वुलि सम्पदाले फेरी भनिन के कुरा खेलाको मनमा? उनी केही खुलि सकेकि थिइन पहिला भन्दा, उसलाइ फेरी समिप भेटेकोमा खुसी लागेको थियो तर उनले केही लख काटि सकेकी थीइन कि उ पक्कै विवाहित हो भनेर । समिप मौन नै थिए भन्न मन थियो तिमीले रिस उठायौ त्यसै आवेगको वेलामा मैले अर्की ल्याए। तर समिप बोल्न सकेन। उसले गरेको गल्तिको पछुतोले भित्र भित्र पोल्न थाल्यो । बल्ल बल्ल साहस गरेर मौनता चिरर्दै उसले भन्यो मैले त विहा गरे नी। सम्पदा निशब्द भइन् र सुनिन मात्र, फेरी उसको चन्चलता थन्कियो कुना तिर । सोध्न मन लागेको थियो आखिर के को सजाय दियौ मलाइ? किन मलाइ छोडी अर्कै रोज्यौ? तर बोल्न सकिन उनलाइ त्यो भेट फेरी बोझ बन्यो । उनको मन मस्तिस्कबाट टाढिइसकेको समिपले फेरी एक पटक बिगतमा पुर्याइ पुन वर्तमान मै ल्याइ पुर्याइ दिएको थियो । उनको दिमागमा एउटा गित गुन्जियो नदेखेको भए हुन्थ्यो तिमीलाइ ‍‍‍‍‍‍‍....... भित्रि मन बिथोलिएर पिरोलेकै भए पनि उनले देखाउन चाहिनन् । उनले सके सम्म लुकाइन देखावटि हासो र उनको चन्चलपनालाइ कायम राख्दै बोलिन भाउजुलाइ पनि भेट्नु पर्ने थियो नि त कहिले भेटाउने हो? समिपलाइ लागेको थियो उनि रुन्छिन धोका दिएकोमा रिसाउछिन तर मनभरिको भडास नपोखिकन नम्र भएर सहज रुपले लिएको देख्दा उसको मनमा अझ श्रद्दा र सम्मान बढेर आयो । सम्पदा बोल्दै गइन उनि जति बोल्दै जान्थिन उति झरझर बल्दै जान्थिन । जीवनका बारेमा बक्तव्य दिदै गइन अझै उनिहरुको जिवनलाइ सरल र सहज बनाउने टिप्स दिएको देखेर समिप दँग परे तर एकमनमा पछुतो पनि भयो । अहिलेकी इरा अलि समिपलाइ नबुझ्ने खालको साथै हरेक कुरालाइ सँकाको घेरामा राख्ने तथा सानो सानो कुरामा पनि निहु खोज्ने हुनाले कहिले काही वाक्क लाग्न थालेको थियो । समिप अनायासै इरा र सम्पदालाइ तुलना गर्न पुगे तर समय उसको वस भन्दा धेरै पर पुगि सकेको थियो ।

जीवन

2011-07-25T00:58:00.000-07:00

समयको भुमरी अनि परिस्थितीको खेलहरुमा
जीन्दगीको लडाईं लड्दै पड्दै जिवनलाइ खोज्दै थिए
कहिले अर्काको लागि त कहिले आफ्नै पहिचानको लागि किन नहोस
असहज र व्याकुलता भित्रको अन्तरद्वन्दमा फस्दै थिए

कहिले यही मनलाई ताल्चा मार्दै त कहिले आफैलाई सम्हाल्दै
सम्झौताका बाटाहरुमा बाटो खोज्दै एक्लै अघि बढ्दै थिए
आशाका दियालोहरुसगैँ एउटा पुर्ण तर सुनौलो विहानीको प्रतिक्षामा
जीवनको परिभाषा अलग अलग अनुभबहरुमा खोज्दै थिए

यहि एक मुठि सास बचाउने एक मुख माडको होडबाजीमा
एक माझीले डुगाँ खियाए जस्तै जीवनको रुप खोतल्दै थिए
तर जीवन आफै माथीको अन्याय र अत्याचारको प्रत्यक्ष साक्षी बनि
बिना प्रतिकार धैर्य गर्दै मौन प्रतिक्रिया दिदै वस्दो रहेछ

वास्तवमा जीवन सधैं देखे र भोगे जस्तो कहाँ हुदो रहेछ र ?
मानिसको जीवन देखे भन्दा धेरै अलग धारमा बग्दो रहेछ
चाहे त्यो आफ्नो भुमीमा होस वा भुमीवाट कोशौ टाढा
जिउनु र जियाउनु कै चक्रमा अघि पछि दौडीरहदो रहेछ

मनको इच्छा र अभिलाषालाई मारेर होस् वा लत्कारेर
आफ्नो अस्तित्वलाई ओझेल पारेर किन नहोस्
लक्ष्य र गन्तब्यहरुबाट अलग धार बनाएर बग्दो रहेछ
उहि पापी पेटको सवाल जवाफमा अल्झिइदो रहेछ

जीवनलाई कहाँ, कहाँ मात्र पुराउन्न रहेछ मान्छे
कहिले रणभुमीमा त कहिल्य मरुभुमीमा उभ्याइदै
कहिले समतल मैदानमा त कहिले कठाग्रीने जाडोमा
बिचरा हाम्रो जीवन एकतमासले आफ्नै तमासा हेरी बस्दो रहेछ
बिचरा हाम्रो जीवन एकतमासले आफ्नै तमासा हेरी बस्दो रहेछ।।।

शुभकामना

2011-04-14T03:25:00.000-07:00

शुभकामना नव युगलाई
शुभकामना नव युगका पाखुराहरुलाई
शुभकामना सम्पुर्ण नेपालीहरुलाई
नव वर्ष २०६८को शुभकामना मेरा ब्लगमा पाल्नुहुने पाहुना पाठकहरुलाई
हजुर आदरणिय पाठक मित्रहरु घुम्दै फिर्दै रुम्जाटार भने झै फेरी पनि हाम्रो सामु एउटा सुखद दिन आएको छ । हुनत सबै दिन उस्तै नै हुन् र हामीले सबैलाई सुखद बनाउनु पर्छ तै पनि परापुर्वकाल देखि यो दिनलाई वर्षको नयाँ दिन भनेर शुभकामना आदान प्रदान गरिने दिन हुनाले म पनि यहाहरु सामु आफ्नै धरातल, आफ्नै मातृभुमि प्यारो देश नेपाल, अझ भनौ जन्मस्थान गृह जील्लाबाट नया वर्षको नया प्रहरमा हृदय देखि नै शुभकामना ब्यक्त गर्दछु ।
समय चक्रको परिधिमा समाहित हुदै जीवनका अनेकौ मोडहरु सँग अनवरत यात्रा गरि रहने हामी यात्रीहरुको जिवनयात्रा सधै एकैनास नहुने रहेछ । यहि यात्रालाई अँगालेर जीन्दगीको सार खोजी रहने यात्री म विगत ३, ४ महिना देखि ठप्प रहेको मेरो ब्लगलाई पुनः ब्युताउन आइपुगेकी छु । भनिन्छ जिन्दगीको उकाली लाग्ने बेला कहिले काही मानिसलाई थकाइ लाग्छ चौतारीमा बसेर सुमधुर गीत सुन्न मन लाग्छ अनि सँगितको मधुर धुनमा गुन गुनाउदै आफ्ना थकान मेटाउन मन लाग्छ साथै आँखा चिम्लिएर सपनाको सँसारमा डुवुल्की मार्दै पिडाका धारहरु पार गर्न महासागरको एक किनारमा छछल्किएका छाल सँगै मझेरी खेल्न मन पर्छ । यस्तै यस्तै परिवेश र परिस्थितीमा म पनि केहि महिना मनको थकान मेटाउन चौतारीमा सुसेलि खेल्दै बसेकी थिए । चौतारीको शितलता सँगै समाज र समयलाई बुझ्ने जमर्को गर्दै थिए । तर वास्तविकतालाई सामना गर्न नसकेर भाग्न खोज्नु जीन्दगीको सार खोज्नु होइन रहेछ । जीन्दगी यो पनि होइन रहेछ कि आफ्नो कर्तव्य र लक्ष्यलाई विर्सेर चौतारीमै बसेर दिउसै सपना देख्नु अनि कर्तव्यबाट पलाएन हुनु (कर्ण शाक्य, सोच) । जीन्दगी अगाडी बढ्ने क्रममा हरेक बाधा ब्यवधान आई पर्छ त्यसलाई समाधानको बाटो खोजेर अगाडी बढ्नु नै जिन्दगीमा मिठो रँग भर्नु रहेछ । त्यसैले त भन्दा रहेछन् क्रियाशिल मानिसको जिन्दगी निर्मल आकाश जस्तै हुन्छ जहा झट्ट हेर्दा केही देखिन्न तर अदृश्य वायुमण्डलमा हजारौ लिप्त वस्तुहरु छन् जुन हामी निश्चित समयमा मात्र देख्न सक्छौ ।
समय आफ्नै गतिमा सेकेण्ड सेकेण्ड गर्दै सुलुलु चिप्लदो छ । विहान हुन्छ दिउसो साँझ गर्दै रात छिप्पिदै गए पछि पुन नयाँ दिन सुरु हुन्छ यसै गरी वसन्त गृष्म वर्षा सरद उछिन्दै वर्षले फेरी पनि पुनः नयाँ नाम पाउछ । विरुवाले नया पालुवा पाउछ । वर्षले नया दिन पाउछ । हिजो झै लाग्छ साथीहरु माझ २०६७ को नया वर्षमा शुभकामना आदान प्रदान गरेको तर पृथ्वीले आफ्नो कक्षमा बसेर पुरै अक्ष पार गरि सकेछ । ३६५ दिनको लामो यात्रा सकि फेरी सुरुको १ बाट गन्ति गर्ने दिन आएछ । वसन्तका पालुवाहरु मौलाउन थाल्दा, बोट विरुवामा नव वर्षको स्वगतको लागी मुस्कुराइ रहेको फुलहरुले यो वातावरण त्यसै त्यसै रमणिय तथा उल्लासमय त बन्छ नै यहि मौकामा हामीले पनि नया जोस जाँगर र उत्साहलाई नया नया सृजनात्मक काममा लागाउनु पर्छ । नया वर्षले ल्याएको यो घडी यो पलसँगै एउटा नया सोच राखौ र यहि सोचलाई साकार पार्ने दृढ सँकल्प गरौ । तपाई हामीमा भएको सोच सफल पार्न हामी सबैको शुभकामना एक आपसमा निहित हुनेछ ।
पुनः सबै नव युगका पाखुराहरुलाई शुभकामना ।

ब्लडी सिचुएसन

2011-02-22T05:54:00.000-08:00

२०१२ अर्थात पृथ्वीको अन्त्य हुने दिन । तपाइहरुलाइ कस्तो लाग्छ के वास्तवमै पृथ्वीमा रहेका सम्पुर्णकुरा नास हुने नै हो त ? हुनत यस्तो अनिष्ट हुदैछ वा पृथ्वीमा भएङ्कर दुर्घटना घट्दैछ पृथ्वीमा पुछ्रेतारा खस्दैछ भन्ने जस्ता हावादारी कुरा नेपालमा पनि हरेक वर्षायाममा एक पटक चलिरहेकै हुन्छन । तापनि अहिले सम्म कहि कतै पुछ्रेतारा त खसेको थिएन तर अवको २०१२ सालमा भने पृथ्वी सकिने कुरा भने के हुने हो थाहा छैन । यस अघि नै २०१२ साल विश्व खतम हुने दिन भनेर केही बैज्ञानिकहरुले घोषणा नै गरी सकेका छन त यसको बारेमा अमेरीकामा चलचित्र पनि बनि सकेका छन् । यसमा पर्खिनु र हेर्नु मात्र बाकी छ कि यो कुरामा कतिको सत्यता छ ।
अव साच्चिकै सकिने हो भने त २०१२ साल आउनलाई १ वर्षमात्र बाकी छ । पापी मन नै हो कुनै कुरा भएको समाचार सुन्दा होस वा केही कुरा देख्दा पनि ए कतै यहि सुरुवाती सङ्केत त हैन भन्ने झै लाग्छ । हुन त कसैले यो भन्दा अगाडी यस्तो कुरा अड्कलबाजी नगरेको भए खासै मनमा पाप कुरा उठ्ने थिएन होला तै हुनु नै छ भने मनमा डरै पालेर केही हुने त हैन । कहिले काही लाग्छ पृथ्वी ध्वस्त हुन लाई समयले केहि सँकेत दिन थालेको थालेको त हैन? जस्तै हाम्रै देशको कुरा गरौ वि सँ २०५० ५१ देखी सुरु भएको दँगा २०६२ ६३को विशाल आन्दोलन सम्ममा लाखौ मानिसहरुको ज्यान गएर हजारौ भौतिक सँरचनाहरु ध्वस्त भएर केही मथ्थर भए तै पनि अहिले सम्म पनि जनताले चाहे जस्तो नत सँविधान नै बन्न सकेको छ नत गतिलो सरकार नै बनेर टिक्न सकेको छ । यो भन्दा बाहिर देशमा विगत केही दिन देखीको समाचारहरुले दैनिक फूकि रहेका छन् की हरेक प्रकारका आन्तरीक द्वन्दका कारण हजारौ मानिसहरुले ज्यान गुमाइ रहेका छन् । सयौ वर्ष देखी राज्यसत्ता चलाएर रहेका राजा तथा राष्ट्रपतिको बिरोधमा एक भएर जनता लागे अझ भनौ प्रजातन्त्रको खोजीमा लाखौ जनता सडकमा ओर्लिए कति धनजनको क्षति भए । थाइलैण्डमा सुरु भएको आन्तरीक दँगामा हजारौले विना उपलब्धी ज्यान गुमाए विद्रोही पक्षका नेतालाई नै मारी दिए पछि त्यहा साम्य भयो । यसै गरि अरव मुलुकमा इजिप्टबाट सुरुभएको उक्त आन्दोलन बहराइन नाइजेरीया हुदै लिविया सम्म आइ सकेको छ यसमा कति देशमा जनताको जीत भयो भने कतिले अझै सँघर्ष गरी रहेकै छन्।
यी माथीका त भए मानविय कारण ज्यान गुमाउन परेका । अव कुरा गरौ प्राकृतिक प्रकोपको कुरा गत महिना ब्राजीलमा पहिरोले हजारौ मानिसको विचल्लि बनायो । त्यस पछि अष्ट्रेलीयामा पानीले डुवाउ गरी कति घरवार विहिन भए त कतिले ज्यान नै गुमाउनु पर्यो हुदा हुदै आज फेरी न्युजल्याण्डमा भुइचालो गएर सयौ मानिसले ज्यान गुमाए त कतिले आफ्नो भौतिक सम्पती गुमाउनु परको छ । यसरी सबै कुरालाई सँगोलमा हालेर सोच्ने हो भने पक्कै केही न केही त हुन्छ होला भन्ने सँका जो कसैले पनि गर्न सकिन्छ । यि विभिन्न घटना दुर्घटनाका कारण हजारौ मानिसको ज्यान गएको कारण होला विदेशी टेलीभिजनहरुले पनि यसलाई ब्लडी सिचुएसनको सँज्ञा दिइ रहेका छन् ।

एउटा अपुरो यात्रा

2011-02-12T16:22:00.001-08:00

करिव दिउसोको एक बजेको हुदो हो, रानुले विहान देखी केही नखाइ हिडेकीले पेटमा निकै वटा मुसा दौडीरहेको थियो । काउण्टरको माथी झुण्डिरहेको बोर्डमा मुल्य हेरी । लाइनमा चार जनाको पालो पछी उनको पालो आयो । काउन्टरमा उभिएकी इन्डियन जस्तो देखिने केटीले मसक्क मुस्कुराउदै सोधि
गुड आफ्टरनुन ह्वाट उड यु लाइक टु इट म्याम ?
माथि बोर्ड तरि हेर्दै रानुले अर्डर गरिन क्यान आइ ह्याभ अ चिकेन लिजेन्ड प्लिज ।
ह्विच ड्रिङ्कस डु यु प्रिफर म्याम?
स्मल पेप्सि विथ लिल् बिट आइस प्लिज
एनि थिङ्ग इल्स?
ब्यापारीको अन्य थप कुरा बिकाउने उपाय मिसाइ हाली कालीले ।
नो थ्याÍक्यु । इट्स फो सिक्सटी सेभेन प्लिज । टिलमा पैसा जोडेर इन्टर बटम दाब्दै बोली । झोलाको गोजी छामछुम पार्दा पनि चार पाउण्ड पुगेन चानचुन पैसा त्यसैले ५ पाउण्डको नोट झिकेर दिइन्,
योर अर्डर इज बिइङ्ग रेडी,
इट्स योर रेसिट एन थर्डटी थ्री पी म्याम ।
फिर्ता पेनी सहित विल रानुलाइ दिइन ।
थ्याङ्गक्यु ।
काम नपाइ रन्थनिएर हिनेकी रानु त्यो केटिलाइ हेर्दै मनमनै सोच्न थाली यस्तै म्याकमै काम पाइएको भए पनि त हुने, जती एप्लाइ गरे नी नहुने मेरो भाग्य नै खराव। खासमा उनी अहिले पनि एक ठाउ अधुरो अन्तरवार्ताको लागी गएर फर्कदा पसेकी थिइन ब्रटिश लाइब्रेरी । जता ततै पार्ट टाइम जब एप्लाइ गर्दा गर्दा थकित भएर फुलटाइको लागी एक ठाउमा भरेको भोलि पल्टै इन्टरभ्युको लागी बोलाइएको थियो त्यहा । तर जब उनी बताइएको ठाउमा पुगिन्, भित्र छिर्ने वितिकै खैरो सिलिक्क परेको केश लर्काउदै त्यहाकी एक कुइरे कर्मचारीले पहिलो सवाल गरेकी थि आर यु लुकिङ्ग फर फुलटाइम जव ? (तपाइ फुल टाइम काम खोजी रहनु भएको हो ?)
रानु सँग फुलटाइम वर्क परमिट नभएकोले विस्तारै बोलिन ।नट एक्चुअल्ली (होइन) ।
देन ह्विच टाइप अफ अ भिजा डु यु ह्याभ?(के तपाइ भन्न सक्नु हुन्छ तपाइ सँग कुन प्रकारको भीजा छ?)
आम् अ स्टुडेन्ट एन आइ ह्याभ गट अ स्टुडन्ट भिजा (म एक विधार्थी हु म सँग स्टुडेन्ट भिजा छ।)
सो यु ह्याव वन्लि ट्वानी आव वक पर्मिट एम आइ करेक्ट? (उसो भए त तपाइ सँग हप्तामा विस घण्टा मात्र काम गनर्े अधिकार छ हैन त?)
एस, नाउ आइ क्यान वर्क वन्लि ट्वानी आव पर विक ब आम ह्याभिङ्ग समर होलिडे फर्म फिभ्थ अगस्ट । आइ ह्याभ टु मन्थ समर होलिडे, एट द्याट टाइम आइ क्यान वक फुल टाइम मोर द्यान फोर्टि आवर (हजुर हो । तर पाच अगस्तबाट मेरो कलेज छुट्टी चल्ने छ म त्यसबखत भने चालीस घण्टा नै काम गर्न सक्छु।)
कुइरेनी मसक्क मस्किदै बोलिन सरी डार्लीङ्ग, वि निड मन्डे टु फ्राइडे फोटि आव फुल टाइमर राइट नाउ, यु कान्ट वर्क दिस सो वि विल होल्ड योर एप्लिकेशन फर अ ह्वाइल । घाटी तन्काउदै बोलि थ्याङ्गक्यु मिस रानु, यु क्यान गो नाउ । त्यो चारै तिर सिसै सिसाको झ्याल भएको उज्यालो कोठाबाट रानु कालो अनुहार पारेर निस्केकी थिइ । आउदा बाटैमा बि्रटिश लाइब्रेरी देखेकी हुनाले कस्तो रहेछ भन्ने लागेर निरिक्षणको लागी पसेकी थिइ त्यहा । उनको अर्डर तयारी भयो रानु भने अझै कामको चिन्तामा डुवि रहेकी थिइन हिएर वि गो, योर चिकेन लेजेण्ड इज रेडी नाउ । इन्जोइ योर मिल म्याम । काली आफ्नो ड्युटी पुरा गर्दै विदाइ गरी । थ्याङ्गक्यु सो मच । तन्द्राबाट ब्युझदै एम लेखिएको कागजको सानो झोला समाइ ।उनी बाहीर निस्केर खाजा खादै गाडी कुरी रहेकी थिइन ।
ब्रिटिश लाइब्रेरीको त्यो रङ्गडङ्ग शान्त भवनबाट उनी भोक लागेरै लाइब्रेरीबाट बाहिर निस्केकी थिइन । युके, समरको लामो दिन उनी सँग समय अझै थुप्रै बाँकी थियो । बस स्टपमा म्याकडोनलको सानो झोलाबाट आलु चिप्सको टुक्रा झिकेर टोक्दै सोचिन अब कता जाने? यतिकैमा बस आयो रोकाएर उनि त्यसैमा चडेर बाटो लागीन । बस भित्रै खानेकुरा खादै केही बेर घोरिइन अव कता जाने? निधो गरी, प्रेट म्यानेजरमा जबको लागी आबेदन खुलेको सुनेकी थिइ अब एक चोटी आजै भिक्टोरिया स्टेशन पुग्नु पर्ला (भिक्टोरिया स्टेशनको प्लेट फर्म नँ दुइको अगाडी प्रेट म्यानेजरको अफिस रहेको छ जहा निकै महिना अगाडी पनि एक पटक रानु साथीहरुको हुलमुलमा त्यहा पुगेकी थिइ)। तर त्यो बस पेडिङ्गटोन जाने हुनाले अव फेरी उत्रेर अर्का बस फेर्न पर्ने भयो । उनी रिजेन्स पार्क स्टेसनमा उत्रेर फेरी अर्को बस चढेर लागी गन्तब्य तफ।बाटो भरी हजार तरहका प्रश्न उतर गर्दै भिक्टोरिया स्टेशन आइ पुगी । झण्डै चार बजेछ । स्टेशनको उता पट्टि पनि एक एजेन्सि रहेछ । त्यहा वेटर, पिक प्याकर, सैफ इत्यादी अगाडी शिसा भरि ठुल्ठुला अक्ष्रले लेखिएको प्रिन्टेड ए फेार साइजको कागजमा लेखेर टालिएको थियो । साथमा झोला भरी बायोडाटा बोकेकिले रानु भिक्टोरिया स्टेशन भित्र नछिरी सिधै त्यही एजेन्सिमा छिरी पहिला । कालो चट्ट आइरन लागेको कोट र छोटो कालै मिडीमा सजिएर घुम्ने कुर्सीमा बसि रहेकी गोरेनी मिसिक्क हास्दै स्वागत गरी । हेलोमे आइ हेल्प यु (यहालाइ के सहयोग गरु)। हाइ । इट्स मी रानु, आम अ स्टुडेन्ड । आम लुकिङ्ग फर अ जब । डु यु ह्याब एनी काइण्ड अफ अ जब फर मी प्लिज (म रानु म एक विधार्थी हुँ केही काम पाइन्छ कि भनेर छिरेकी हुँ ।) । आफ्नो परिचय सहीत आफ्नो कुरा राखी हाली । ओ सरी डार्लीङ्ग, आम अप्रmाइड । वि डोन्ट ह्याभ एनी काइण्ड अफ अ जव एट द मोमेन्ट (अहो माफ गर्नु होला यो समयमा केही काम उपलब्ध छैन ) ।उनले अगाडी आएको केश लर्काउदै थपी । डु यु ह्याभ योर सि भी (तपाइ सँग बायो डाटा छ )? एस आइ ह्याभ (हजुर छ) ओके देन, यु क्यान ड्रप योर सि भी विथ मी, इफ वि निड देन वि विल कल यु ल्याटरअन (उसो भए तपाइको बायो डाटा मलाइ छोडी दिनुस यदी जरुरी परेमा यहा लाइ पछि सम्पर्क गर्ने छौ ) । रानु लाइ राम्रै सँग थाहा थियो एजेन्सीमा सि भी छोड्नु भनेको कुनै डस्टविनमा हाल्नु बरावर हो तै पनि पापी मन एक कुनामा आशा जहिलै पनि रहि रहन्छ कतै बोलाइ पो हाल्छ की? उनले झोलाबाट तीन पेजको बायोडाटा झिकेर बुझाइ र थ्याङ्गक्यु भन्दै त्यहाबाट बाहिरिइ । भिक्टोरिया स्टेशन भित्र रेल पर्खने मान्छेको भिड भाड छिचोल्दै रानु प्रेट म्यानेजरको अफिसमा पुगी । जादा जादै ढोका नेरै रिसेप्सन थियो । एक खैरो खैरो कपाल भएको पोलिस जस्तो देखिने युवक मधुरो निलो निलो टि सर्टमा सजिएर सबैलाइ फर्म बाडि रहेका थिए । रानु पनि गएर सोधि । मे आइ ह्याभ वन फर्म प्लिज (एउटा फर्म पाउन सक्छु )? युवक मसक्क मस्किदै बोले ह्वाइ नत? हिएर फर यु । ह्याभ यु गत योर पास पोर्त? हेर्दा खैरो कपालभए पनि युवक पोर्चुगिस रहेछन। झट्ट हेर्दा ब्रिटिश नै देखिए पनि उनको तोते बोलिले उ ब्रिटिश हैन भन्ने कुरा जनाइ रहेको थियो । रानु फर्म थाप्दै बोलि एस आइ ह्याभ । ओके, फेन्तास्तिक । तेक अ सित एण्द फिल योर फर्म प्लिज । रानुलाइ सोफा देखाउदै उनको तोते बोलीले बोले। साघुँरो कोठामा तीन वटा मसिनो गोलो गोलो टेवल राखिएको थियो साथै मानीस बस्नको लागी छालाको मोटो मोटो विट भएको कालो सोफाहरु थिए रानु पनि त्यही एक कुनामा गएर बसि । रानु जस्तै जागीरको फर्म भर्नेहरुको भिड थियो त्यहा । पाँच मिनेट भित्रै फर्म भरी बुभाइ सकेर बाहिरीइ । अरु साथी पनि नभएकोले उनि अब भने सिधै कोठा फर्किने भइन ।

भिक्टोरिया बाट चढेकी रानु सेफरबुसमा बसबाट उत्रीएर ९५ नँ को बसमा चढि गन्तब्यस्थान तर्फ लाग्दै थिइ । सेफरबुस ग्रीनमा बस रोकियो दुइचार जना मानिस चढे । खुट्टा राख्ने ठाउमा फोहोर जुसको डिब्बा र पानिको बोटल लडि रहेकोले रानु बसेको ठाउमा पनि एक सिट खाली थियो । एक्सक्युज मी, क्यान आइ ह्याभ अ सिट प्लिज? रानुको छेवैमा उभीएर सिट मागीरहेको थियो एक युवक । रानुले फोहोर देखाउदै सोधि डु यु रिएल्ली वान्ना सिट हिएर? रानुको प्रश्नको उत्तर नदिइकन ठ्यास्स बसे। रानु छक्क पर्दै उसको मुहार नियाली, तर पनि उसलाइ केही भनिन
यसै गरि केही अन्य पनि पिछाडि सिटमा नेपालीहरु चढे गानगुन बोलि सुनिन्थ्यो म त नेपाली भने पछि गन्धैले थाहा पाउने मान्छे हुँ नी सायद उनिहरु पनि अन्जान तर बिरानो सहरमा नेपाली देख्दा आफन्तको आभास पाएर बोलेकै होलान्। बस विस्तारै गुडि रहेको थियो । वि वि सी को विल्डिङ्ग नजिक आइ पुगेको थियो अगाडी उड इण्ड स्टेशन नजिकबाटै थुप्रै गाडीहरु जाममा परेको देखे सबैले । अगाडी छोटो स्टेपकट केश सुम्सुमाउदै रानु बर्बराइन गड आज त यहिबाट जाम रहेछ । ह्या यो जामले पनि दिमाग खराव गराउछ मेरो त। उनले आफ्नै सुरमा बोले पनि नजिकै नेपाली भाषा बुझ्ने मानिसहरु पनि थिए त्यहा त्यो त याद नै भएन ।

यतीकैमा पिछाडि फोन बज्यो, हेलो, अँ ब्रो के छ? कता हो ए म फर्किन्दै छु । अ काम भयो भन्दा पनि हुन्छ । लेटर बनाइ दिन्छु भनेको छ । पर्सी आउनु पर्ने छ फेरी । ए अँ अँ हुन्छ, मेरो कुरा भयो म भोलि होटलको काममा जान्छु । करिव ५ मिनेट जतिको उसको लामो फोनबार्ता पछि फोन राखे । फेरी अन्य कसैको फोन बज्यो। हेलो । ए सानु पो नमस्ते ।फेरी अर्को पनि नेपालीकै फोन बजेको रहेछ। म दिपु । मैले त सन्देशलाइ गरेको थिए हजुरलाइ पो परेछ । ए हैन हैन त्यस्तो त । अ सबै ठिकै होला नी हैन । हजुर सबै ठिकै छ, काम पाइएकै छैन । यो हप्ता त पुरै लण्डन चक्कर मारे अरु केही गर्ने फुर्सद पा हैन भन्या । हा हा त्यै त । उ मानौ एक्लै छ जतिकै गरेर बोलि रहेका थिए । रानु भने पिडा सबैको एउटै रहेछ भन्ठान्दै थिइ तर एक मन भने निकै दिक्दारिले पोलेको थियो ।
बस ध्यार्रर्र ध्यार्रर्र गर्दै बल्ल ह्वाइटसिटी स्टेशनमा आइ पुग्यो अगाँडी गाडीहरुको ताती आँखाले भ्याए सम्म देखिन्छ । के चै भएछ आज ? बेलकाकै भए पनि घामको किरण सोझै रानुको मुखमा परेको थियो । गर्मि महिना त्यसमाथी लण्डनको विना झ्याले भिडभाडको बस, झर्को माने झै गरेर रानु बोलि ।उनिहरु चढेका बसमा काला गोरा खैरा सबै मानिस थिए । अझ मुख्य गरि इन्डियन पाकिस्तानी साथै कालाहरु थिए ज्यादा। बस अड्क्या अड्कै छ । रानु अगाडीकी एक काली रिसले मुर्मुरीइ खस्रो ध्वद्रे स्वर निकाल्दै फकिङ हेल ह्वाइ दिस जाम हेलिङअन तुदे ।
रानु भने गर्मिले उकुस मुकुस भइ आफ्नो हनुहार हम्काउदै थिइन । फोनमा बोल्ने मानिसहरु बोल्या बोल्यै छन । कति बोलेको होला अरु बोलेको सुनेर मनमनै दिक्क मानी रहेकी थिइ रानु। बल्ल बस जिप्सि कोर्नर आइपुग्यो । फेरी पिछाडि कसैको मोबाइमा रिङ्ग बज्छ । हेलो । ए निता ? के छ बा तिमीहरुको खवर? अँ अँ । हो हो । अब क्यार्नी तनि यस्तै छ बसाइ । जीन्दगी चलाउनै परो । तिमीहरु जस्तो म कहाँ भाग्यमानि छु र सबै आफै गर्नु पर्छ । तिमेर्को पो मोज छ त। अनी ज्वाइ कता ? एे हो? लौ न त देउ नबोलेको धेरै भो । हजुर ज्वाइ नमस्कार । हजुर हजुर । म ठिकै छु ज्वाइ राम्रै छ । म त ज्वाइ यो हप्ता घुमेरै बिताइयो यतिका महिना भै सक्यो गतिलो काम पाइने हैन । हो हो । काँ ज्वाइ क्यासिङ हैन्डकाम त्यो पनि जाबो दुइ दिन गर्दैछु हप्तामा अरु बेला काम खोज्न धाउदाको हैरानी त्यै पनि म एक्लैको कमाइ अव हजुरहरुको पो दुइजना । साच्चै पन्ध्र, अठार सय पुग्दैन हप्तामा दुइजनाको गरेर? ए हो बाफरे । हजार बच्छ है उसो भए त हप्तामा । ए होर? लौ । ए घरमा पनि पठाइ सक्नु भो ? तीनलाख भने पछि त....... । त्यति भएत सजिलै सेटल भै हाल्नु हुन्छ नी तपाइहरु । एकोहोरो बोल्या बोल्यै सुनेर रानुलाइ वाक्क लागी सकेको थियो तर विवस उ सँग अरु उपाय पनि केही थिएन । गर्मिमा न त बस नै चाडो दौडन्छ न त शान्तले बस्न नै पाइएको छ । यतिकैमा एउटा पोलिस महिला रिसाउदै बोलेको सुनि कुर्भा……… (यो शब्द उनिहरुले रिश उठेको बेलामा बढि गरेको पाइन्छ) । सायद गर्मिको समय त्यसमाथी बस जाममा परेर समयमा गन्तब्य स्थान पुग्न नसकी रहेको अवस्था झन अरुभाषामा चर्को चर्को स्वरमा बोलेको सुनेर रिसाएकी हुनु पर्छ । उनीहरु चडेको दुइ घण्टामा पनि पार्करोएल आइ पुगेको थिएन । सबै जना गर्मिले छटपटाइ रहेका थिए त कोहि बस ढिला भएकोमा बर्बराउदै थिए ।
बस बल्ल बल्ल हैगरलैण्ड आइ पुग्यो बस रोकियो केही मानिस उत्रिए । बस तथा अन्य निजी सवारी साधनको लर्को थियो। अगाडी रातो बत्ति हेर्दा हेर्दै पहेलो भै सकेको थियो मानिसहरु अण्डर ग्राउण्डको बाटो जान अल्छी गरेर त्यहि भिडबाट क्रस गर्न लाग्दै थिए ।यतिकैमा अगाडी बसमा नेपाली भाषामा कसै सँग फोनमा बोल्दै गरेको युवा पनि बाटो काट्न लागेको देखियो । कसैको फोन आएको थियो क्यारे विचबाटोमा फोन झिक्दै गरेको रानुले हेर्दै थिइ अर्को साइडबाट एउटा गाडी आएर ड्याम्मै हान्यो । युवक रन्फनिएर भुइमा ढले । टाउकोबाट रगत ह्वालल्ल बगेर आहाल भयो । एकै छिनमा उसले सँसार त्यागे ।हेर्दा हेर्दै फेरी जाम बढ्यो । एक नेपाली युवाले अकालमै सँसार त्यागे । प्रदेशमा केही राम्रो पढाँइ साथै कमाइ होलाकी भनेर घरवारबाट टाढा आएका त्यस ब्यक्तिको प्रदेशी जीवनमा नझेल्नु झैलेको दुख त अन्त्य भयो तर घर परिवारका सदस्यले लिएको आशाको त्यान्द्रो पनि टुट्यो । एक सिउदो पुछियो एक काख रित्तियो तर फेरी पनि रानुको दुख आफ्नै ठाउमा यथास्थितीमा थियो । रानुको मन एक तमासाको भएर आयो मन मनै भनि मरेर लानु केही छैन पिर ब्यथा यस्तै नै रहेछ जिन्दगी भनेको सास रहुन्जेल एक मुठ्ठि सास सकिए पछि के न के ……..

फरक शैलि : मैले देखेका बुझेका र यो सानो दिमागले जानेका केहीकुराहरु

2011-01-18T13:16:00.001-08:00

कृष्णधाराबासी दाई सँग आधाबाटो सम्म पुग्दा गरिवि भोक प्यास र दुखाइले थलित परे ! उहा सँगै इलाम झापा सँग सँगै डुल्दा पुराना दिनहरुको ताजा सम्झना आइ रह्यो । आफ्ना जीवनका भोगाइहरुलाई शब्द शब्दमा उनेर राखीएका एक बन्डन पिडाको पोकाले सबैलाई मुटु घोच्न सफल आधाबाटो सकेर केही दिन बस्दा बुद्दीसागर दाई सँग कर्णाली घुम्ने अवसर पाए ! कर्णाली नेपालकै भुभाग भए तापनि सौताको छोरोलाई हेला गरे झै हेला गरेर कुनै पनि नेता वा सरकारले हाल सम्म पनि बिकासका पुर्वाधार बिजुली र सडकबाट बञ्चित गरेको कारण कर्णालीका जनताले झेली रहेको वास्तविक पिडाको बयानले मुटु चिमोटी रह्यो । अझ जीवन यापनका क्रममा भोग्नु परेको तितो यथार्थले कहिले बिकट गाँउ त कहिले नेपालगञ्जको बजार, कहिले सुर्खेत बजार त कहिले कर्णालीको डाडाकाडाँ सँग सँगै भौतारीदै दुख सँग रन्थनिदा जिन्दगी जीउनु वोटलको पानी पिउनु सरह सजिलो छैन नेपालमा भन्ने भान भो । केहि दिन दुखै दुखमा डुवेर छटपटि रहेको मन मुटु लिएर बसेको बेला एउटा अर्को यात्रा गर्ने मुड चल्यो यहि मुडमा दुखि रहेको मन लिएर ताना शर्मा ज्यु सँगै बेलायत तिर बरालिन आइपुगे! बेलायत तिर बरालिदा बेलायत मात्र नभइ लगभग सिगै युरोप डुल्न पुग्दा भने अलि मथ्थर भो।

बेलायत तिर बरालिएर दुखेको मन मुटु मथ्थर भएको त पक्कै होइन नकि युरोप डुलेर नै ! तर मन मथ्थर हुनुको कारण चाही यहाको काम गराइको प्रणाली देखेर हो । करिव ४० बर्ष भन्दा अगावै लेखिएको उक्त पुस्तकमा उल्लेख गरेका प्राय जसो सबै चिजहरु अहिले सम्म पनि उस्तै तरिकाले निरन्तर चलि रहेका छन् । उ बेला देखि चलेका सबै जसो भुइमुनी दौडने रेलहरु अहिले सम्म पनि केही नभै चलि रहेका छन् । यो बेला म हाम्रो देशमा चलेको एउटै मात्र रेलवे सेवा जो जनकपुरमा चल्ने गर्दथ्यो त्यो सेवालाई झल्झली सम्झि रहेकी छु । उ बेला देखी चलेका यी सबै जसो रेलवे सेवाहरु समय समयमा जाँच गरी मर्मत गरी रहन्छन। हरेक हप्ताको अन्त्य तिर मर्मत कार्य गरीने हुनाले प्राय जसो सरकारी काम काजमा बाधा नपर्ने हुन्छ यहि मौका छोपी यहाका मानीसहरुले मर्मत गर्छन । तर पनि रेलवेले दिइने सुबिधा बन्द हुदा अन्य यात्रुहरु लाई पर्न जाने असुविधालाई मध्य नजर गरेर फ्रि बस सेवा उनि उपलब्ध गराउछन । चोरी पैठारी र भ्रष्टाचार भएन भने जस्तो काम पनि सम्भव हुन्छ भन्ने प्रमाण खोज्ने हो भने प्राय सबै बिकशित देशहरुलाई हेर्न सकिन्छ ।

यहाका प्राय सबै मानिसले गाडी किन्ने र दौडाउने गर्छन प्राय सबै घरमा जनै पिच्छेका सवारी साधन (कार) हुन्छन यसको मतलव यो होइन कि उनिहरु सवै धनि छन् । यहाका प्राय सबै घरहरु सबै सुख सुबिधा (ग्यास हिटर बिजुलि फोन इन्टरनेट साथै घर भित्रका आवश्यक फर्निचरहरु) ले सम्पन्न छन् उनीहरु सबै धनि भएर मात्र हैनन । यो सबै भ्रष्टाचार मुक्त भएर नै हो भनेर हामी ठोकुवाका साथ भन्न सक्छौ । यहाका गाडी चलाउने सम्पुर्ण मानिसहरुले तिरेका रोड ट्याक्सलाई रोड मर्मत मै खर्च गर्छन त्यो पनि हाम्रो देशमा झै चारभागको एकभागले रोड मर्मत गर्ने र बाकी तिनभाग चाही भागबण्डा गरेर गोजी तताउने गर्दैनन् । काठमाण्डौको सडकको तुलनामा(सानो र गरिव भनेर चिनिने हुनाले मैले यहा तुलना गर्न चाहे तर यसमा गलत अर्थ नलागोस)यहाका सडकमा गुडेका गाडिहरु हेर्दा लाग्छ यहाका मानीसहरु भन्दा हाम्रो देशका जनताहरु धेरै धनि रहेछन् । किन भने यहाका मानिसहरुले उत्ति धेरै महँगा गाडि किन्न सक्तैनन् जस्तै मर्सडिज, भोल्भो, ओ‌डी ,बि एम डब्ल्यु आदि आदि जस्ता दह्रो र महँगा गाडीहरु काठमाण्डौको सडकमा जस्तो छ्यास्छ्यास्ति देख्न पाइन्न । यहाको सरकारी नियम अनुसार गाडीको पुरानो वर्ष सँगै रोड ट्याक्स बड्दै जान्छन भने कारको मुल्यहनुरुप रोड ट्याक्स पनि बद्दै जाने कारण उनिहरु सस्तो सानो साधन बढी प्रयोगमा ल्याइएको मेरो बुझाइ छ ।

रेलवे सेवा कै कुरा गर्दा पनि वर्षौ अगाडी देखी प्रयोगमा ल्याइएका सुरुङहरु, बर्षौ अगाडि देखी प्रयोगमा ल्याइएका रेलहरु हाल सम्म पनि जस्ताको तस्तै हुनुमा मर्मत सम्हार नै मुख्यकारण हुन आउछ । हाम्रो देशमा पनि यस्तै प्रविधीहरु भै दिएको भए यसै गरी कार्यहरु गरिन पाएको भए नहुने त पक्कै पनि होइनन् । हुनत हाम्रो देशमा भ्रष्टाचारी मात्र नभै दिए साथै राजनैतिक अवस्था मात्र चिनको झै स्थिर भै दिए हजारौ युवाहरु किन देश छोडी अर्काको देशमा भौतारिन्थे होलान र? खैर कुरा गर्यो कुरैको दुख हुन्छ ।

२०२६ भन्दा अगाडि ताना शर्मा बेलायत आउनु हुदा भन्दा अगावै देखी चलेको शिक्षा पद्दति अहिले सम्म स्थिर छ । त्यो एक रमाइलो र प्रभावकारी पनि लाग्यो । जान्नेलाई सानै देखी जान्ने जान्ने नै साथी राखी दिने र उसले चाहेको शिक्षा नै प्रदान गराउने साथै उसले गर्न सक्ने काममा सफल बनाउन शिक्षक परिवार तथा अग्रजहरुले साथ दिने । साथै नजान्ने बिधार्थीलाइ उही अनुसारको शिक्षा प्रदान गरी उसले गर्न सक्ने काममा नै दक्ष बनाउने । हामी मानीस सबै चेतनशिल प्राणी नै भए पनि सबैको दिमाग उतिकै तिक्ष्म हुन्छन भन्ने त हैन नी ? त्यसैले जसले जे गर्न सक्छ त्यो काममा दक्ष बनाइ दिए पछि उनीहरुको आफ्नो आफ्नो क्षेत्र सुरक्षित पनि हुन्छ जसको कारण भविष्यमा आफुले रोजेको काम मनोरञ्जन साथ गर्न पाइने पनि भो नकी हाम्रो देशको घोकन्ते शिक्षाको शिक्षा प्रणाली सबैलाई लादेर खाए खा नखाए घिच अनि अन्तमा हात लागे सुन्य ।

सँसारका बिभिन्न ठाउ तथा त्यहाका मानिसहरुबाट सिकेका कुराहरुलाई आफ्नो बलबुताले प्रयोग गर्न सके सबै राम्रै नै हुने थियो । घर बलियो हुनलाई जग त बलियो हुनै पर्छ जग बलियो बनाउनलाई फेरी उही कुरा‌ । सँबिधान नै बन्न नसकेको देशमा कानुन र नियम पालनको कुरा खै के पो गर्नु र है बेक्कारमा तै पनि हामीले आफ्नो गाउ सहर तथा देश बिकाश गर्ने हो भने गर्नु पर्ने मुख्य पहिलो काम भनेको नियम पालना नै रहेछ । तर हाम्रो जस्तो भ्रष्टाचारले युक्त देशमा हामी जाबो झिना मसिनो सर्वसाधारण कराएर के नै हुन्छ र तै पनि भ्रष्टाचार र घुसखोरी बन्द गर्न सके हामी सबै नेपालीहरुको पिडा पक्कै पनि मथ्थर हुने थियो की ? आधिबाटोमा कृष्णधारावासीले वालापनमा भोगेका पिडाहरु अझै पनि लाखौ नेपाली बालबालिकाले भोगेकै छन्, कर्णाली ब्लुजका काल्पनिक पात्रहरुले भोगेका कुराहरु काल्पनिक पात्रमा मात्र नभै वास्तविक जिवनमा भोग्ने हजारौ नेपालीले भोगेकै छन् यदि हाम्रो देशका हरेक कर्मठ नागरिकहरुको सहयोगले भ्रष्टाचार उन्मुलन गर्न सके म लगाएत हामी सम्पुर्ण नेपालीको पिडा केही मथ्थर हुने थियो कि?

रहेनन भि सि लक्षिमान गुरुङ पनि

2010-12-12T13:36:00.000-08:00

सँसारमा जति नै बहादुर भएर जन्मे पनि जन्मे पछि मर्नु पर्ने प्रकृतिक नियमलाई कसैले पनि उल्लङघन गर्न सकिन्न । यस्तै दोश्रो विश्व युद्दमा बहादुरी देखाई भिक्टोरिया क्रस विजेता लक्षिमान गुरुङ ज्युले पनि मृत्युको अगाडी घुडा टेक्नु परेको छ आज। ९५ बर्षको उमेरमा बेलायती समय अनुसार आज दिउसो करिव १२ बजेर ४० मिनेट जादा (12 December 2010) लण्डन स्थित ह्यामरस्मिथमा रहेको च्यारिङक्रस अस्पतालमा उहाको निधन भएको छ (स्रोत कान्तिपुर दैनिक साथै नविन पोख्रेल कान्तिपुर सँवाद दाता) । भु पु गोरखा सैनिकमा सकृय रहेका ब्यक्तिहरुको बहादुरीलाई कदर गर्दै बेलायति सरकारले बसोबास गर्न पाइने सुविधा उपलब्ध गराए पछि विर लडाकु लक्षिमान गुरुङ सन् २००८ सेप्टेम्वर देखी बेलायत स्थित चिज्विक वार मेमोरियल हाउसमा श्रीमती नाति र नातिनीका साथ बस्दै आएका थिए (स्रोत कान्तिपुर दैनिक) ।
हेर्दा तेजिलो आखा देखिए पनि आखा देख्न सक्दैन थिए उनि (स्रोत: नरेश खपाङ्गी) । आफ्नो बीर कौशल देखाउदै गर्दा बर्मामा दोश्रो बिश्व युद्दकै क्रममा आफ्ना दाहिने हात पनि गुमाएका विर र कुशल लडाकुको सँज्ञा पाई सकेका लक्षिमान गुरुङको दाह सँस्कार भने नेपाल मै गरिने जानकारी पारिवारिक श्रोतले दिएको कुरा यु के बाट प्रकाशित नेपाली पत्रका सम्पादक नविन पोख्रेल र सह सम्पादक नरेश खपाङ्गी मगरले जनाएका छन् ।
इतिहासमा नेपालीहरु सँसारमा बहादुर हुन भनेर पहिचान दिलाउनमा भि सि गुरुङको महत्वपुर्ण हात रहेको छ । उहाहरुको कौशल र बहादुरीताले नै आज सम्म नेपाली अर्थात नेपालीको छोरोहरु बिश्वासिलो र भरपर्दो हुन्छन भनेर बृटिसहरुले पनि लिइरहेका छन । अझ सोझो भाषामा भन्नु पर्दा पश्चिमा मुलुकमा गोर्खाहरु बहादुर हुन्छन भनेर नेपालीहरुलाई चिनिएको कुरा नकार्न सक्दैनौ । तर मानव शरिर स्वास रहुन्जेल नै हो एक मुठि स्वास सकिए पछि केवल सबै मानिसको मानसपटलमा एउटा मात्र स्मरण तथा अस्पस्ट आकृति मात्र रहन्छ। जे सुकै भए पनि सँसारमा आए पछि जानु पर्ने प्राकृतिक नियमलाई कसैले पनि बद्ल्न सक्दैनौ त्यसैले उहाले पनि आज हामी सबैलाई छोडेर जानु भएको छ । जानु अघि सबै नेपाली र नेपालाई अद्वितिय योगदान दिएर जानु भएको छ । उहाको यो बहादुरी र योगदानलाई कदर गर्न हामी सबैले सक्नु पर्छ ।
त्यसैले उहाको बहादुरीलाई सधै सधै सलाम ।
उहाको मृत आत्माप्रति हार्दिक भाव पुर्ण श्रद्दान्जली ।

कविता

2010-12-11T17:23:00.000-08:00

भन्थे सधै तिमी नै हौ मेरो आधा जिन्दगी
अनि तिमी नै मेरो बाच्ने आधार पनि
तिमी पाए हुन्थ्यो मेरो जिवन साकार पनि
टाढा छु कोशौ तिमी देखी आज
यो दिल तिम्रै हो मन मात्र हो मेरो
त्यसैले दोहोराउदै छु बिन्ति मेरो
तिमीले नै बुझ्दैनौ मेरो मुटुलाई
यो दिल यो जोवन मेरो तिम्रै लागी हो
विश्वास गर यो खाली सिउदो तिम्रै लागी हो
सम्झना आइ रहन्छ तिमी सँगका ति दिनहरु
अनुत्तरीत छु अझै किन यसरी साथ छोडी गयौ
गरेका बाचा बन्धन एकै चोटी तोडी गयौ
ब्यर्थ छ तिमी बिनाको यो मेरो जिवन
त्यसैले फेरी पनि भन्छु आउन मेरो जीवनमा
विताउने छु यो पल तिम्रै आगमनको पर्खाइमा

ग्लोबल दुनियाले दिएका केही झट्काहरु

2010-11-26T17:21:00.000-08:00

ग्लोबल दुनियामा असम्भव पनि सम्भव हुन्छ रे कति पय हामीलाई गाह्रो लाग्ने वस्तुहरु पनि सामान्य ढँगबाट समाधान गर्नमा आजको ग्लोबल दुनियाले धेरै सहयोग गरेको छ । सँसार भरका करोडौ करोडौ मानिसलाई व्यापार ब्यवसाय गर्न होस वा घर परिवार साथीभाइ सँग गफगाफ गर्न या समय वितउन नै । इमेल इन्टरनेट बिना त अब मानिसहरु बाच्नै नसक्ने अवस्था आइ सक्यो अझ भनौ यो पनि मानव जिवनको लागी एक आधारभुत आवश्यकता झै भै रहेको छ । यसरी सोचेर हेर्दा लाग्छ सँसार परिवर्तीत भै रहेको छ हुनु पर्छ यसले ल्याइएका हरेक परिवर्तनले मानव जीवनलाई सधै सहयोग र फाइदा मात्र गर्छ । तर हरेक कुराको फाइदा मात्र त कहा हुन्छ र? फाइदा सँग सँगै कैयौ बेफाइदा पनि लुकेर बसिरहेका हुन्छन। हरेक कुराको दुई वटा पक्षहरु हुन्छन । हेर्दा सानो र सामान्य लाग्ने केही कुराले पनि कतिपय अवस्थामा हाम्रो जीवनलाई गाह्रो बनाइ दिन सक्छ ।

सन्दर्भ इमेल इन्टरनेटकै कुरा । धेरै पहिले देखी प्राय इन्टरनेट प्रयोग कर्ताहरुले भोग्दै आइरहेका कुरा नै हुन् फरक समयमा फरक ब्यक्तित्वमा आइलाग्ने फरक तर उही समस्याले म पनि पिडित भइ रहेकी छु । सबैले भोगी रहेकै र सुनेकै भएता पनि आज फेरी उही कुरा आफ्नै शैलीमा गर्न मन लाग्यो । विगत देखी विभिन्न साइबर क्राइम फेसवुक काण्ड प्रचारमा आउदा आउदा गत महिना मात्र यही इमेल कै काण्डमा पत्रकार मैना धिताल र विकास थापा सँञ्चार जगतमा सर्वोच्च शिखर चुम्नु पर्यो । मैले हिजो मात्र माइसँसारमा "होसियार, यसरी लुटिनु होला है !" पढेकी थिए । कमेन्टहरु हेर्दा आफ्ना पनि कतिपय सन्दर्भहरु मिल्न गयो । याहुमेल तथा जी मेलमा आइ रहेका समस्याहरुबाट एक दुइ जना राम्रो सम्बन्धमा रहेका मानिसहरुबाट पनि भागेकी छु ।
करिव दुइ बर्ष जति अघिको कुरो होला मेरो एक चिनजानको मान्छेबाट यस्तो मेल आयो कि जसले गर्दा आज सम्म म त्यो मानिसबाट टाढा भागी रहेकी छु । त्यति धेरै नजिकको नभए पनि फोनमा कुरा कानी हुने तथा सन्चो बिसन्चोको खवरहरु सोध्नलाई इमेलको प्रयोग हामीमा हु्न्थ्यो । तर अचानक उ बेलायत कुनै काम बिशेषले आएको र सबै सम्पुर्ण पैसा तथा ब्याग हराएको तथा एक दम अलपत्र परेको ले २ हजार पाउण्डको सहयोग माग (अपिल) सहित मेल पाउदा म आफै छक्क परे । सो मेल मैले मेरो नजिकको दिदी (साथी)लाई पनि देखाए। सुझावको अपेक्षा सहित उक्त मेरो ब्यक्तिगत मेल देखाए बापत उमेरले सानै भए पनि ब्यवहारले पक्का साथीको सुझाव मान्नु नै ठिक लाग्यो । करिव चालिस नाघेका सँचार क्षेत्रमा निकै नाम कहलिएका मेरो एक अभिभावक सरहका मानिसले त्यसरी अचानक मलाई दुइलाख भन्दा बढी रकम सहयोग मागेको देखेर आफै असमञ्जमा परे। पापी मन न हो हरेक नानाभातीका कुराहरु सोचेर उक्त दिन देखी त्यस ब्यक्तिको फोन पनि उठाइन । अन्य मेलको जवाफ पनि फर्काइन न त आज सम्म म कहाँ छु भन्ने जानकारी नै दिएकी छु । बल्ल हिजो माइ सँसारको लेख पढे पछि मात्र मेरो सँकालु नजर मेरा आदरणिय अभिवावक गुरुबाट दुर भयो कि उहाले नभै कुनै कम्प्युटरमा दक्ष ब्यक्तिको बद्ममासी रहेछ भन्ने छर्लङ्ग भो ।

त्यस पछिका दिनहरुमा पनि विभिन्न ठाउहरुबाट चिठ्ठा जितेको क्लेम गर्न आउने अनुरोधमा धेरै वटा मेलहरु प्राप्त भयो । तिनीहरुलाई त फेक नै हुन भनि इग्नोर गर्दै रहे । इमेलका कुरा छोडौ फेस बुक तिर लागौ । फेसबुक अहिलेको भुरा भुरी देखी लिएर कम्प्युटर खोल्न सम्म जान्नेहरु सबैको साथी बनेको सामाजिक सञ्जाल हो । यसले पनि कैयौ मानिसहरुको ज्यान धरापमा पारेकै छ। हरेक पटक हामी समाचारहरु सुनीरहेका हुन्छौ की फेसबुकका कारणले फलाना ठाउमा यस्तो भयो उस्तो घटना घट्यो । म माथी त्यस्तो ठुलो घटनै त घट्या हैन तर पनि हेर्दा सामान्य लाग्ने तर आफ्नो व्यक्तिगत जीवनमा दखल अन्दाज पर्ने घटना घटि रहन्छन । बिगतमा पनि एक पटक मेरै फेस धारण गरि नक्कली नाममा एकाउन्ट खोली साथीभाइहरुको वालमा जे पायो त्यही पोष्ट गर्ने तथा बिभिन्न बदमासी कमेन्टहरु राखिने कार्य भयो तर त्यो कालो कृत्य कसले गरे किन गरे भन्ने कुरा अहिले सम्म गर्भ भित्रै छ । जे भए पनि त्यो कार्य एक आत्मा नभएका मानिसले गरे र केही मेलहरुबाट चेतावनि दिने वित्तिकै बन्द गरे । तर यस्तो यस्तो कार्य फेस बुकमा आफै पनि हुने रहेछ भन्ने कुरा बल्ल आज मात्र थाहा पाउदैछु ।

करिव ६ महिना अगाडि होला मेरो एक जना छिमेकि दाईले उसको वालमा आएको एउटा भिडियो क्लिक गर्ने बित्तिकै करिव ५२ जनासाथीहरुको वालमा उक्त अश्लिल भिडियो पोष्ट भएको थियो । उक्त भाइरस कति पय साथीहरु कतिपय बैनिहरुको वालमा पनि परेकोले लाज तथा डरले दाईको पसिना नै निस्केको थियो । उहि प्रकृयाले आज मेरो वालमा पनि एउटा स्टाटस अपडेट भएछ ।
म आजको भरदिन बाहिर थिए । म प्राय मोवाइलबाट नेट नचलाउने हुनाले मैले फेसबुक खोल्ने चान्स त करिव जिरो नै भयो तर अचम्म आज करिव दिउसोको तिन बजे तिर मेरो फेसबुक वालमा स्टाटस चेन्ज भएछ । उक्त स्टाटस यस्तो थियो ।

Today is a delightful day. Money comes to me in expected and unexpected ways. http://tiny.cc/67ls6
9 hours ago via CQ7Y5S · Like · Comment

फेसबुकमा अनलाइन हुने साथीहरुले ५ जनाले like दाब्न भ्याएछन र ४ जनाले कमेन्ट गर्न पनि भ्याएछन् । साथीहरु न हुन जिस्केर कमेन्ट त गरि हाल्छन उक्त कमेन्टहरु यस्तो थियो । केही जिस्काइएर लेखिएका म्यासेजहरु इनबस्क भित्र पनि थिए ।
5 people like this.
Nawaraj Baskota: Lala Bahini ..... How are you there>
11 hours ago · Like
Anju Magar: lala D.........dherai nai ayoo vane yeta flow garne channel deu la ni.........lol
10 hours ago · Like
Renu Subba: Malai ni dinu la soltini yeso ali ali
9 hours ago via Facebook Mobile · Like
Kamal Koirala: hami lai pani samjhunu hola hai dhari bhaya ..ehhehe
9 hours ago via Facebook Mobile · Like

करिव म तीन घण्टा सम्म अनभिज्ञ थिए जब मैले फेसबुक खोले आफ्नो स्टाटसनै अर्कै छ । लौ यो त कमेन्ट गर्नु लाइक गर्नु स्वभाविक हुन कुनै अचम्मको कुरा भएन । सोचे कसैले मेरो पासवर्ड थाहा पाउनेले उक्त काम गरे होलान् । तर अचम्म के भने त्यही समयमा उहि तरिकाले मेरा २३ जना फेसबुक मित्रको वालमा पनि बिभिन्न कुराहरु पोष्ट हुन गएछ । जव म होम पेजमा गएर older post हेर्नको लागी मुनी मुनीको स्क्रोल दाब्दै हेर्दै गए उहि समयमा मेरै नामबाट सम्पुर्ण मेरा साथीहरुको वालमा के के लेखिएको देखेर निली काली भए । यसमा मेरा साथीहरुकोमा त छदै थियो अझ आदरणिय गुरुहरुको वालमा पनि अश्लिल झै लाग्ने शब्दहरु पोष्ट भएको देखेर चित खाए । म सँग रहेका साथीहरु प्राय सबै नै चिरपरिचितहरु मात्र भएको हुनाले मैले त्यस्तो पोष्ट उनिहरुको वालमा गरिएको देखेर मै बेहोस भए। कुनैमा थियो you lil talkactive, त कुनैमा थियो I'm on the way baby । यस्तै यस्तै अनेकौ वाहियात कुराहरु। हतारले सबैका वालमा गएर रिमुभ गर्न थाले करिव तिनवटा पोष्ट रिमुभ गरि सके पछि देखे एउटा ब्लक बटन त्यसमा क्लिक गर्ने बित्तिकै सबै साथीहरुको वालमा नदेखिने भयो । बल्ल शान्तिले स्वास फेरेँ ।
पछि यसो सोचि हेर्दा लाग्छ त्यो अन्य कसैले पासवर्ड चोरी गरेर खोलि पोष्ट गरिएको नभै सायद नजानिकन कुनै application लाई allow to post on my wall गरेकोले त्यो हुन गयो तर सायद मात्रमा छु म अहिले सम्म । किन भने यदि त्यस्तो कुनै एप्लिकेशनबाटै उक्तकुराहरु पोष्ट हुनु थियो भने त जति खेर क्लिक गर्यो उति नै खेर पोष्ट हुनु पर्ने। एकाउन्ट नै नखोलिएको बेला कसरी त्यस्तो भयो । तर फेरी ति सबै पोष्टको पिछाडी http://tiny.cc/67ls6 via CQ7Y5S भएको हुनाले यो कुनै भाइरसकै कारणले होला भन्ने सँका गरे मैले । यदि त्यो पासवर्ड चोरले नै गरेको हो भने पनि छानि छानि किन पोष्ट गर्नु ? जे होस नहुनु पर्ने भयो । त्यसैले साथीहरु तपाइहरु पनि होस गर्नुहोस कहिले काही अन्य साथीहरुले इन्भाइट गरिएको त्यस्ता बिभिन्न खाले application लाई क्लिक नगर्नुहोस।

गुजारिस

2010-11-20T10:44:00.000-08:00

निकै दिन भएको थियो कला र मनोरञ्जनको कुरा नगरीएको अनि ब्लगका लागी कैलाश दिदी र बसन्त दाईको भाकामा टासो तथा खुराक पनि नमिली रहेको बेलामा मैले एउटा जुक्ति निकाले । छिमेक मै बसे तापनि साथी सँग भेट नभएको पनि निकै महिना भै सकेको थियो उनले निकै दिन देखि भेट्ने बाहाना खोजि रहेकी थिइन मैले पनि । भेट्ने मेसो बनाउने मेरै काम भयो सोचे साथी सँग भेट्ने तर कहा जाने त लौ जा .... योजना बनाए आफु पनि मनोरञ्जन लिने साथै अन्य साथीहरुलाई पनि बाड्ने त्यसर्थ लाग्यौ हिजो शनिवारको मौका पारी सफारी (यो एउटा यहाको प्राइबेट जस्तै सिनेमा हल)। सस्तो र सरल हल भएकोले सफारी नै हाम्रो रोजाइ भयो गोलमाल ३ हेर्ने उनको चाहाना रहेछ तर मैले पहिले नै हेरी सकेकी हुनाले मैले फेरी रोजे गुजारिस। उनि पनि सहमत भइन। त्यही हिजो हामीले लिएको मनोरञ्जनको थोरै हिस्सा यहाहरु सामु बाड्न चाहेकी छु ।

सम्पुर्ण कुराको सुविधा भोग गरेर पनि धेरै कुराको अभावबाट जिवनका चौधौ बसन्त पार गर्नु चानचुने कुरा होइन। एउटा सकुसल मन तर अशक्त शरिर लिएर वाच्नुको पिडा जसले भोग्छ उसलाई मात्र थाहा हुन्छ यो कुरा जति सुकै पिडामा डुबे पनि पिडित बाहेक अन्यले त्यति महसुस गर्न सक्दैन भन्ने कुरा गुजारिसले देखाउन खोजीएको नया विषय हो ।

गुजारिस, एक अनुरोध (भगवान देखी लोकका सम्पुर्ण मानव प्रति मृत्यु पाउ भनि गरिएको आग्रह / अनुरोध) हो यो। एक ब्यक्ति जो आफ्नो जीवनको हरेक पलहरु एक बन्द कोठा भित्र बसेर बिताउनु पर्दाको पिडाले छटपटिएर अन्य ब्यक्ति सामु मृत्युको भिख मागिरहेका हुन्छन। अझ एउटा अनौठो विषय मानव अधिकार भित्र मानिसले आफुले चाहे अनुसार जिउन र मर्न पाउने अधिकार भित्र उसले आफ्नो मर्न पाउने अधिकारको माग गरेर अदालत सम्म मुद्दा दाएर गराएका हुन्छन तर सर्वोच्च अदालतले मर्न पाउने अधिकार उसमा निहित छैन भनि बादी पक्षको हार बनाइ फैसला सुनाइएको हुन्छ। तर त्यो कार्यमा सघाउने एक अर्को बस्तु हुन्छ माया । जस्ले बढी माया गरेको हुन्छ त्यो ब्यक्तिको पिडाबाट उसलाई छुटकारा दिन जस्तो सुकै कार्य गर्न पनि मायाले सँभव गराउछ । माया/प्रेम, द्वन्द, स्नेह, मित्रता रिस राग , हासो / रमाइलो सबै कुरा समेटिएको चलचित्र बनेको छ भनेर भन्न सकिन्छ । अथवा स्याड लभ स्टोरी नै भए पनि अन्य चलचित्रमा जस्तो धनि केटा वा धनि केटीको बिचको माया प्रेम र परिवारको सदस्यहरुको अस्विकृतिलाई तोडेर भाग्ने खालको कथा यसमा छैन । मौन प्रेम र समर्पण लाई चित्रण गर्न सफल छ गुजारिस ।

एक कुसल जादुगर साथै एक कुसल रेडीयो प्रस्तोता इथम म्यास्करन्साको पुर्व जिवनको पुराना पानाहरुलाई पल्टाइ कथा अगाडी बढाइएको छ गुजारिसमा । उनि पहिला देश भरिकै कुसल जादुगर भएका हुनाले आफ्नो प्रतिद्वन्दि तथा दुश्मनको चाल बाट जादु देखाउने क्रममा नराम्रो गरी दुर्घटनामा पारिएको हुन्छ । त्यस पछि उनले आफ्नै निवासबाट हरेक विहान प्रत्यक्ष टेलिफोनिङ कार्यक्रम चलाइ समस्या दर्शाउने श्रोताहरुलाई सहि समाधानको बाटो देखाइ लाखौ श्रोताको मन जिति रहेका कार्यक्रम सञ्चालक आफै भने प्यारालाइसिसले सताइएर उनहो शरिरको आधा भाग (कम्मर देखि मुनी ) साथै दुवैहात चलाउन नसक्ने हुन्छन। जादु कला प्रस्तुत गर्ने क्रममा भएको दुर्घटनाका कारण उनले आफ्नो आधा शरिर गुमाइएको हुन्छ। उनको लागी एक केएर टेकर नर्स छिन सोफिया (एस्वर्या) उनैको सहारामा बाँकी जिवन अगाडी बढाइ रहेको हुन्छ । उनि पनि एक विवाहित महिला भए पनि १२ बर्ष देखि लगातार सेवा गरि रहदा मनमा एक खालको नजानिदो माया झाँगेको हुन्छ इथम प्रति । मुखले माया प्रस्तुत नगरेता पनि उनको ब्यवहारबाट थाहा पाउन सकिन्छ यो कुरा। उनको मनमा अपाङ‍्ग एक असक्त इथमको लागी पलाएका मायाको टुसाकै कारण आफ्ना पति सँग छोडपत्रको लागी अपिल गरि सकेकी हुन्छिन ।

हिन्दी चलचित्रहरुमा एक विशेष प्रकारको रोगलाइ बिशेष जोड दिएर कथालाइ प्रस्तुत गर्ने लहर चलेको छ जस्तै पा मा प्रोजेरिया अर्थात कलिलै उमेरमा बृद्द झै देखिने र मृत्यु हुने , गजिनीमा एन्टेरोग्रा एम्नेसिया अर्थात सर्ट टर्म मेमोरी लस्ट, माइ नेम इज खानमा एस्पेरगेर सेन्ड्रोम साथै ब्लाक तथा तारे जमिनपरमा पनि एक अनौठो खालको रोगलाई मात्र केन्द्र बिन्दु बनाइएको पाइन्छ यसै गरी गुजारिसमा पनि मुख्य पात्र इथम (हृतिक) लाई प्यारालाइसिस भएको देखाइएको छ । प्यारालाइसिसको पिडाले केही गर्न नसके पछि बाच्ने मन पटक्कै नहुने र मर्न लाइ अपिल गरिने यसलाई चलचित्रमा इथनेसिया (euthanasia) भनिएको छ।

अर्को रमाइलो पक्ष के भने बैगुनीलाई गुणले मार्नु पर्छ भन्ने सन्देश पनि यसमा झल्किन्छ । चलचित्रमा एक अर्को ब्यक्ति छन जो इथमको जादुको फ्यान हुन्छन । उनि इथमलाई भेट्न आएका हुन्छन तर इथम भेट्नु अगाबै सोफियाबाट गुज्रेर अगाडि बढ्नु पर्ने हुन्छ तर त्यति सहज हुदैन वातावरण किन भने इथमले मर्नको लागी इजाजत माग्ने कुरा पत्र पत्रिकामा छापिइ सकेको हु्न्छ उक्त कुरा सोफियाले पनि त्यही बेला सुनेकी हुन्छिन। तर पनि जवर्जस्ति घरमा छिरेर लुकेरै भए पनि उसले इथमलाई भेट्छन । उसलाई देख्ने बित्तिकै चिन्न सफल हुन्छन र कोठाबाट निकाल्नै लाग्दा उसले आफू सात बर्षको हुदा लिएको अटो ग्राफको सहायताले इथमको मन पगाल्न सफल हुन्छ । उसले अरु भन्दा पनि कला साधना सिक्ने जोस देखाएका हुनाले दुश्मनकै छोरो हो भन्ने थाहा हुदा हुदै पनि चेला बनाउन तयार हुन्छन र आफ्नै घरमा आश्रय दिइ आफ्नो जादुका सम्पुर्ण कला सिकाउछन् । अन्त्यमा उनले इथमबाट सम्पुर्ण जादुकला सिकिसके पछि भन्न लागेका हुन्छन तर सबैकुरा इथम आफैले भनि दिए पछि उ आफै छक्क परेर हेर्छन । इथमको यो सम्पुर्ण ब्यवहार देखि आफ्नो गल्तिको महशुस उनकै मिल्ने साथीलाई पनि हुन जान्छ र आत्मग्लानिले पोले पछि पश्चातापको आगोमा पस्दै भए पनि उही इथमको विहानी रेडियो कार्यक्रममा फोन गरी माफि माग्छन । दर्शकहरु यतिन्जेल सम्म इथमको दुर्घटनाबारे बेखवर नै हुन्छन। करिव करिव चलचित्रको तिन चौथाइ भाग सकिदा बल्ल इथमको एक्सिडेन्टको पर्दा खुल्छ नत्र किन र कसरी दुर्घटना भो कसरी उनलाइ प्यारालाइसिस भयो भन्ने नै थाहा हुदैन ।

स्पानिस फिल्म मार एदेन्त्रो (द सि इन्साड) को हु बहु कपि गरिएको भनेता पनि हिन्दी चलचित्रहरुमा राम्रो प्रगतिको नमुना देख्न पाइन्छ यहा। अग्रेजी चलचित्रकै कपि गरेर भए पनि नेपाली चलचित्रको तुलनामा हिन्दी चलचित्रले निकै नै प्रगति गरेको छ । अन्य चलचित्रको नक्कल गरेरै भएपनि राम्रो काम गर्न सक्नु पर्छ, यो कुरा गुजारिसले पुस्ट्याइएको छ भन्न सकिन्छ । उत्कृष्ट कला सँवाद, विश्व सुन्दरी तथा चर्चित अभिनेत्रि एस्वर्या राय तथा चर्चित अभिनेता हृतिक रोशनको शसक्त अभिनय ले जो सुकैलाई पनि तीन घन्टा बिताउन गाह्रो पर्दैन । उनको पहिल्यै देखीको नाँचको प्रसँसा त छदैछ एक अशक्त ब्यक्तिको रुपमा गरिएको अभिनय साच्चै दमदार छ । अभिनेत्री एस्वर्याको पनि कुनै कुरामा कमि छैन ।

कथा सान्दर्भिक छोटो छोटो गितहरुले पनि अझ सुन्दर वनाइएको छ। गोवाको सुन्दर तथा मनमोहक दृस्यहरुलाई कैद गरेर पर्दामा उतार्न तथा घर भित्रको सजावट देखि घर वरिपरिको वातावरणमा पनि निकै ध्यान दिइएको छ यसर्थ निर्देशकिय पक्ष पनि निकै शसक्त छ भन्न सकिन्छ । आजभोलीका नया चलचित्रहरुमा अस्लिल दृश्यहरु छ्यापछ्याप्ती राख्दा मात्र चलचित्र हिट हुन्छ भन्ने खालको मनोभावनालाई लपेट्दै सामान्य पहिरण तथा दृश्यहरु राखेर पनि राम्रो चलचित्र बनाउन सकिन्छ भन्ने सन्देश यसले दिन सक्छ ।

हरेक फिल्महरु कुनै न कुनै आरोपबाट मुक्त भने छैनन यसमा पनि केही कमजोरीहरु छन जस्तै इथमलाई कति गर्दा पनि चुरोटको अम्मली बाट छुटकारा गराउन नसके पछि साथै इथमलाई खुसी राख्नको लागी केयर टेकर सोफिया (एस्वेर्या) ले चुरोटको धुवा बुङबुङति उडाइएको दृश्य पहिले देखीनै बिवादमा परेको सुनिन्छ। खास गरि अहिलेको युवाहरुमा आफ्ना मन पर्ने हिरो हिरोइनको सिको गरेर चुरोट खाने बानि गर्ला भन्नु अलि हास उठ्दो नै लाग्छ मलाइ भने । एस्वर्याले खादा चाही नराम्रो सन्देश जाने तर हृतिकले पनि त खाई नै रहेका छन् उनका पनि त थुप्रै फ्यानहरु होलान उनले खादा चाही केही असर नगर्ला भनेर हामीले कसरी ठोकुवा गर्ने?

जे होस ! इथमलाई ज जस्ले ज्यादै धेरै माया गरेका हुन्छन उनिहरु सबै विस्तारै इथमको पक्षमा आउछन । तर इथमको मर्ने कुरालाई सहमत जनाएकै राति इथमकी आमाको पक्षघातका कारण मृत्यु हुन्छ । १२ वर्ष सम्म गुमनाम रहेकी भुतपुर्व प्रेमीकाले पनि उनको बचन तोडेर फोनमा कुरा गर्छिन साथै सहमति हुन्छिन। अन्तमा विवाहित सोफियाको छोडपत्र हुन्छ । इथमलाई मर्नको लागी अदालतले नदिएको इजाजत उनिले दिएर सहयोग गर्ने कुरा इथमलाई सुनाए पछि इथमलाई सोफियाले कति धेरै माया गर्दो रहेछ भन्ने कुरा थाहा पाउछ । जिवनको अन्तिम घडिमा आएर उनलाई बिवाहको प्रस्ताव गर्छन विवाह गर्छन र सोफियालाई श्रीमतिको दर्जामा राखेर अन्तिम जन्मदिनको पार्टी मनाउछन जहा उनको साथीहरु डक्टर तथा सुसारे सबै जनालाई धन्यवाद दिन पनि भ्याउछन । यसरी एउटा दुखान्तमा कथाको अन्त्य हुन्छ । कथाबस्तु तथा त्यहा राखिएका दृष्यहरुले गर्दा मन लोभिन्छ । समग्रमा अति नै उत्कृष्ठ नभए पनि राम्रो बनेको छ ।

तर ......जति सुकै राम्रो भएता पनि अर्काको भाषामा बनेको, अर्काको देशको ख्यातिलाई हामिले सलाम गरिरहनु पर्दा मनमा एउटा नमिठो दुखाइ बस्दो रहेछ। एउटा आफ्नै खालको मनमा खड्को बसि रहेको हुन्छ कि यस्तै स्तरिय चलचित्र नेपाली रङ्गमञ्चमा कहिले बन्ने होला ? बनि सके पनि हामि जस्ता देश वाहिर रहेका नेपालिहरुले रिलिज भएको हप्ता दिन तथा दुइहप्ता भित्र नै कहिले हेर्न पाइएला ? सायद बन्न पनि थालि सके होलान तर अन्तर्रराष्ट्रिय तहमा जस्तै सजिलै कुनै पनि इन्टरनेटको साइडमा भेट्न नपाइने हुनाले चलचित्र बनेको एक बर्ष सम्म कुरी रहनुको पिडा आफ्नै ठाउमा छदै छ । त्यसैले नेपाली सिनेजगतले पनि चाडै नै केही फरक र राम्रो चलचित्र बनाउन सकुन । हामीले पनि विश्व शामु हाम्रो पनि यो स्तरको चलचित्र थोरै लगानीमा बनाउन सकेका छौ भनेर भन्न पाउँ। वस् इतनिसि गुजारिस है मेरी उर्फ हिन्दी मै बोलिएछ मेरो सानो बिन्ति यति नै हो ।
जदौ ।

पराइ भुमीमा रहेर मनाइएको आफ्नो सुनसान चाडवाड

2010-10-29T06:27:00.000-07:00

नेपालीहरु कला र सँस्कृतीका धनि छन उनिहरु जहा जान्छन आफ्नो सँस्कृती सँस्कार सँग सँगै वोकेर लगेका हुन्छन। विश्वमा प्राय नेपालीहरु पुगेका ठाउमा आफ्नो सँस्कृती तथा नेपाली समाजमा सिकेका सँस्कारहरु आफ्नै तरीकाले मनाउछन होला भन्ने मैले सोचेकी छु । होलान कति पय नेपालीहरुले सबै चाडवाडलाई उत्तिकै महत्वका साथ मान्दैनन जति महत्वका साथ उनीहरुका आफ्नो पारिवारीक पृष्ठभुमी बाट सिकेर आएका हुन्छन । मैले यहा भन्न लागेको कुरा के भने कतिपय नेपालीहरु विदेश छिरे पछि उहि वातावरणलाई अँगाल्ने र उनैको सिको गर्ने अनि आफ्नो मौलिक चाडवाडलाई विर्सने गर्छन । तर पनि प्राय हिन्दु समाजमा जन्मेर उहि सँस्कार र सँस्कृतिलाई पछ्याउदै आएका करिव आधा भन्दा बढी परदेशमै रहेका नेपालीहरुले दशै र तिहारलाई निकै महत्वका साथ हेरिन्छ ।
विगतका करिव पच्चिस तिसौ वसन्त पार गर्दा सम्म दशै तथा तिहारको रमझममा आफ्नै करेसा वारीमा वसेर मनाइ रहेकोले खासै त्यस्तो अनौठो लागेन । दशै तथा तिहारको त्यो उल्लासमय वातावरणलाई आफैले चुम्नु पाउदाको त्यो क्षण मानसपटलको एक कुनामा स्थगित गरेर यो पटक सार्है खल्लो दशै सकियो । फेसबुकका भित्ताहरुमा साथी भाइले दशैको शुभकामना छ्यास्छ्यास्ती आदान प्रदान गर्न थाले पछि मात्र ए दशै पो लागेछ जस्तो भयो । त्यस पश्चात जि डब्लु एस युके द्वारा दशै तथा तिहारको शुभकामना आदान प्रदान कार्यक्रमको आयोजना गरेका रहेछन जव त्यहा केही नेपालीहरुको जमघट र उनीहरुको मुख वाट दशैको शुभकामनाका ओइरोहरु ओकलिए पछि मात्र दशै लागेको भान भयो । कुन दिन घटस्थापना कुन दिन नवरात्री पनि थाहा नहुने यो भदौमा आँखा फुटेको गोरु जहिले हरियो देख्छ भने झै सधै एकैनासे वातावरणले कुन दिन कुन वार पनि थाहा नहुने म जस्ता अल्छे लस्याङ्ग्रेहरुलाई भने यस्तो भेटघाट कार्यक्रमले केही चाडवाडको झझल्को दिलायो। वल्ल याद आयो वितेका सालमा सवै परिवार सँगै बसेर मनाइएको दशै । अझ त्यो दशै तथा तिहारको शुभकामना साँझमा प्रस्तुत नेपाली नृत्यहरुले हाम्रो साथीहरुको याद पनि दिलायो ।

यहा विना प्रसँग नै भए पनि दशै तथा तिहारको शुभकामना आदान प्रदानको दिन खिचिएको तस्विरहरु यहाहरु सँग पनि बाड्ने जमर्को गरेकी छु । यो जि डब्ल्यु एस को समुह लगाएत हामी परदेशीएका नेपालीहरुको तर्फबाट दशै तथा तिहारको शुभकामना हो भनि सम्झि दिनु होला ।

यो चाडवाड भन्ने कुरा पनि मानिसको चहलपहल आफु वरीपरीको वातावरणमा छाउन थाले पछि मात्र अल्लि हो कि जस्तो हुदो रहेछ । अव फेरी तिहार लाग्नै लागी सकेछ घरमा पनि खासै तिहारको रन्को नभएकोले खै के खै के भै रहेको छ । अस्तिको दिन सम्म खासै केही वास्ता थिएन हिजो मात्र साउथहल पुगे भारतियहरुको भिडभाडमा दिपावलीको चहल पहल देखेर मात्र अहो साच्चै तिहार नजिकिएछ भन्ने भान भो । एउटा मनले घरको याद दिलायो । घरको वरिपरि ढकमक्क फुलेका ति सयपत्री र मखमली फुलले घरको वातावरण नै अर्कै भएको होला । वारी भरी सुन्तला र जुनारको बोटमा फल लागेर लटरम्म भएका होलान् । विगतका दशै तिहारमा काठमाण्डौबाट घर पुग्दा आमा वा ले आफूलाई भनेर राखी दिएको एउटा सिङ्गै बोट सुन्तला पनि यो पटक त अस्ती नै बेची सक्नु भयो होला । अव केही दिनमा आमाले ति फुलहरु टिपेर गासी घरको झ्याल तथा ढोकामा सजाउनु हुनेछ सधैका वर्षमा मैले त्यो दृष्यहरु आफ्नै आखाले देख्न पाएकी थिए यो साल त त्यो पनि देख्न पाउदिन । हरेक साल दशै तथा तिहारमा मेरी आमा हामी छोरा छोरीको आगमनलाई स्वागत गर्न आतुर भएर रहनु हुन्थ्यो त्यो पनि यो आउने तिहारमा सुनसान हुने भएको छ । हामी छ जना छोरा छोरी मध्यमा सवै भेला नभए पनि करिव ४ जना त भेला हुन्थ्यौ नै यो दशै र तिहार त सुनसान नै रहने भयो । जे होस बाबा र आमाको जीवनमा यही वर्ष सुनसाने चाडवाड आएको छ ।
चाडवाड साथी भाइको कुराले अझ मन तुल्वुलाइ रहेको छ। सधैको झै दाइ भाइको पुजा साथै दे्उसी भैलोको रमझम त्यो साँझहरु । साथीहरु सँग हुलाकटोलको त्यो हाउजी खेल्न गएका कुराहरु अझै पनि मानस्पटलमा ताजै भएर उभीएको छ । हुनत एक तरिकाले मेरो लागी यो तिहार सधैको भन्दा फरक त छ नै अझ अर्को कुरा एक दशक देखी भाई टिका लगाउन नपाए रहेको दाइ सँग तिहार मनाउने तयारीमा जुटेकी छु तर पनि पराइ भुमीमा खै कता के नमिल्ने के नमिल्ने ? यदि यो तिहारमा दाई र म सवै परिवार सँग हाम्रो नेपालको घरमा हुन पाएको भए......मनको तृष्णा न हो कहिले पनि सन्तुष्टि त हुदैन तर पनि यो भै दिए त्यो भै दिए भन्ने चाहाना हुदो रहेछ ।

जे होस हाम्रो समाजले सिकाएका सँस्कृती सँस्कार आफ्नो आफ्नो तरिकाले आफुले सक्ने किसीमले मनाउनै पर्छ । जो जो परिवार सँग हासी खुसिले यो चाडवाड मनाइ रहनु भएको छ उहाहरुलाइ पनि शुभकामना जो जो म जस्तै विरानो भुमीमा मै जस्तो कुन दिन कुन पुजा कुन दिन के हो भएर पनि चाडवाड मनाइ रहनु भएको छ उहाहरुलाई पनि शुभकामना ।

मानस पटलमा उब्जिएका अनुभुतिका सृजनाहरु

2010-10-14T14:21:00.000-07:00

मनका स्पन्दनहरु छाल बनि छछल्कि दिदा
भौतिक बादी मनहरु त्यसै त्यसै भौतारिदो रहेछ
अशख्य अनुतरित प्रश्नको बोझले पिरोलि दिदा
तन त्यसै त्यसै अशान्तिका पहाड उक्लिदो रहेछ

माया नामको जालले अनायासै पासो हालेर अल्झाई दिदा
आधी बेहरीको तुफान खै कताबाट आफै मडारिदो रहेछ
आन्तरिक द्वन्दको आसिम आकृति ज्वारभाटा बनि निस्कि दिदा
आस्था विश्वास र भरोसा माथीको समिश्रण कता कता बदलिदो रहेछ

जैविक गतिविधी भित्रका चिन्तन र मननले मन पिरोलि दिदा
समाजका दर्शन र आदर्श जस्ता मृगतृष्णाहरु भ्रममा बद्लिदो रहेछ
अन्तरमनका अशिमित चाहानाहरुको पुन्तुरोहरु अनायासै खोलिदा
विवेक शुन्य मनहरुले अहँकार मच्चाउदै अनुभुतिका रँगहरु टुक्राउदो रहेछ

बिवेक शुन्य मनहरु माझ अहँकारको हुडाँर डकार गर्दै गर्दा
जिवनका आवर्तन र परावर्तनको सँयुक्त रुप प्रतिविम्वित हुदो रहेछ
हजार स्मृतिहरु मानसपटलमा युद्द मैदान बनाई गस्ति गर्न थालि दिदा
सपना बनि हठाथ जिन्दगीले आफैलाई ब्यँग्य हान्दो रहेछ ।

ठमेलको झझल्को दिलाउने क्यामडेन टाउन

2010-10-08T14:31:00.000-07:00

पर्यटकीय तथा व्यापारीक दृष्टिकोणले एक प्रशिद्दि कमाएको ठाउ हो काठमाण्डौको ठमेल, बिदेशी पर्यटक(कुइरे)हरुको लागी बिशेष टार्गेट गरीएको ठाउ भएकोले यहा पाइने समानहरु निकै महँगा हुन्छन् यस्तै ठाउ लण्डनमा पनि रहेको छ । लण्डनमा रहने प्राय मानिसहरुको लागी यो नाम (क्याम्डेन टाउन) नौलो होइन । अझ गोथिक लभर साथै पश्चिमा शैली (पँक स्टाइल) मन पराउनेहरुको लागी अत्यन्तै उपयुक्त ठाउ मानिदो रहेछ। सस्तो सस्तो हेर्दा राम्रै जस्तो देखिने समानहरु भएकोले होला वजार निकै भिडभाड नै हुदो रहेछ । यहा थोरै समय भित्र नै सादा टि सर्टहरुमा आफुलाइ मन परेको कुराहरु प्रिन्ट गर्न पनि पाइने रहेछ ।

मसिनो गल्ली भिडभाड चिरेर हेर्दा दुरुस्तै ठमेल जस्तो लाग्ने यस ठाउको अर्को पनि विशेषता रहेको छ धेरै नेपालीहरुको पसल पाइनु । गल्ली गल्लिमा बुट्टेदार तन्नाहरु टागेको देख्दा तथा कपडाहरु बाटो भरी झुण्डाइएको देख्दा लाग्छ म ठमेलकै कुनै गल्लीमा डुली रहेछु । यहा मसिनो गल्ली भित्र सानो सानो कोठामा कपडा पसल देखी हरेक प्रकारको पसलहरु छन । अधिकाँश नेपालीहरुको पसल रहेकाले नेपाली ग्राहकहरु पनि निकै नै आउदो रहेछ । वसन्तपुरको नाइट मार्केट झै लाग्ने मसिनो टहरा भित्र कैयौ नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीले पनि बिभिन्न प्रकारका पसल खोलेका रहेछन । आफु पनि नेपाली भएको नाताले सरसमान किन्न आउने ग्राहकहरुलाइ पनि ठमेलकै जस्तो व्यवहार गरिदो रहेछ ।

लण्डन आइकन सरसमान किनमेल गर्ने बेलामा मोल तोल (बार्गेनीङ) नगरेको हुनाले यहा पुग्दा एकछिन त अनौठो नै लाग्यो । यहा हरेक समानको भाउ ब्यक्तिअनुसार फरक पर्ने रहेछ । जस्तै हामी नेपाली भएकोले हाम्रो लागी छुट्टै भाउ र बिदेशीहरुको लागी छुट्टै भाउ हुने रहेछ । हामी नेपाली भएकोले नेपालीहरुको पसलमा केही सरसमान किन्ने हो भने तपाइ नेपाली हुनुहुदो रहेछ तपाइहरुको लागी भने यति तर अरुको लागी त यतिमा आउदैन भनिदो रहेछ । सायद नेपाली नै भएकोले हो वा साच्चै सामान पनि सस्तै पाइने हो मलाइ अन्य ठाउको भन्दा यहाको मुल्य भने निकै सस्तो लाग्यो । खानेकुराहरु देखि जुता चपल वा लत्ता कपडा सबै यहा अन्य मलमा भन्दा निकै सस्तो रहेको छ । हुन त अन्य मलमा मलको भाडा नै महँगो तिर्न पर्ने हुनाले हो वा अन्य कारण पनि छन त्यो त थाहा भएन तर अचाकल्लि महँगोले पागल हुन लागेको वेलामा यहा पुग्दा भने शान्तीको स्वास फेरे मैले पनि एक छिन।

अझ यहा पुग्दा रमाइलो लागेको अर्को कुरा त प्राय यहाका नेपाली पसलेहरु स्टुडेन्ट भिजा (बिधार्थी प्रवेशाज्ञा) लिएर आएकाहरु मानिसहरु रहेछन । उनिहरुले गरेको प्रगती देखेर निकै खुसी लाग्यो किन भने कति पय नेपाली विधार्थीहरु आएको एक वर्ष भै सक्दा पनि अझै सम्म काम नपाएर भौतारीएर हिडिरहेको बेला उनिहरुले त आफुले व्यापार गरेरै उनीहरुका साथीभाइ तथा आफन्तहरुलाई पनि रोजगारको अवसर दिन सफल छन । व्यापार ब्यवासाय राम्रै चल्दो रहेछ एक जना पसले दाईले भन्दै थिए "अरुको खटाइमा घण्टा हिसावले पैसा कमाएर त खै कसरी वाच्नु यो ठाउमा" भनाइको आसयबाट हामी के सजिलै बुझ्न सक्छौ भने उनीहरुको व्यापार नाफामा नै चल्दो रहेछ । घुमघामको क्रममा विधार्थी भिजामा तथा डिपेन्डेन्ट भिजामा वेलायत छिरेका केही मानिसहरु सँग पनि भेट भएको थियो । यहि सिलसिलामा उनिहरुसँग केही रमाइलो कुराकानी भयो आफ्नो देशको भनि सके पछि आफ्नै प्रकारको आत्मियता जहा पनि हुन्छ नै । भर्खर वेलायत छिरेका केही डिपेन्डेन्टहरु पनि भेट भएको थियो । प्रसँग वस कुराकानी निस्क्यो र मैले भनि हाले तपाइहरु त निकै भाग्यमानी हुनुहुदो रहेछ आउने हप्ता मै काम पाइ हाल्नु भएछ हास्दै जवाफ दिए पसले मेरो गाउले दाई हुन नी त । अर्काले पनि त्यसै भन्दै थिए पसले दाइ मेरो साथीको दाई हुन नि त । यसो कुरोको चुरो बुझ्दा केही आपत्तीमा परेका आफन्तहरुलाई पनि सहयोग गरेर मानविय धर्म नै गरेका रहेछन यि पसलवाला दाइहरुले त।

हुन त पहिला देखी नै सुन्दै आएको कुरो हो कि नेपालबाट वेलायत छिरेका ब्यक्तीहरुले यदि सकिन्छ भने घर किन्नु भन्दा ब्यापार ब्यावसाय गर्नु उचित हुन्छ । यसो बुझ्दा वास्तविक कुरो रहेछ यो । यो ठाउमा घर किन्नु तथा गाडी चढ्न महँगा महँगा मोवाइल तथा ल्यापटप किन्नु कुनै ठुलो कुरो होइन । अलि अलि पैसा जम्मा गर्न सक्नु र सानो जागीर हुनु हो भने यहा घर सजिलै किन्न सकिन्छ किन भने मोर्गेजमा घरहरु टन्नै पाइन्छन । साथै गाडिको लाइसेन्स निकाल्नु सक्यो भने दुइ सय पाउण्ड देखि माथी पुराना काम चलाउन मिल्ने गाडिहरु प्रसस्तै किन्न पाइन्छन । अथवा नया नै लिने हो भने पनि इन्सटलमेन्टमा थरिथरिका गाडीहरु प्रसस्तै पाइन्छन । मोवाइल तथा ल्यापटपको त झन कुरै छाडौ । महिनागत रुपमा १० पाउण्ड देखी माथी (मोवाइल सेट तथा सुविधा हेरी हेरी)थरि थरिका मोवाइल छानेर लिन पाइन्छन । जे सुकै होस सानो तिनो व्यवसाय गरे पनि अरुको भुमीमा पनि आफनै शैलीले बाच्नु अत्यन्तै राम्रो हो ।

अन्य दिन पनि निकै चहल पहल हुने यो ठाउमा विशेषत शनिवार र आइतवार अत्ती नै भिड हुने गर्दछ । मैले केही आफुलाई राम्रो लाग्ने ठाउको तस्विर लिएकी छु आउनुहोस तपाइहरु पनि एक नजर लगाउनुहोस ।

क्याम्डेन टाउनका नेपालीहरुका पसलहरु

आयो टप्प टिप्यो लग्यो टारेर टर्दैन त्यो

2010-09-30T13:11:00.001-07:00

यो ध्रुव सत्यकुरा नै हो की जिन्दगीको पानाहरु पल्टिदै जादा हरेक सुन्न र देख्न पाइन्छन् तर कति पय कुराहरु अपेक्षा भन्दा धेरै टाढाको हुन जान्छ त्यो बेला आश्चर्यले चकित हुन बाध्य हुन्छु म (यदि म गलत छुइन भने म मात्र हैन सबै जनालाइ यस्तै हुन्छ होला)। सम्झन्छु कहिले काही यो जीवन भन्ने चोलो पनि कसैको लागी कति लामो अनि कसैको लागी कति छोटो भएर आउछ यो किन यस्तो भएको होला? जे होस कति पय कुरा नसोचेकै भए पनि राम्रो हुन्छन भने कतिपय कुराहरु हृदय बिदारक नै ।
केही दिन अगाडी मात्र पुरानै भए पनि मेरो लागी नया एउटा नेपाली चलचित्र हेरेकी थिए वान डे, जुन चलचित्र लागु पदार्थ दुर्व्यसनीको बारेमा थियो । नेपालका युवा जमातमा चैत बैशाखमा फैलीएको डडेलो झै गरी फैलिरहेको लागु पदार्थ दुर्व्यसनीमा लागेका अझ हाम्रो बोलीचालीको भाषामा भन्ने हो भने कुलतमा फसेका युवाहरुको जीवनीलाइ राम्रो सँग सँगालेको थियो । त्यस्ता दुर्व्यसनी (कुलत)मा फसेका युवाहरु सँग कहिलै पनि सँगत नभएको कारण साच्चै अचम्म पनि लागेको थियो त्यसैले मेरा भाइहरुलाई सोधेकी थिए हैन साच्चै यस्तै हुन्छ त? (मेरो भाई यस्तोमा नफसे पनि उसका केही साथीहरु कुलतकै कारण ज्यान गुमाएको रहेछ त्यसैले उनीहरुलाई मलाइ भन्दा ज्यादा जानकारी भएको हुनाले सोधेकी हुँ)। हुन त म काठमाण्डौमा हुदा पनि एक जना समकक्षी साथी काठमाण्डौकै एक सुधारगृहमा काम गर्थिन उक्त समयमा पनि केही थोरै कुराहरु त सुनेकी थिए सुन्दा अचम्म लागेको थियो तर झण्डै झण्डै मैले उक्तकुराहरु बिर्सीसकेकी रहेछु । चलचित्रमा कुलतकै कारण पढाइ तथा अन्य अतिरिक्त कृयाकलापमा कति राम्रा राम्रा मानिसहरु पनि मगन्ते भएर आफ्नो बुवाको लासमा आगो लाउनु पर्दा पनि पैसा बिना नलगाउने अडाँन लिएको देखाइएको थियो, यस्तै कसैले आफ्नो ज्यान आफैले लिएको थियो । साथै कोही कोहि भने सुधार गृहमा लगेर सुधार भएको पनि देखाइएको थियो ।
लागुपदार्थको मात्र ज्यादा (ओभर डोज)भएको कारण कतिको मृत्यु हुने पनि सुनेकी थिए। धरान तिरका केही भाइहरु साथै काठमाण्डौ कै केही आफ्न्तहरुका आफन्तहरुमा पनि यस्तो घटना भएको कतै कतै सुनेकी थिए, मलाई यति अचम्म लागेको थियो कि मानिस आफैले आफ्नो त्यति सुन्दर जीवन ध्वस्त पार्नमा केही क्षण रमाइलो मनोरञ्जनको लागी हात हालेर सारा जीवन आगोको लप्कामा धकेल्छन् । यस्तै नराम्रो घटना आफ्नै आफन्तहरुको परिवारमा घटेको हुनाले आज यहा किबोर्डमा अौला नचाउन बाध्य छु म । करिव उन्नाइसौ बिसौ बसन्तको सँघारमा बल्ल पाइला टेक्न लागेको हाम्रो गाउको फूपुको एक मात्र सन्तान भाइको निधन भएको खबरले हामी सबै स्तब्ध छौँ । बाल्यकालमा बाबा आमाको माया ममता र स्नेहको जरुरत पर्छ सके सम्म सँगै बसेर माया दिन सक्नु पर्छ भन्ने हामी सबैलाई थाहा छ तर माया ममता र स्नेहका साथै उनिहरुको लालन पालन तथा शिक्षा दिक्षाको लागी अर्थको पनि उतिकै जरुरी पर्छ । उनै सन्तानको भविश्य उज्यालो बनाउनलाई पिताहरु परदेश लागे पश्चात बुबाको माया ममता कम भएको कारणले र आमाको लाड प्यारले पनि कतिपय नवजवानहरु कुलतमा फस्न पुग्छन ।
सायद हाम्रो भाइ आकाशलाई पनि त्यस्तै भयो होला, उनले बुझ्नु पर्ने थियो उनको बाबाले दुख गर्नु भएको सबै उनकै लागी थियो ........खैर सबै कुरा सबैले बुझि दिने भएको भए त यस्तो अनर्थ पनि हुने थिएन । एक मात्र सन्तानको रुपमा सँसार टेकेका उनले सानै उमेरबाट राम्रै स्कुलमा भर्ना भइ शिक्षा दिक्षा पाएका थिए । धनकुटामा भन्दा राम्रो पढाइ धरानमा हुन्छ भनेर धरानको मेरीगोल्ड प्राइमरी लगेर पढाउने कस्ट हाम्रो फुपुले गर्नु भयो । त्यहीबाट शिक्षाको उज्यालो लिदा लिदै बिजयपुर आवाशिय उच्च माध्यमिक विधालयबाट एस एल सी पनि उतिर्ण गरे । तर साथ साथै उनको जिवनको अध्यारो पनि त्यहिबाट बिजारोपन भएछ क्यारे । छोरा एक्लो धरान हुदा बिग्रन्छ भनेर धनकुटाको घर पनि एकजना सानो नानीको भरमा छाडेर धरान झर्नु भएकी फुपुलाई सँसार मै एक्लै बनाइ कहिलै नफर्किने बाटो लिएर गएछन । अझ सोझो भाषामा उनले कलिलो कलकलाउदो जिवन राम्रो सँग जीउन नपाइ नै प्राण त्यागेर गएछन । जाने त गइहाले तर यो धर्तीमा रहेका ममतामयी आमाको कोख सुन्य भएको छ यो खवरले हामी सबै मर्माहित भएका छौ । अव यो दुखको घडिमा शोक शन्तव्द परिवार जनमा धैर्यधारण गर्ने शक्ति भगवानले प्रदान गरुन भन्ने शव्द बाहेक मैले दिने कुरा केही देख्दिन । यत्रो पुनर्जीवनको केन्द्रहरु ठाउ ठाउमा भए पनि, वान डे चलचित्रका नायकहरुले झै हाम्रो भाइ आकाशले पुनर्जिवनकेन्द्रमा भर्ना हुन पाएको भए उनीहरु जस्तै सुध्रने थिए की भन्ने मनमा एउटा झिनो आशाको त्यान्द्रो मात्र छ म सँग ।
खैर मृतआत्माको चिरशान्तिको कामना पनि गर्नै पर्दो हो । जे सुकै भए पनि काल भन्ने चिज आयो टप्प टिप्यो लग्यो । हिजो सम्म यहि धर्तीमा थियो अव टाढा भयो । यही लागु पदार्थ दुर्व्यसनीका कारण हाम्रो हजारौ फुपुहरुको काख अझै कति रितिने हुन थाहा छैन । साथीहरुको लहै लहैमा लागेर कति भाईहरुले जीवन धुवामा उडाउने हुन थाहा छैन । आजभोली यस्ता कुराहरुको चेतना जगाउन हजारौ कार्यक्रम गर्दा पनि हाम्रा युवाहरु अझै किन तिनै बाटो पहिलाएर आफ्नो जीवन समाप्त गर्छन ?
होलान कति भाइ बहिनीहरु अहिले पनि यही पिडाबाट गुज्रीरहेका । हामी सबै मिलेर सके सम्म उनीहरुलाई माया र ममताको सहाराले कुलतबाट समय मै छुटकारा दिलाउने प्रयास गरौ । भोलीका दिनमा यस्ता आकाशहरुले फेरी पुनर्जीवन पाएर समाजमा उदाहरण बनेको कुराहरु पनि लेख्न पाउ ।

बन्द बन्द बन्द सबै तिर बन्द !

2010-09-14T12:00:00.000-07:00

हड्ताल र सडक जामले सबै तिर सबैलाई सताउने भो उफ्...... ।

हरेक दिन चक्का जाम र आम हड्तालको रोग नेपालमा मात्र भोगेकी थिएँ । नेपाल छोडेर हिडेको करिव एक वर्षमा खासै जाम र हड्तालको खवर सुन्न र भोग्न परेको थिएन तर त्यही नेपालको रोग अब युकेमा पनि सरेको छ । करिव ४ महिना अगाडी ब्रिटिश एरलाईनले केही दिन बिरोधको कार्यक्रम अगाडी सारेर हडताल गरेका थिए त्यसबखत हजारौ यात्रुहरु बिचल्लिमा परेका थिए तै पनि पुरै बन्द भने गरेका थिएन । उनीहरुले कर्मचारीको कटौती गरेको साथै भत्ता तथा तलब कटौती गरेको बिरोधमा बन्द गरेका थिए । फेरी उनिहरुको माग पुरा भएन भने क्रिसमसको समयमा पुरै चक्काजाम गर्ने घोषणा गरेका छन । यदि पुरै बन्द गरे भने कतिको लागी गन्तब्य स्थान पुग्नमा कति बिजोक हुने हो थाहा छैन ।

त्यस पछि केही दिन अगाडी अन्डरग्राउण्ड रेलवे (ट्युव) सेवाले एक दिन पुरै स्ट्रयाक गरेको दिन हजारौ यात्रुहरुको बिजोक भएको थियो । उक्त बन्द पनि कर्मचारी कटौती गरेको तथा तलब घटाएको कै बारेमा थियो । युकेको नया सरकारको कार्यकाल सुरुभए पश्चात धेरै कुरामा पैसा बचाउने बहानामा धेरैको जागीर गइरहेको छ । जस्तै ठुलठुला सुपरमार्केट मै पनि कर्मचारी कम गर्नको लागी सेल्फ पेइङ सिस्टम राखेर ग्राहकहरु आफैले पैसा तिर्न मिल्ने सिस्टम बनाएका छन् भने उता सेक्युरीटीका लागी काम गरि रहेका कर्मचारीको ठाउमा पनि कर्मचारी घटाएर सबै ठाउमा सि सि टि भी जडान गरी एक वा दुइ जना मात्र कर्मचारी राखेका छन । रेलवे सेवामा कार्यरतहरुको पनि कर्मचारी घटाइएकै कारण बिरोधमा उत्रेका हुन् हुनत उनिहरुको माग पनि जायज नै छ । खाइ आइ रहेको जागीर जादा सबैलाई चिन्ता त पर्छ नै तर त्यसको मार यात्रु सबैले भोग्नु परेको छ । त्यस बन्दको दिन समयमा बस चढ्न नपाइने समयमा ठाउमा पुग्न नपाइने हुनाले कतिको जागिर नै गयो कतिले कति गाली खानु पर्यो त्यसको लेखाजोखा नै छैन ।

यसै गरी गत हप्ता मात्र ट्राभललजमा काम गर्ने कर्मचारीहरुले पनि एक दिन काम पुरै ठप्प पारे पछि ट्राभललजका म्यानेजरहरुलाई कर्मचारीहरुलाई सम्हाल्न हम्मे हम्मे परेको थियो । उनीहरुले बन्द गर्नुको कारण भने तलब (पैसा) कटौती गरेकोमा थियो । ट्राभललजमा काम गराउने कम्पनी परिवर्तन भएको कारण उनीहरुले सधै पाईरहेको तलव भन्दा कम पाउने हुनाले आन्दोलनमा उत्रेका थिए । अचम्म लाग्ने कुरा त यो छ कि दिनका दिन महँगी बढि रहेको छ काम गर्ने कर्मचारीहरुलाई भने काम गर्ने घण्टा र तलव घटाइ दिएर बिजोक बनाउन लागेको कारण नया कम्पनी जेनीकिङ्को को कर्मचारी र होटलमा कामगर्ने कर्मचारी बिच चर्का चर्की साथै काम नै ठप्प पारेका थिए । लगभग एकदिन दिनभर काम ठप्प पारेर आन्दोलनमा उत्रे पछि पुन साबिकको झै तलब दिने निर्णय गरेका छन् ।

हुदा हुदा बि बि सी टेलिभिजन सेन्टरमा पनि दुई चोटी गरी ४८ घण्टा बन्द तथा हडताल गर्ने भएको छ । उनिहरुले आउने अक्टोबर ५ र ६ तथा अक्टोबर १९ र २० मा बन्दको घोषणा गरेका छन् । तर त्यो भन्दा अगाडी अक्टोबर १ को दिन बैठक बस्ने जानकारी गराएका छन् । उनीहरुको स्ट्राइक भने पेन्सन र चोरी डकैती भरपुरको रहने भएको जानकारी हिजो मात्र गराएको छ ।

अब हेर्दै जाउ के के को बन्द हडताल हुने हो । नेपाली गोर्खाली (लाहुरे दाई) हरुको पनि कटौती गर्ने घोषणा गत हप्ता नै भनि सकेका छन्, सायद तिनले त हडताल नगर्लान की ? तर पनि केही भन्न सकिन्न । डेबिड क्यामरुन र निकलेगको सरकारले खासै गति लेला जस्तो देखिन्न । हजारौ जनतालाई रुवाएर अगाडी बढी रहेको सरकार कुन दिन ढल्ने हो कुन्नि थाहा छैन । सङ्का पनि लागेको छ कतै नेपालकै दशा त दोहोरिने हैन ? कतै फेरी ६ / ६ महिनामा प्रधान मन्त्रिको फेरबदल भइ रहने त हैन ? :)

जे होस सँसारभर आम हड्ताल र बन्दको मार हामी सर्व साधरणले झेल्नु पर्ने भएको छ सधै र सबै तिर । यो सबै तिरको जाम तथा बन्दले हात मुख जोड्न नै बन्द बनाउन लागेको छ ।

एक्काइसौ शताव्दीमा पनि सञ्चार बिहिन हुनु पर्दा

2010-09-09T13:55:00.000-07:00

अहो यो पर्खिनु जतिको साह्रो काम अरु केही पनि हुन्न बा । झुक्किएर पनि कसैलाई पर्खाउने कार्य नगरेकै राम्रो हुदो हो तर के गर्ने कहिले काँही अचानक नसोचेको हुन पुग्छ । मेरी सहेली (सँगीता) सँग नभेटेको पनि निकै दिन भै सकेको थियो कहिले के मा ब्यस्त कहिले के मा ब्यस्त । हुन त खासै काम पनि केही छैन फुर्सद पनि कहिले नहुने । भन्छन नी कुकुरको काम नि हुन्न रे फुर्सद नि हुन्न रे मेरो पनि झण्डै झण्डै त्यस्तै भइरहेको थियो । हामी सँगि नभेटेको महिनौ भै सकेकोले अस्ति देखी भेट्न बोलाइ रहेकी थिइन । भनौ उनि घर सरे पछि म उनको नया घर सम्म पुगेकै थिइन त्यही भएर पनि बोलाएकी थिइन। पहिलो पटक भेट्छु भनेर पनि आफ्नै ब्यक्तिगत कामको कारण भेट्न जान सकिन। दोश्रो पटक पनि भेट्ने दिन र समय तोकि सकेर पनि केही घरायसी कारणले ढिला भएको कारण भेट्न जान पाइन । हिजो तेस्रो पटक भने जसरी भए पनि भेट्छु भन्ने मनसाय बोकेर हिडेकी म झण्डै उनको घरको नजिकै बाट नभेटी फर्किनु परेको ।

भौतिक दुरी खासै टाढा नभए पनि कति न टाढा झै भएर बस्नु पर्ने यो मानिस जातिको बाध्यता । भेट्नलाई बोलाएको तेस्रो पटक भने मोबाइलको कारण झण्डै नभेटि फर्किनु परेको । कुरा भन्न नि लाजै लाग्ने सँचार ले सताब्दियौ देखी आँखा खोलेको देशमा पनि यहि सँचार बिहीन भएर झण्डै दुइ मित्र भेट हुन बाट जोगिएको । यो मोबाइल भन्ने चिजले पनि मानिसलाई धेरै सहयोग गरेर पनि कहिले काही त आपत नै खडा गर्छ । यदि म गलत छुइन भने प्राय मोबाइल बोक्ने मानिसहरु सँग सबैको फोन नँ मोबाइल मै सेभ भएको हुन्छ पहिला जस्तो फोनको डायरी बोक्ने झण्जट सायदै ले गर्लान । म पनि त्यसैको पिडित हुन पुगेँ हुन त कारण त्यो भए पनि फोन समयमा पुरा चार्ज नगर्नु गल्ति मेरै थियो । अस्तिको दिन राम्रो चार्ज भएनछ क्यारे मैले वास्ता गरिन । अचेल त्यही हो फोन पाए पछि अन्य साथी नै चाहिन्न । फेसबुक पनि त्यसमै, गित सुन्ने पनि त्यसमै, स्काइपमा साथी सँग बोल्ने पनि त्यसमै, एस एम एस गर्ने पनि त्यसमै , फोन आएमा रिसिभ गरेर वा आफैले कल गरेर बोल्ने पनि त्यसमै सबै काममा प्रयोग गरे पछि बिचरा अघिल्लो दिन गरेको ब्याट्री चार्जले कति थामोस ?

भेटघाटको लागी बोलाइएको स्थान नया भएको कारण उनि सँग फोनमा कुरा भो । उनले भनेकी थिइन ८१ नँ को गाँडी चढेर आउ सिधै हाम्रो घर नजिक आइ पुग्छ । बल्ल तल्ल ८१ नँ को बस पर्खेर चडे झण्डै दिउसोको २ बजि सकेको थियो । ल म हिडेँ तर म कहा उत्रिनु भन त । मैले गाडी चढ्दै गर्दा फोनमा भनेकी थिए उताबाट उतर आयो फलानो ठाउ आउ न । ल ल उसो भए मलाइ बस स्टप सम्म लिन आउ है। मैले फोन छोट्याउन खोज्दै थिए । फेरी बोलिन ल ल अबको आधा घण्टामा तिमी आइ पुग्छौ मलाई बस स्टप आइ पुगे पछि फोन गर है । अब नया ठाउ जानु पर्ने गाडीको स्क्रिनमा निस्केको बस स्टपको नाम हेर्दै अगाडी बढे । बाटो काट्नु छ कानमा फोनको एएर प्लग ठोसेर मस्त बाटो काटे । स्क्रिनमा उनले भनेको ठाउ देखायो एकै छिनमा वसको अटोमेटिक सिस्टममा बोल्ने रेकर्डेड आवाज पनि आयो ग्रेट वेस्ट ल्याण्ड। अब स्टपको लागी बेल त दाब्नै पर्यो एक हातले बेल थिच्दै सँगिलाइ फोन लगाए । ए तिमी आइ पुग्यौ? ल उसो भए बसबाट ओर्लेर बाटो क्रस गर अनि अगाडी अर्को बस स्टप तिर हिड्दै आउ त म निस्कि हाले ।

ल ल गर्दै बाटो काटे तर उसले भनेको अगाडी कता म जता जादै थिए त्यता वा अर्को तिर? चौबाटोमा उभिएर सोधे हैन कता अगाडी सान्टान्डर बैक तिर हो की टेक्सास्को पम्प तिर ? खै उनले के भन्दै थिइन कुन्नि एकै छिनमा आवाज बन्द भो । किन जवाफ आउदैन भनेर यसो फोन हेरेको त अगी नै फोन त स्विच अफ भइ सकेछ म एक्लै कराउदै रहेछु । अहो अब परेर फसाद? जता ततै फोन त छ नी फोन नँ नै कण्ठ छैन कसलाई गर्नु? साच्चै भन्ने हो भने आफ्नो नँ बाहेक अरु कसैको पनि फोन नँ याद छैन। गत हप्ता देखी नै अर्को सानो मोबाइल पनि बिग्रेर घरमै थन्कि रहेको थियो ।

कता के गर्ने के नगर्ने दिमागले केही काम गरि रहेको थिएन। अब हुन त आउदै छु भन्दै थिइन लिन आइ पुगि हाल्लिन नी एक मनले भन्दै थियो तर फेरी अघिल्लो अघिल्लो पटक आउछु आउछु भनेर पनि अन्तमा बिभिन्न कारण देखाइ नआएकोले वा आज पनि पो जिस्केको सोचेर लिनै नआउने हुन् की? हामी दुइ प्राय जसो सधै जिस्कि रहन्छौ । कहिले काँही घरमा बसि बसि पनि बाहिर निस्कि न फलानो ठाँउ जाउ वा कलेज पुगी सकेर क्लासमा बसि राख्दा पनि एक जना अलि कति ढिला भएमा ल आज त कलेज बन्द भएछ कता छौ भनेर एक अर्कालाई झुक्काउछौ । त्यही कारण मनमा सँका पनि उब्जियो । अव एक्लै सिधै जाउ भने पनि कताको अगाडी हो हो । सबै तिर हेर्यो उस्तै उस्तै गल्लिहरु छन् क्रस गरेर अगाडी पनि निकै पर एउटा स्टप छ अर्को तिर पनि निकै पर । जे सुकै होस उतै होला भनेर अगाडी मेरो बस जता गयो त्यतै पछ्याउदै अगाँडी बढेँ । बस स्टप पुगेर चारै तिर हेरे कतै पनि देख्दिन । फेरी मनले भन्यो हैन क्रस गरेर अगाडी आउनु भनि सके पछि त यता नहुन पनि सक्छ । लौ जा फेरी फर्केर उतै गएँ । त्यो स्टपमा पुगेर पनि फेरी चारैतिर हेरे कतै कोही देख्दिन । मन न हो एक मन ले भन्यो लौ अव आज मेरो फोनमा कुरा गर्दा गर्दा अचानक फोन स्विच अफ भए पछि आज पनि घरमै बसेर ढाटेकी रहिछन भनेर घरबाटै पो निस्किनन् की?

करिव १५ मिनेट एता र उता गर्दा पनि साथीको अत्तो पत्तो छैन अरु सँग सोध्ने पनि कोही छैन । साथीहरु सबैलाई उसको नँ त थाहा छ नी तर त्यो साथीहरुलाई पनि कसरी सोध्ने उनीहरुको नँ पनि त त्यही फोनमा छ । उफ...................त्यो समय। के गर्ने के नगर्ने सोच्नै सकिन । एता सँगिता भने बोल्दा बोल्दै फोन काटिए पछि खुव फोन हान्दि रहिछन् । डायल गर्ने बितिकै भ्वाइसमेलमा गएर उनको टपअप फोनको झण्डै ब्यालेन्स नै सकिएछ । उनि पनि मैले जे सोचे त्यही सोच्दै अलमलमा परेछिन्। तै पनि एक मनले हेर्न सम्म बस स्टप जानु पर्ला भनेर आइछिन तर जब म उताको स्टप गए त्यही बेला उनले बोलाएको स्टप आइ पुगीछिन् । फेरी म फर्केर आउदा सम्ममा उनी अर्को स्टपमा पो हो कि भनेर गइ सकिछन् । यता र उता भएर दुबै जना नजिक नजिक नै भए पनि अलपत्र पर्दै बस्यौ । झण्डै आधा घण्टा पश्चात अव घरै फर्किने मुड बनाएर जुन स्टपमा झर्नु भनेकी थिइन त्यसकै नजिकैको अर्को स्टपमा जादै थिए । एक हातले चस्मा मिलाउदै एक हातमा फोन खेलाउदै कसैको खोजि गर्दै गरेकी जस्तो देखिने केटि टाढाबाट देखे । मेरो आँखा चस्मा बिना त्यति सहजै मानिस चिन्न नसक्ने हुनाले पनि गाह्रो बनायो । हिजै मैले चस्मा पनि लगाइन साथै मेरो आइलेन्स पनि राम्रो काम नगरेर घरमै थन्काएकी थिए । पक्कै सँगी नै हुनु पर्छ भन्ठानेर उनी भएकै तिर हुइकिए, नभन्दै उनि नै रहिछन् । दुबै जना एक्कासी करायौ "पख न तिमीलाई" तर गल्ति न त मेरो थियो न त उनकै ।

त्यसैले साथिहरु कहिले काही रमाइलोको लागी भनेर सानो सानो कुरामा झुठ बोल्ने बानी छ भने त्यागी दिनुहोस । यसले कहिले काही अपठेरो स्थिती सृजना गर्न सक्दो रहेछ । अर्को कुरा मोवाइलमा नँ सेभ छ भनेर वास्ता नगर्दा कहिले काही समस्या नै पर्ने हुन्छ त्यसैले कि त अर्को फोन पनि बोक्नु होस सबै नँ सेभ गरेर नत्र पनि सानो एउटा डायरी नै बोक्न पनि कन्जुसाइ नगर्नुहोस ।

फेस बुकले जोडेको नाता को र कहिले सम्म ?

2010-08-31T17:47:00.000-07:00

यो भनि रहनु पर्ने कुरा होइन की फेसबुक सामाजिक सार्बजनिक चौतारी हो । आजभोली गाउ सहर जताततै (डिजीटल प्रबिधि पुगेका ठाउ) सँसारका कुनै पनि कुनाका मानिसहरु जो कम्प्युटरमा इमेल चलाउन जान्दछन् प्राय उनिहरु सबै फेसबुकबाट अछुतो छैनन । केही प्रतिसत होलान जो सँग प्रयाप्त समय नहोला त कोही होलान जो फेसबुक, हाइफाइव, , स्काइप तथा अर्कुट आदि आदि जस्ता सामाजिक सञ्जाल मार्फत आफ्नो ब्यक्तिगत जिवनलाइ सार्वजनिक गराउन चाहन्नन । यो एउटा सार्वजनिक स्थल जो नया साथी बनाउन रुचाउछन उनिहरुको लागी सबै भन्दा उत्तम स्थान बनेको छ ।

सुरु सुरुमा यो सञ्जाल युवा जमातमा मात्र सिमित थियो, आजभोली फेसबुक युवा जमातमा मात्र नभै सबै उमेर समुहका साथी बनिसकेको छ । सुरुसुरुमा नेपालीहरुको लागी बिदेशिएका आफन्तहरु तथा साथीभाई जो सुकैको लागी छिटो छरितो र सार्वजनिक रुपमा सन्देशबाहकको रुपमा स्थापित यो सञ्जाल हाल आएर सबै कुराको लागी उपयुक्त स्थान बनेको छ । हजारौ मानिसमा हजारौ फरक स्वभाव त पक्कै हुन्छन नै त्यसर्थ हरेक मानिसका आफ्ना आफ्ना प्रयोजनका लागी प्रयोग गरिरहेका हामी पाउछौ । यसलाई कत्तिले उपयुक्त प्रयोग गरेका छन भने कत्तिले अनुपयुक्त प्रयोग पनि गरेका छन । कसै कसैलाइ मनको भावना पोख्ने स्थान त कसैलाई आफ्ना प्रतिभा देखाउने स्थल, कसैलाई आफ्नो फोटो प्रदर्शन त कसैलाई ति फोटोमा नाना थरी अस्लिल कमेन्ट गर्न पनि पछि छैनन् । प्रभा आचार्य दिदीको भाषामा भन्ने हो भने यो फेसबुक युवकले युवतिलाई साथी बनाउने, युवतिले युवकलाई साथी बनाउने यसको अर्थ यती मात्र होइन ।

कसैले यसलाई मनोरञ्जनको लागी मात्र पनि प्रयोग गरिरहेका छन् । जस्तै धेरैले टाइम पास गर्नको लागी नया नया साथी बनाउने उक्त साथीहरु सँग नया तरिकाले कुरा गर्ने । यसरी मनोरञ्जनको लागी मात्र प्रयोग गर्नेहरुमा भने धेरै जस्तो छदम भेषी मित्रहरु रहेका छन् । जो आफ्नो वास्तविक परिचय नखुलाइ कन अरुको तस्विर मात्र राखेर बोलिरहेका हुन्छन उनिहरु देखी सबैजना होसियार । उनिहरुले जे पनि गर्न सक्छन यहा सम्म कि अरुको तस्विर राखेर सार्वजनिक रुपमा गाली ब्यइजती सम्म गर्न पनि पछि पर्दैनन् । छदम भेषी कै कुरा गर्दा म आफैले पनि एक पटक नराम्रो सँग चोट खाएकी छु । म र मेरो छिमेकी दाईको फोटो राखेर मेरा सबै सबै साथीहरुलाई एड गर्ने साथै स्टाटस तथा फोटोहरुमा अश्लिल अश्लिल शव्दले कमेन्ट गर्ने गरेका रहेछन्, एक जना छिमेकी भाईले म्यासेज पठाए पछि मात्र म झसँग भएँ। त्यो ब्यक्ति को हो र किन यसो गरियो भन्ने कुरा अहिले सम्म पनि अन्योलको गर्भ भित्रै छ ।

हामी लाखौ करोडौ मानिसहरुले प्रयोग गरिरहेको यो सञ्जालमा हरेक पटक छदम भेसी मित्रहरुले सबैलाई नै दुख दिइ रहेको हुन्छ । फेसबुकबाट बिभिन्न अपराधीक कामको लागी प्रयोगमा ल्याइएको कुरा देश तथा बिदेशबाट कैयौ पटक समाचार पनि सुनिएको छ । उदाहरणको लागी यहा क्लिक गर्नु होस http://www.nayapatrika.com/newsportal/jhan_naya/10071--.html । सम्म यहा सम्म कि साहित्यिक आकाशका एक तारा नै भन्दा पनि फरक नपर्ला आचार्य प्रभा उहालाई समेत यस्तो घटना घटि सकेको छ (पुरा लेख हेर्नको लागी यहा क्लिक गर्नु होस http://www.onlinepatrika.com/opinion/211-2010-04-13-22-33-59.html । तर प्रभा दिदीलाई जो ब्यक्तिले झुक्कायो उसलाई प्रभा दिदीको प्रभावले ब्यक्तिले ब्यक्ति बनायो कामना गरौ हरेक गलत कार्य गर्ने ब्यक्तिहरुको लागी सहि मार्ग देखाउने पनि कोही भेटियोस् ।

हरेक कुराको दुइ वटा पक्ष भए जस्तै यसको नराम्रोको साथै धेरै फाइदाहरु पनि रहेका छन् । सञ्जालको गहन महत्वको कारण कसैले गुमाएका कुरा पनि पुन प्राप्त गर्न सफल छन् । उदाहरण हेर्न यस लिङ्कमा क्लिक गर्नुस http://www.mydcnepal.com/press_release_nepali.php?nid=1638 ।

अन्य प्रयोगकर्ता साथीहरुको त जान्दिन तर मेरो आफ्नो भने यो सञ्जाल प्रयोगबाट कति टाढा भएका साथीहरु पनि पुन भेट हुन पाएको छ, सञ्चार बिछ्छेदका कारण हराइ सकेका साथीहरु पुन भेटिदा भने निकै रमाइलो पनि हुने रहेछ । बर्षौ पश्चात भेटिए पछि खवर ओहोर दोहोरका कारण मित्रता अझ प्रगाढ पनि बन्दो रहेछ । कति त सुरु सुरुमा राम्रो सँग प्रयोग गर्न नजान्दा जो पायो त्यही साथीलाई एसेप्ट गरि साथीको सख्याँ मात्र बढाइन्थ्यो त्यसलाई इडीट गर्ने हुति नहुदा कहिले काही ब्यर्थै छिरेछु भन्ने भान पनि हुने गर्थ्यो तर कुनै फुर्सद समयमा ति अन्जान साथीहरु गफगाफ गरी निकै नजिकको मित्रहरु पनि बनेका छन् । हुन त यो मानिसको जिवनमा साथीहरु आउने र जाने क्रम चलि रहन्छ । साथीको आयु कति हुन्छ भन्ने भेउ मैले अहिले सम्म ठम्याउन सकेकि छुइन बस् भन्न सक्छु आफ्नो तथा उनिहरु दुबै तर्फको ब्यवहारले कोही दिर्घकालिन त कोही अल्पकालिन ।

हुन सक्छ यो "साथी" भन्ने शव्दलाइ हेर्ने नजरियामा भर पर्छ । वर्षौ सम्म सँग सँगै बसेर खाएर हिडे पनि समयकाल सँगै परिधिले फन्को मार्दा कोही कता पुग्छन कोही कता । जीवन भरमा बनाइएको साथी कति नजिकका हुन्छन भावना सँग जोडिएका कोही अलि नाम तथा काम सँग जोडिएका मात्र । तर जे सुकै भए पनि देखभेट भएको साथीहरु कुनै न कुनै दिन भेटिदा अहो फलानो तिमी हामी सँग यस्ता यादगार दिनहरु थिए भन्ने सम्म हुन्छ। उनिहरुको बानि ब्यबहार हेरेर देखेर सुनेर र भोगेर थाहा हुन्छ तर यो फेसबुक मित्रहरुको आयु कति होला ? आफैलाई कहिले काही प्रश्न गर्न मन लाग्छ ।

मैले पनि फेसबुक चलाउन थालेको करिव ४ वर्ष हुन लाग्यो यतिन्जेलमा सयौ साथीहरु सँग भेट भएको छ । यस मध्यमा धेरै जसो मेरा चिनजानका छन् । कति त जीबनमा नभेटेकैहरु पनि निकै नजिकका भएर आइरहेका छन् । तर यसको खासै भरोषा भने हुन्न रहेछ भन्ने मेरो आफ्नो अडकल पनि रहेको छ । किन भने केही दिन च्याटिङमा कुरा भए पछि नजिकिएको सम्बन्ध एउटा सानो कुराको सँका भेट्ने बितिकै एकाउन्ट बन्द गरि दिए पछि यो भावनाको कुनै पनि अर्थ रहन्न रहेछ । फेसबुक बाटै परिचय भएर फोनमा कुराकानी पश्चात एक खालको नजानिदो मित्रतामा बाधिएर (कुरा गर्ने बेलामा भने तिमी मेरो अहिले सम्मको सबै भन्दा उच्च स्थानमा रहेको मित्र) भनिए तापनि कतिपय ब्यक्तिहरु सानो कुरालाई लिएर टाढीए पछि पनि यो मित्रता भन्ने शब्दको अर्थ खोज्नै पर्छ कि जस्तो पनि लाग्न थालेको छ । मन न हो हरेक शँका उपशङ्का साथै प्रश्नहरु गर्छन मलाई । अनुत्तरित छु म यिनै कुराहरुको । आफ्नै मनले कहिले काही झक्झकाइ रहन्छ कि यो फेसबुकबाट बनेको नाता आखिर को? साथै यसको आयु कति हो त? बस् फेसबुकमा अनलाइन भेट भएको बेला हाइहेल्लो मात्र हो या अलि लामो ? के यो एक सञ्जालबाट बनेको मित्रता तथा नाता सधै अडीक रहन्छन् त ? पाठक मित्रहरु तपाइहरुलाई कस्तो लाग्छ के यो फेसबुक मित्रता गाउखाने कथा जस्तै हिड्दै छ पाइला मेटिदै छ त होइन?

जीवन काँडा कि फूल

2010-08-25T11:23:00.000-07:00

जीवनको भोगाई र अनुभवले गर्भधारण गरी पैदा गरीएको झमकको एक शसक्त र उत्कृष्ठ लेखनशैलीले भरी पुर्ण दशौ(म गलत छुइन भने)सन्तान हो जीवन काँडा कि फूल। आफै कल्पना गरौ जव हामीमा चेतना हुन्छ त्यो बेला आफ्ना सामुन्यका मानीसहरुले विना गल्ति आफु माथी हरेक पटक बचन बाण हान्छन तव केही काम गर्न खोज्दा हामी सँग काम गर्ने हातहरु हुन्नन जब हिड्न खोज्छौ तर हिड्ने खुट्टा हुन्नन केही भावना ब्यक्त गर्न खोज्छौ तर त्यो ब्यक्त गर्ने माध्ययम बोली पनि नभइ तड्पिनु पर्दाको दर्दनाक पिडा कस्तो होला? हो यहि पिडा र भोगाइको पोखाइ हो यो निबन्ध ।
जम्मा ४७ वटा छोटा छोटा निबन्धको सँगालो भित्र जीवनको आरम्भ र म,हजुरआमा र लिङ्ग भेद, अवसानपछिको अभ्यास,शुन्यताभित्र जीवन, आशाको त्यो त्यान्द्रो सम्म, आशाका किरणहरु, अक्षरसँग पलाएको हर्ष, शब्दको उत्सव, धामी झाक्री र डाक्टरहरु, समाजले बुझेको सौन्दर्य भित्र म ,टालेका पाइजामा र लाज, कापी कलम पाएको त्यो पल, भूत प्रेत भगवान र विश्वास, विभेदको युद्दमा म एउटा बोझ, जातीय बिभेदहरु विच म, किशोरावस्थाका चेतना र उत्सुकता, नाम सँग बिद्रोह,ऋतुधर्म र बैस, सम्भावनाहरुको खोजी, पुस्तक सँसारमा प्रबेश, सिर्जनाका कोपिला, फराकिलो बाटाको यात्रा, अक्षरहरुमा जीवनको रङ, पत्रहरुमा मन पोखिदा, विस्तृत जगत्तिरका पाइला, ज्ञानको भोक र काठमाण्डौ बस्ने प्रस्ताव, पढ्न उमेरले छेक्तैन, समाजको दृष्टीमा अपाङगता, स्वाभिमान र श्रम, धार्मिक आस्था भित्र मान्छे र देउताहरु, स्वतन्त्रता भोग्ने रहर, कलम र मृत्युको सन्त्रास, रगताम्य समयसँग स्तब्ध मन, सङ्कटकाल र सन्त्रास्त समय, अध्यारो बाट मुक्तिको स्वर, कान्तिपुर पब्लिकेशन छिरेँ, रङ्ग कुची र क्यानभास, मान्छेको दिमागमा बसेको काती, बन्दुक सँग शब्दको परेड, धनकुटा जल्यो, आस्था आँसुसँग बर्सियो, अफ्ठ्यारोमा जीवन र सुनगाभाको मुस्कान, धुम्म आकाश उघ्रिएपछि मान्छेहरु,द्वन्दका घाउहरु छामेको अनुभूति, जीवनका आभाहरु ,सहमतिका हातहरु, जीवन काँडा कि फूल शिर्षकहरु समेटिएका छन ।

यो काँडामय जीवन अरुको नभै आफ्नै यी करिव उनन्तीस बसन्तको यात्रा पार गर्दाका यात्रा सँस्मरण हुन् । निवन्ध भित्र एक साँपे बालकबाट के कति जीवनका आरोह अवरोहहरु पार गरेर एक सफल साहित्यकार झमक घिमिरे सम्म आइपुगिन भन्ने कुराको बृतान्त कोरीएका छन् । अझ समाजमा अपाङ्गहरुको स्थान, अपाङ्ग हुनुको पीडा कथित सपाङ्ग भनिने मानिसहरुले दिइने चरम यातनाको रापबाट निश्किएको ज्वाला हो जीवन काँडा कि फ‍ूल ।

पुस्तक यति गहन छ त्यो त पढि सके पछि मात्र थाहा हुन्छ । मानिस भित्रको पीडाको छटपटी ओकल्न नपाउदा कस्तो हुन्छ ? एक चेतनशिल मानिले अर्को चेतनशिल मानिसलाइ दवाइरहदा दविएको ब्यक्तिको भावनामा कति ठुलो चोट पर्छ भन्ने कुरा यसबाट सिक्न सकिन्छ । अभावको पीडालाई टार्नको निमित्त आफ्नो शरिर लिलाम बिक्रि गर्ने र जीवन सँग हार खाएर आत्महत्या गर्ने कायरहरुको लागी पनि एउटा गतिलो झापड हो भन्दा अत्युक्ति नहोला ।

गरिवीको भुमरी भित्र पिल्सिनु पर्दाको पिडा अझ चेतनमन भित्र भौतिक शरिरको अशक्तपनालाई आफ्नै जीवनको भोगाइ झै गहिराइमा पढ्न सकिन्छ यहा । " बहिनीका छेउमा गएर उसले पल्टाइरहेका कितावका पानाहरु यसो हेर्थे। त्यहा भएका अक्षर शब्द वाक्य पढ्न र लेख्न म पनि जान्दथेँ। मलाइ उसलाइ जस्तो कापी कलम किताव कस्ले दिओस र । मेरो लागी त कापी कलम किताव भन्नु नै खुल्ला धरती र त्याहा भएका ढुगाँ माटो सिन्का र स्वयम आफ्नै मसिना खुट्टाका ओला थिए पृ७१ ।" जो कोही पुस्तकको गहिराइमा डुवुल्कि मार्दा दुख र पीडाको तलाउमा राम्रै सँग पौडी खेल्न सकिन्छ । पढ्दै जादा उनको जीवनमा आफुलाई नै पाउदा खेरी मुटु भक्कानिएर पीडाका छालहरु साउने भेल झै आशुका धाराहरु त कति बग्छन कति? " हाम्रो धार्मिक सँस्कारले अघिल्लो जन्ममा पाप गरेपछि पछिल्लो जन्ममा लाटा लठेव्रा अङ्गभङ्ग भएर या आइमाइको रुपमा जन्मिन्छन भन्ने कुरो हाम्रा दिमागमा कोचिएको छ । म त्यही अघिल्लो जन्मकी महापापी मान्छे जसले पाप कर्महरु गरेकाले पछिल्लो जन्ममा आफ्न धेरै अङग निष्कृय मात्र होइन आइमाइको रुपमा जन्मिएकी भन्ने सबैलाइ विश्वास थियो । त्यसैले गाउका दोजीया आइमाइहरु मलाइ देख्न चाहदैन थिए । वा कतै देखे भने उनीहरुका गर्भका शिशुहरु पनि म जस्तै अशक्त जन्मिन्छन भन्ने अन्धविश्वास या सन्त्रासले उनीहरु टाढैबाट हिड्थे। नानी जन्मिए पछि पनि मेरो छेउ मोच लाग्छ भनेर आउदैनथे । मेरी आमालाइ पनि उनीहरुका नानीहरु छुन दिदैनथे रे । पिढी छेउछाउ बस्न दिइदैनथे रे । कति पछाडी छ नेपालीहरुको चेतनाको स्तर? अहिले सम्झिदा ती सबै घटना परिघटनाहरु अहिल्यै घटे जस्तो लाग्छ र मनमा त्यसै त्यसै निचोरिएर आउछ पृ ७३।"
अझ आफु सपाङ्ग भएर पनि समाजलाई बुझ्न नसक्नुको पिडा, आफु साक्षर तथा समाजको शिक्षित ब्यक्ति कहलिएर पनि समाजको कुरिती कुनियतीलाई चिन्न नसक्नुको पिडा अझ आफु सकुशल सग्ल शरिरको धनि भएर पनि केही गर्न नसक्ने लाछीपनाको पिडातथा आत्मग्लानीले चौपट्टै पिरोल्दछ । यसअर्थमा यस पुस्तकका हरफहरुले हामी जस्ता देखिनमा सग्ल शरिर मानिसमा हुन पर्ने प्राय सबैगुणले सम्पन्न भएर समाजमा शिक्षित शव्दको बिल्ला भिरेर बसेका ढोँगी मपाइहरुलाई पनि गतिलो चड्कन दिएको छ ।

आजको एक्काइसौ सताव्दीमा आमाको गर्भबाट भुइमा झरी नसक्दा देखी भौतिक सुख सुविधामा बालबच्चाहरु हुर्किन थालेको समाजमा एउटा मुर्ती जो सबैको सरापको केन्द्रबिन्दु बनेको हुन्छ उसले सबै सबै देखेभोगेका ब्यवहारबाट सिकेर ज्ञानको भण्डार भरि पूर्ण पार्न सफल कथा जोडीएको छ यहा। ज्ञान तथा सिकाइ भन्ने कुरा हरेक पल हाम्रै आखा अगाडी हुन्छन भन्ने कुरालाई स्पस्ट सँग बुझ्न सकिन्छ यस पङ्क्तिहरुबाट "जब घाम डाँडा माथी आउथ्यो त्यो के होला भनेर हेरीरहन्थे। मानिसहरु त्यसतर्फहेरेर उ हेर घाम डाँडा माथी आइसक्यो भन्थे तब म त्यो त घाम रहेछ भन्थे अनि भुइमा लेख्थे घाम। आँगनको डिलमा पहेँला नीला सेता राता बिभिन्न बोटबिरुवाका फुलहरु फुल्थे म त्यो देखेर एकदम रमाउथे तर तिनका रङ छुट्याउन सक्दिनथेँ मान्छेहरु भन्थे यो टाँकीको रुखमा कति राम्रो सेतै फुल फुलेछ। बल्ल म यो रङ सेतो रहेछ भनेर चिन्थेँ ।
मलाइ जव आमाले नुहाइदिन्थिन तव म पानीको अनुभव गर्थे, मलाइ प्यास लाग्दा बहिनीले पानी पिलाइ दिदा तिर्खा मेटिएर आनन्दको अनुभव गर्थे । अनि मान्छेहरु भन्ने गर्थे कति तातो घाम लागेको उफ कस्तो गर्मी? अनि म मनमनै विचार गर्थे ए यो पो रहेछ तातो भनेको । अनि भुइमा कोर्थे तातो ।"

पुस्तक पढ्दै जादा केही अँशमा पङ्तिकारको अहँमपना पनि देखिन्छन् । उनको यो आदम्य साहस र आफू माथि कै विश्वासले गर्दा आजको यो चुली उनले चुम्न पाएकि छन। हजार मनले उनको दिर्घायुको सट्टा यो यस्तो कष्ट सहेर बस्नु भन्दा मरेकै जाती भनेर उनकै अगाडी मरणको कामना गर्दा पनि मर्न नसकी हिम्मतले बाचेर आइन । हुनत एउटा यस्तो अन्धविश्वासले ग्रस्त समाजमा लाखौ पटक हरेक हण्डर तथा ठक्कर खाएर आफूलाइ समाजमा राष्ट्रमा चिनाउन त्यति सजिलो छैन । तर यहा सम्म ल्याउनमा अन्य सहयोगीहात साथै उनकै आमाको त्यो न्यनोकाख पनि महत्वपुर्ण छ । यस पुस्तकमा धेरै जस्तो बाबा र आमाको बारेमा साथै भगवानको बारेमा अलि बढी नै नकारात्मक भावना उत्पन्न भएको हो की जस्तो देखिन्छ । भन्न त जन्म दिनु मात्र ठुलो कुरो होइन पनि भन्छन तर पनि यदि उनकी आमाले १० महिना सम्म कोखमा राखेर साथै समाजको नानाथरी बचन खाएर उनलाइ यो धर्तीमा पाइला नटेकाएकी भए ------- । जे होस दुख कष्ट भोग्नेलाइ मात्र थाहा हुन्छ देख्नेलाइ भन्दा ।

उनको लेखाइमा रहेका हरेक शव्द शव्दले हामी आफैलाइ कोपरीरहेको भान हुन्छ केही गरौ गर्न सक्छौ भन्ने उत्प्रेरणा दिइ रहेको हुन्छ । मैले यो भन्दा अगाडी यस्तै आत्मजिवनी जगदीश घिमिरेज्युको अन्तरमनको यात्रा पढेकी थिए । मलाइ लागेको थियो यतिको पुस्तक कसैले लेखेका छैनन र कसैले लेख्न पनि सक्ने छैनन तर म पनि यसै समाजबाट हुर्किएकी एक कथित साक्षात्कार युवा न परे । तर जब यो पुस्तक पढि सके थाहा पाए यस्ता अन्तरमनमा यात्रा गर्ने जगदिशहरु अरु पनि रहेछन् अझ उनको भन्दा पनि दर्दनाक पिडा बोकेर हिडिरहेका यात्रीहरु त्यसैले त भन्न मन लाग्यो धन्य सृष्टिकर्ता तिमीले एक यस्तो नारी धरतीमा पठायौ जसले आफु देख्नमा अपाङ्ग भएर पनि कथित सपाङ्गहरुको लागी एक पथप्रदर्शक बनेर समाजमा उभिन सफल छिन् । नारी मात्र भएर हैन एक समाजसुधारक मानव जातीकी प्रतिक भएर उभिन सफल छिन । झमक तिम्रो कलम र विवेकलाइ लाखलाख सलाम ।

उनकै पुस्तकको एक कविताँश शव्द सुमनको रुपमा

तिमी सधै सधै सुनगाभा भएर भिरको कापमा फुली रह
जसको सुन्दरतालाइ सबै सबैले मन पराओस
तर टिपेर कसैले पनि अनायास च्यातेर नमिल्काओस

तिमी युग युग यो धरतीकै आँगनमा बाची रह
आउने उज्यालाका आभाहरु पछ्याउदै पछ्याउदै
अभिसप्त पलहरुलाइ थाङ्नामा मिल्काउदै
यौटा जीन्दगी खोज
जुन यस्तो जीन्दगी होस
त्यहा पिडाको प पनि उच्चारण गर्न नपरोस

तिमी ध्रुवतारा झै सधै सधै चम्की रह
यसरी नै चम्किलो प्रकाशमय ज्योतिमय
मन्द शितलता प्रदान गर्ने जुन जस्तै
तर अन्धकार बनाउने ग्रहणको सामना गर्न नपरोस

अन्तमा भन्नै पर्ने एक शव्द समय भए पनि नभए पनि जीवन दर्शनकै लागी भए पनि यो पढ्नै पर्ने पुस्तक हो । यसलाइ प्रकाशन गर्न सहयोग गर्ने सहयोगीहातहरु पनि धन्यवादका पात्र बनेका छन् । जय होस झमकको, जयहोस सारा नेपालीको, जयहोस नेपाली साहित्यिक आकाशको ।

छापामार युवातीको डायरी

2010-08-21T05:58:00.000-07:00

गएको यो महिनामा धेरै दिन पश्चात नेपाली कितावहरु हात परेको थियो । जसमा पहिला करिव महिना दिन जति अगाडी दुइ उर्गेनको घोडा र मयुर टाइम्स नरेश खपाङ्गी दाइ बाट पाएँ । फेरी एक दिन नेपालबाट एक जना साथी सँग अनलाइन गफ भो । कुरा कुरामा केही कितावहरुको नामहरु थाहा पाए । नेपालबाट छिमेकि दिदी आउदै हुनुहुन्थ्यो यहि मौका हो भन्ने लागेर भाइलाइ कितावको नाम दिए । बिकाश भाइले मैले भनेका प्राय सबै कितावहरु पाठाइ दिएछ । गत हप्ता मात्र फेरी अन्य पुस्तकहरु हात पर्यो यसमा झमक घिमिरे दि को जिवन काडाँ कि फूल, कृष्ण धारावासीको आधाबाटो अनि तारा राईको छापामार युवतीको डायरी । कितावको मोटाइ हेरेर सानो बाटै सुरु गर्ने जमर्को गरे ।

आफ्नै कोर्षको परिक्षा पनि नजिकिएको बेला थुप्रिएको छ कितावहरु । तर पनि मन थाम्न सकिन आखा अगाडी आइ पुगेका कितावको थुप्रोमा मन कसरी थामियोस र? समाचारहरुमा छापामारक युवतीको डायरी बारेमा पडेकी थिए । यसो कितावको साइज हेर्दा छापामार युवतीको डायरी नै थोरै पेजको देखे यहि बाट सुरु गर्ने निधो गरे ।

यो कितावकी लेखिका सानै उमेरको भएकोले पनि मलाइ अलि बढी रुचि जाग्यो । किताव पढ्न सुरु गरे यो एउटा उपन्यास हो । यो एउटा यस्तो कथा जहा एक जना छापामारकै जिन्दगीलाइ नजिक बाट नियाल्न सकिन्छ । सरल र सरस भाषामा लेखिएको उपन्यास जसलाइ जो कोहीले सजिलै बुझ्न सकिन्छ । गणेश रसिक दाईले भने झै अबोध निष्कपट र गहिरो सँबेदनामा डुबेको छ। यो गाथा लेखिका ताराको मात्र नभै विगत एक दशकमा अग्रगामी छलाङ मारी देशको आमुल परिवर्तका नाममा छापामार भएका सम्पुर्ण नेपाली चेलीहरुको कथा हो ।

लेखाइ तारा बैनीको उमेर जस्तै कलिलो भए पनि धेरै कुरामा बास्तबिकता छ । पुस्तक पढ्दै जादा म आफ्नो मातृभुमी धनकुटा पनि पुगे । सल्लेरी, हुलाक टोल अनि रानीवन डुले । पुस्तककै कुनै खण्डमा पुग्दा खेरी करफोक शव्दले मेरो आदरणिय तथा आत्मिय दाइ रमेश राइलाइ पनि सम्झन पुगे । लेखिका तारा उनै दाइका गाउले बहिनी रहिछन । दाइ सँगको ति तिता मिठा पलहरु, चौतारीमा काम गर्दा लड्दै झगड्दै ललितपुरको समिट होटल हुदै धोबिघाट धाउदाका दिनहरु ताजा भयो । पुस्तकको धेरै वटा खण्डमा पुग्दा भने सेना र पुलिस ब्यारेक भित्रका भेदभाव अनि सानाले ठुलालाइ गर्नु पर्ने सम्मान बारेमा वास्तबिक चित्रहरु नाचे । म नेपालका प्राय सबै क्षेत्रहरु घुमेकी छु जहा जहा दाइको सरुवा हुन्थ्यो दाइ की प्यारी बहिनी म उहाको कार्यस्थान चाहार्न पुगी हाल्थे । त्यसरी जाने क्रममा मैले आफ्नै आखाले देखेका वास्तविच चित्रहरु कोरीएका छन डायरीका पानामा । कतिपय शाक्याशँहरुले मेरी दुइ जना उनैको उमेरको प्लस टु सकि सकेका बहिनीहरु सँग तुलना गरेर हेर्न बाध्य भए, उनीहरु लेखिका कै उमेरका छन तर आज सम्म आफ्नो लुगा राम्रो सँग धुन जानेको छैन । देश र जनताका बारेमा कुरा गर्नु त कता हो कता कतिपय बाक्यहरु यो भनेको के हो भन्न पछि पर्दैनन् । उनिहरुलाइ न त देशको चिन्ताको हावाले छोएको छ न त परिवार यहा सम्म कि आफ्नै भविष्यको । उनीहरुलाइ राम्रो लाउन र मिठो खान इन्टरनेटमा च्याट गर्न पाए सँसार सकियो । यति मात्र हैन म आफै सँग तुलना गरे उनको अगाडी के हो मेरो परिचय? उनको दिमाग भित्र एतिका धेरै कुराहरु छन् यति धेरै परिपक्वता तर ‌‌‌‌‌‌‌हामी मा ?

उपन्यास लेख्नु कुनै चानचुन कुरो होइन । अझ उनी ७ कक्षा सम्म मात्र पढेकी २० वर्षिया निम्न वर्गकी एक गाउले चेली उनको यो साहसलाइ कदर गर्नै पर्छ । यो कितावको बारेमा सुने हात पर्यो पढ्दै जादा उनको यो लेखाइले म आफै पनि विश्वास गर्न सक्दिन कि यो एक निम्न माध्यमिक तह सम्म अध्ययन गरेर छोडेको ब्यक्तिले लेखिएको हो भनेर । उनको लेखाइमा केही बचपना नै छ भने धेरै कुरो परिपक्व ब्यक्तिको झै । कि पढेर जानिन्छ कि परेर जानिन्छ भन्ने उक्तिलाइ यसले चरितार्थ गरेको छ । परिपक्व शव्दभण्डारका कारण यहा भित्रका कतिपय शव्दहरु पढ्दा लाग्दैन कि उनी २० वर्षकी कलिली र निम्न माध्यमिक तह सम्म अध्ययन गरेकी लेखिका हुन् ।मैले बल्ल थाहा पाए कि म मा कति धेरै सँकिर्ण सोच रहेछ । मैले अहिले सम्मको मेरो सँगतले सिकाएकै यहि थियो कि लेखक तथा साहित्यकार भनेका बालकृष्ण सम, डा गोबिन्द भटराइ, कृष्ण वस्ति , आचार्य प्रभा आदी आदी मात्र ले लेख्न सक्छन म लगाएत हामी साना उमेरका मानिसहरुले यस्ता ठुलाकाम गर्न सक्दैनन् भन्ने ज्यादै सानो सोचाइ रहेछ । यस पुस्तकमा पाइएका अली मन छुने बाक्यशँहरु यहाहरु सँग पनि बाड्न चाहन्छु

त्यो हेराइमा वर्गीय मायाको अथाह सागर थियो । त्यो बेलाको साथीहरुका पीडालाइ मैले महसुस गरेकी थिएँ । उनिहरुका आखामा मलाइ बचाउन नसक्नुको पिडा थियो । त्यो असहज अवस्थामा आमुल परिवर्तनको खोजी र नया नेपालको निर्माण गर्न हिडेको भन्न चाहीनँ पृ १९।

जनताको कर र पसिनाले बाँचेको सेनाकव असभ्य अभद्र ब्यवहार र नमीठो बोलीचाली देखेर म छक्क परेँ। मलाइ लाग्यो यी सैनिकहरुले देश र जनता प्रतिको कर्तब्य बुझिदिए तानाशाहीहरु यसरी जम्ने थिएनन् अकालमा गरिवका छोरा छोरी पनि मर्ने थिएनन् होला पृ २२।

तिमीलाइ छुटने मन छ कि छैन? म नबोली बसेँ । कसरी आफ्नो स्वार्थका लागी साथीहरुलाइ चिनाउन सक्छु र पार्टीको विश्वासमा म घात गर्न सक्दिन थेँ । एकाएक मेरो शरीर तातेर आयो । फेरी बोले छुट्ने मन छ छोडी दिनु हुन्छ भने ? छुट्न मन छ भने तिम्रा साथी चिनाउ । म त भर्खर त्यता हिडेकी त्यति थाहा छैन मैले कसरी चिनाउने सर म सक्दिनँ पृ ७३।

मैले समाजको कुरीति र कुसँस्कारको घेरा भित्र आफुलाइ जति नै बाँध्न खोजे पनि सकिनँ । र तिनै घेरा र सिमानालाई तोड्दै कुल्चदै म जनयुद्दमा सरिक भएँ । गरिवीको ज्वालामा पिल्सिएर आधापिल्टो हुदै साहुको ब्याजले थिचिएका निमुखाको नया सत्ता निर्माण गर्न सबै त्यागेर म युद्दमा हिडेँ पृ १२७ ।

तत्कालिन शाही सेनाको बख्तरबन्द गाडीले पनि जनतालाइ मौन सम्मान टक्राएर फर्क्यो । आन्दोलित जनता सडकमा नाङ्गो छाती थापेर सुतेपछि सेनाको बन्दुक पनि निकम्मा बन्यो । जनता सेनाको अगाडी पहाड बनेर उभिए । चट्टान बने जनता जसलाइ फोरेर जान सक्ने क्षमता शाही सेनाको थिएन । चौतर्फी दवाबले शाही शरकारले दमन गर्ने नीति अपनाए पनि क्रमश उ एक्लिदै गयो । विदेशी सहयोग पनि काटिदै गयो । आर्थिक नाकाबन्दि बैदेशिक दवाव बढ्दै गयो पृ १४०।

मौनतामा आँशु खसिरहदा सिरानी भिज्यो आफु महान् जनयुद्दको लाल सिपाही हुँ भन्ने नै बिर्सेछु । आँखाभरी आमाको मायालु तस्विर खेलिरह्यो पृ ९० ।

ढुङ्गाको मूर्ति अगाडी वरदान माग्नु बेकार थियो । सरकारको अन्धो भक्त जसले न्या दिन जान्दैन निर्दोष हो उ भन्ने जान्दा जान्दै । तर मैले यहाँ जेलरलाइ दोष दिन खोजेको हैन उनी पनि दास थिए । दास भइकन पनि मालिक बन्थे पृ १०० ।

मलाइ नमीठो लाग्यो सोचेँ कैदीहरुको मन मुटुबाट समबेदना भन्ने कुरा हराइ सकेको रहेछ। रुन मन लाग्यो । मैले चारै तिर नियाले । मान्छेको जस्तै छ उनिहरुको रुप तर हृदय दानवको जुन मैले रामायण र पुराणहरुमा सुनेकी थिएँ पृ १०६ ।

असोज लाग्यो छुट्छु कि जस्तो आशा पलायो मेरो मनमा। सम्झेँ वारीका डिलमा पहेँलै भएर सयपत्री फुलेका होलान। आँगन वरिपरि चाँहि मखमली फुलेका होलान् । मन उडेर घर गाउमा पुग्यो । गरिव दुखीका लागि गलाको पासो बनेर र हुने खानेका लागि खुसि बोकेर २०६२सालको दशै आयो । मैले मरी आमालाइ सम्झे । कस्तो भयो होला आमाको छाती मलाइ सम्झेर । गाउले साथीहरु रमाइलो गर्दै होलान आफू भने जेल भित्र पृ ११२।

हजारौको रगत र बलिदानले अघि बढेको सङ्घर्षमा लक्ष्मि र होमा जस्ताको मुटु दुखाउने खेल पनि जारि थियो । प्रशासनले हामी माथी आधिपत्य जमाउन नसक्नु नै प्रतिकुल षडयन्त्र गरेर हामीलाई बिराटनगर जेल सरुवा गरियो । हमुरो उपस्थितीमा उनीहरुलाइ चल खेल गर्न सहज थिएन । जेल बिकृति मुक्त हुनपर्छ भन्ने हाम्रो धारणा थियो पृ ११५ ।

राजनीतिक दलले प्रितगमन बिरुद्दको आन्दोलन चर्काउदै थिए । राज्यले दमन अझ बढाउदै थियो । जनताहरु बिद्रोहमा जुटि सकेका थिए मात्र बिष्फोट हुन बाँकी थियो । पृथ्वी तातिएर ज्वालामुखी फूट्न लागेको जस्तो भान हुन्थ्यो पृ १२६।

जे भए पनि जेल जिवन साह्रै पीडादायी हुन्छ । जेलमा शोषित र शासक दुइ पक्ष हुन्छ । छुवाछुत भेदभाव धनी गरिव विचको असमानताको खाडल त्यहा झन ठुलो हुन्छ । प्रशासनको सहयोगमा हुकुमी शासन चल्छ जेलमा । सोझा सिधालाइ यनीहरु दास बनाउछन् जेलका प्रहरीहरु पनि त्यस्तै हुदा रहेछन । सत्य सेवा सुरक्षणमको सपथ खाएका एकाध बाहेक तिनै मन्त्र भलेर कैदी बन्दी माथी प्रहार गर्थे । हुन त बोट गुणाको फल राज्य ब्यवस्था नै अन्धो र बहिरो भएर होला उसका अनुयायीहरु पनि त्यस्तै थिए । शासकको सुगा रटाइमा उनीहरु पुरै अभ्यस्त भइ सकेका थिए पृ १२७।

निर्ममताको पराकाष्ठा नाघेरै भए पनि जनआन्दोलन दवाएरै छाड्ने मनस्थितीमा शाही सरकार पुगेको छ भन्ने मलाइ लाग्यो । आन्दोलनमा माओवादीको घुसपैठ भन्दै प्रहरीका उच्च पदस्थ अधिकारीको घरबाट आन्दोलनकारी माथी गोली बर्साइयो । सुरक्षाकर्मीको त्यो अनैतिक ब्यवहारले जनता अझ आन्दोलनको आधी बन्दै थिए । आकाश उज्यालो थियो सायद नया वर्षको पूर्वसन्ध्यामा आन्दोलित जनताको साहस देखेर होला । नया युग नया सँसारको आह्वानमा म खुसीले रमाएँ। पृ १३३ ।

जनताको पक्षको आवाज घन्काउदै हामी लोकतन्त्रको पक्षमा नारावाजी गरीरह्यौ । आकाशमा कतै बादल थिएन । चैतको चर्को घाममा सुकेका घाटीलाइ पानीले भिजायौ । प्रतिकार गर्न प्रहरीले हामी तिर गोलि चलाए । तर साथीहरुको छटपटाहटले हामीलाइ बन्दुको गोलीको सामना गर्ने उर्जा प्रदान गर्यो । घाइते साथीहरुको चित्कार सँगै चर्को घामले तातिएको शिरलाइ पानीले भिजाउदै हामी नारा लगाउदै थियौ । हातमा लाठी बोकेर नाइकेहरु हाम्रो बिरुद्द अश्लिल शब्द प्रयोग गर्दै नाराबाजी गर्न थाले पृ १३६।

ठक्कर खादा खादा मेरो हृदय पत्थर भै सकेको थियो । परिस्थितीले मलाइ बन्दि बनाएर मेरो जिवनयात्रालाइ जटिल बनाएको थियो । जीवनयात्रामा म आफ्नै छाया सँग पछारीएँ टुक्रिएँ फुटेँ आफ‍्नै साथ बाट टाढिएँ। रोएका ति रातहरु मेरा लागि घाउ बनेर दुखि रहे । तिरस्कार र अपमानको थुप्रो लाग्यो । हजार सपना भुलेर एउटै सपना देख्न म अभ्यस्त भै सकेकी थिएँ। सबै सपनालाइ एकातिर थन्काएर गणतन्त्र जनताकव स्वतन्त्रता र स्वाभिमानको खातिर म कालकोठरीमा हास्दै थिएँ । सिङ्गो क्रान्ति नसोचेको उचाइमा पुगे पनि मैले आफुलाइ किन किन बदल्न भने सकिनँ । घरपरिवारको सम्झनाले घरीघरी घाटी अठ्याइ रहन्थ्यो । आमाको सम्झनाले मुटु पोलिरहन्थ्यो आफू महिला भएर पाएको हरेक यातना र पीडाका कारण म आमालाइ भन्न चाहन्थे आमा अर्को जुनिमा मलाइ नारीको रुपमा जन्म नदिन‍ू पृ १४८ ।

चेतनशिल जनता कसरी शासक प्रति प्रस्तुत हुन्छन भन्ने कुराको प्रमाण थियो जनआन्दोलन ६२/६३ जनता कति सम्म सहन्छन त्यो ज्यादति र दमनलाई परास्त गर्दै कसरी आफ्नो अधिकार खोस्न अगाडी बढ्छन भन्ने आदम्य साहसको उदाहरण थियो १९ दिने जनआन्दोलन पृ १४९ ।

उपन्यास भित्र जेलमा कस्ता कस्ता मानिस बस्दा रहेछन जेलको बातावरण कस्तो हुने रहेछ भन्ने पनि बुझ्न सकिन्छ । "जेलको ढोका खुल्यो प्रिकेटको पनि। हामी भित्र पस्यौ कारागारमा एक्कासि होहल्ला भयो आकाश नै थर्किने गरी, लडाइ जितेका सिपाहीहरुको हल्ला जस्तो कस्तो बिना अर्थको हर्षोल्लास । हामीलाइ देखेर सबै कराए खसी आयो पानी तताओ खसी आयो "

देश र जनताको लागी बर्गीय समानताको लागी लागी परेका तारा जस्तै हजारौ छापामारका कथा छन हाम्रो देशमा । उनिहरुले केही नबुझेरै लागे पनि कतिले बिर गति प्राप्त गरे कसैको अँग भँग भयो कसैले परिवार गुमाए तर खै के पाए उनीहरुले? "म आफुलाइ पार्टीको इमान्दार कार्यकर्ता ठान्थे । जब मैले इलाम जेलको ढोकामा आफु प्रतिको त्यो आरोप सुने त्यो समयमा आफु बाचेको बेकार भयो भन्दै धिक्कारे"। "समयको रफ्तार सँगै बगिरहेका मेरा इच्छा चाहानालाइ समयले ने बगरमा हुत्याइदियो। हजार छालहरुले लुछेर भुलेर गएको बगर झै बनाइ दियो निस्प्राण र विवश मलाई । जति नै चेतनशिल प्राणी हुँ भनेर घमण्ड गरे तापनि मानिस समयको दास रहेछ । बाध्यता र विवशताले हात फैलाएर घाटी अठ्याए पछि सबै स्विकार्नु पर्दो रहेछ । यो दुनियामा कोही खराव बने कोही असल तर जो जस्तो बने त्यहा भित्र बाध्यता र विवशता पक्कै हुदो रहेछ । मानिसले समयको तालमा नाच्नु पर्दो रहेछ । कसैको भाग्यमा सुख पर्छ कसैको भागमा दुख ।" उनको यो भनाइको अँशले पनि प्रष्ट हुन्छ उनीहरुमा पनि कुविचारका मानिसहरुले गर्दा मोर्चामा फाटो आएको हो।

मलाइ छापामार भन्ने बित्तिकै रिस उठ्थ्यो तर जब मैले यो पुस्तक पढे उनिहरुमा पनि दया माया भन्ने कुरा हुदो रहेछ । छापामार सबै क्रुर हुन्न रहेछन भन्ने लाग्यो । हुन त तारामा पनि जब जेलको चिसो क्षिडीले सताए पश्चात दर्दनाक भोगाइले नै यि सबै कुराहरु सिकाए होलान । तर जे भए पनि उनि जस्ता यि अवोध बालबालिकालाई अहिले सरकारमै आएर पनि उनैका पार्टीले केही गर्न सकेका छैनन् । उनैले स्विकारेका छन अहिले कसैले केही वास्ता नगर्दा बेकार जनयुद्दमा होमिएछ जस्तो लागेको छ उनलाई। पुस्तकका अघिल्लो भागमै गिरीश गिरी दाइ लेख्छन "यो सारा घटनाबाट ताराले सिकेको पाठ के हो ? त्यो परिवार पाल्न सेना प्रहरीको जागिर खाने हुन् वा हामी जस्ता तल्लो स्तरका कार्यकर्ता जता पनि ठुलाले सानालाइ प्रयोग गर्ने मात्र रहेछ । उनले बल्ल बुझेको अन्तिम सत्य बताउदै पछुतो ब्यक्त गरिन् कस्तो अन्धकारमा फँसियो कहिले काही त उतिखेरै सेनाले मारिदिएको भए पनि कति जाति हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ।"
यो अवस्था हेर्दा माया लागेर आउछ। तर उनकै भनाइ सापट लिएर भन्नु पर्दा साच्चै मायाले न त पेट भरिन्छ न त आङ नै छोपिन्छ । माया त खालि महसुस गर्ने कुरा मात्रै रहेछ । माया मात्र भ्रम हो त? मनले प्रश्न गर्यो मलाई पनि ।

2010-08-19T17:32:00.000-07:00

म एक्लै रिसले चुर्मुरिएर रन्थनिएर थुनिएकी छु
पछारिएर आफै सँग रिसाएर बिछ्यौनामा पल्टिएकी छु

थरि थरिका मान्छे थरि थरिको आवाज
सुन्दैछु बजारमा हल्ला छ रे नेपालको बारेमा
भन्छन रे सबैले

आफ्नो दुनो मात्र सोझाउन खोज्ने सबै स्वार्थीहरुको देश
भत्ता र दैनिकी टार्न जाने अल्छे र लाछी सभासदहरुको देश
दिन डहाडै मानिस अपहरण गर्दा थाहा नपाउने अन्धाहरुको देश
भारतियहरुले आँगनमै जग्गा लुटिदा हैन भन्दै बस्ने अपाङ्गको देश
छिमेकीले आगो सल्काइ घर जलाइ दिदा पनि वास्ता नहुनेको देश
दिउसै चेलीहरुको अस्तित्व लुटी रहदा ट्वाल्ल परेर हेर्ने मुर्खहरुको देश
महिनौ लगाएर पनि उपयुक्त एउटा मान्छे खोज्न नसक्ने गालपाराको देश

उफ् हाम्रो भाग्य
अरुले आफ्नै मातृभुमिको बद्ख्वाइ गरेर हिड्दा पनि
निर्लज्ज हाम्रो देशको फ्वाक लगाएर हिड्नु परेको छ
भाइ फुटे गवार लुटे आफै आफैको झगडाले
सारा हामी निर्दोषहरु बेइज्जतको माला लगाएर हिड्नु परेको छ।

शान्ति हराएकी छन्

2010-08-09T07:03:00.000-07:00

शान्ति हराएको पनि बर्सौ भै सक्यो, मर्यो या बाचेको छ कसैले भन्न सक्दैन । कठै अध्यारीरात उत्तिकै छिप्पिएको छ वरी परि । हत्या हिसाँ र आतँकले आफ्नो अस्तित्व नै गुमाइ सक्यो भन्छन सबै , कुरा सुन्छु नाना थरी , मन खेल्छ घरी घरी । कोलाहलले उनिको पहिचान नै बाग्मतिको किनारमा सेलाइ सक्यो कि, कतै पापी नर्कका दानवहरुले उनको अस्तित्व माथी नै खेलवाड गरि रहेछन् की ? शङ्का आशँकाले यो मन भत्भति पोलेको छ । मानिसले मानिस काटे पनि यो पापी मन न हो बाटो हेर्ने गर्छु अझै घरी घरी । उनि हिडे देखि फर्केर आउने दिनको लागी बिच्छ्याएका मेरा यि दुइ नयनहरु अझै पनि उठाउन सकेकी छैन । उनको आगमन नहुन्जेल सम्म उठाउन्न पनि । आश गर्छु अझै शान्ति नआए पनि खवर बोकी आउने छन एक दिन उनकी प्यारी चरी, त्यस पश्चात सबै खवर लैजाने छन नौ डाडा पारि नै भए पनि त्यस पश्चात पुन फर्केर आउने छिन शान्ति आफ्नो जन्म घर । डर त लागेको छ कता कता। बाबै नि त त्यै चरिको पनि पखेटा काटी दिए भने ति पापीष्ट नरभक्षीहरुले । बर्वराउछु म एक्लै एकान्तमा ।

हावाका झोकाहरु सल्लाका पातहरु सँग सुसेलि खेल्दै आउदा लाग्छ शान्तिकै आगमन हो । आभाष न हो एकै छिनमा वास्तविकतामा परिणत भै दिदा फेरी नौ नाडी नै फतक्क गलेर आउछ । सम्झाउछु आफ्नै मन जता ततै कोलाहलले कलिलो शान्तिको मन डराएर लुकी रहेकी होलीन यतै कतै । सिहँदरवार देखी बिरेन्द्र अन्तराष्ट्रिय गृह सम्म पापिष्ट दानवहरुको लर्कोले बाटै कोलाहल मच्चाएका छन् भन्छन । मनभरी पिडाका ज्वालाहरु लप्का लप्का भएर दन्किरहेछन। गर्न सक्ने हुती नभए पछि एक्लै भुन्भुनाउनु सिवाए अरु के नै साहारा छ र ममा ? आफु पनि लँगडो भइयो । न त ति कुबुद्दीले गलेका ब्वासा तथा सुन्दरीहरुको नौटङकी हेर्न नै पाइन्छ, न त तिनका मुखमा कालो मोसो दल्न नै । कठैबरा भन्दिने नि कोही छैनन् हरे के दशा लागेको होला हाम्रो घरलाई ।

हिजो सम्म त एक झिनो आशा थियो शान्तिको खोजी गर्न कोही उठ्लान । कसै न कसैको कानमा त पश्ला र घच्घचाउला भन्ने लागेको थियो तर सबै नरभक्षीहरु रहेछन बाबै सबै जना स्वार्थले लुप्त । देखावटी दुइ दात ङिच्च देखाइ सबै जना एउटै थालमा खादै चुठ्ता रहेछन्। ढुकुटीको खजाना तै बाझे मै बाझे जस्तो गरेर मिलोमतोमा रित्ताउदा रछन। मन अमिलो गरि कुडिए पछि भन्न मन लाग्छ कठै शान्ती तिमी कुन दिनमा यो घरमा जन्मेकी थियौ ? तिम्रा दाजु भाइ दिदी बहिनी काका काकी कसैलाइ तिम्रो मतलब छैन । सबै जना कानमा तेल हालेर बसेका छन।

माङेरै भए पनि खान पाएकै छन्। पल्ला घर माथ्ला घरका कुरौटेहरु आएर कान भरि दिएकै छन् । अरुत के जानेका होउन र? आगोमा घिउ थप्न मात्र जानेका छन तिनले । एकले एकलाई उचाल्छ अर्को आएर अर्कोलाइ, ताल परेमा चर्को गरी थेचार्छ पनि । घरकै दाजु र काका बिचमा कुराहाला हाल गरेर दुश्मनी बढाइ दिएकै छन् अरुले। हुन त तिनको पनि केही दोष छैन । घर भित्रका मानिस आफु आफु मिले पो अरुले हेप्दैनन् । यहा त सबै आफै आफ ठुलो पल्टिन्छन् बाबै कोही छैन सानो । कसैले कसैको कुरो सुन्ने भए त हो नी । घरको मुली कोस्लाइ बनाउने भन्ने कुराको निर्क्यौल गर्न पनि पल्ला घर मात्र हैन पल्ला गाँउ नै पुग्नु पर्ने अवस्था आइ सक्यो । मुलि बिनाको घर र मुखिया बिनाको गाउ कहा बसि सक्नु छ र? साच्चै अव त अति भो । शान्तीको अनुपष्थितीमा कति घटना दुर्घटना भै सके दैव लागे पछि यस्तै हुन्छ भन्थे हो कि क्या हो ?

दिन बिते, रात बिते हुदा हुदा बर्षौ भै सक्यो अह अझै पनि आइनन्। शान्तिको खोजिमा मसिना भाइ बहिनी सधै रोइ रहेछन् । उनका सच्चा अनुयायीहरु अझै बाटो हेरी रहेकै छन्, अरु केही भुस्याहा कुकुरहरु पनि उनकै अनुयायी बनेर धमधडाक तहल्का पनि मच्चाउन थालेका छन्। कहिले उटपट्याङ काम गर्छन त कहिले आफ्नै साथी सँगीलाइ जाल हान्छन । जोरी पारी सबै हासी सके कसैले शान्ति फर्काउन आटेनन् । वास्तविक खोजी घर भित्रकै ठुला बडाले गरे त पक्कै पनि फर्केर आउने थिइन तर के गर्नु बिडम्बना कसैलाइ के को सुर कसैलाइ के को सुर घर ज्वाइलाइ खान कै सुर ।

दिन दिनैको मँहगी, हत्या हिँसा अराजकताले थोरै मात्र बचेको यो आश पनि निभ्ने भो साझको दियो झै गरी । फगत कति लाई सोधु म तिमीले शान्तिलाई देख्यौ भनेर ? कतै देखीन मात्र सुन्नु पर्छ । विना बाबुको छोरोलाइ सबैले हेप्छन हाम्रो समाजमा, हाम्लाइ पनि त्यही दुख हुने भो । दुनिया जोरी पारीले सोघ्छन तिम्रा घरमा के भएको हो अचेल जहिले झगडा कुटाकुट मात्र हुन्छ । म जाबो दुर्वल के जवाफ दिउ खै ? जिस्काउछन अचेल त तिमीहरु त पानीका धनी, स्रोत र साधनका धनि खै त जहिले तिम्रो घर अन्धेरीरातमा चुक घोप्टाको जतिकै । म मुर्ख मनुवा के जवाफ दिउ खै । एउटै कुरा उत्तर दिएर टार्छु सबैलाइ घरकी जेठी छोरी शान्ति हराएकी छ, सबैलाइ उनको चिन्ता छ त्यसैले यस्तो भएको हो । घरको रेखदेख देखि सबै कुरा उनले गर्थिन अहिले उनि केही वर्षका लागी भुमिगत भएकी छन् जव उनी फर्केर आउछिन घरका सबै मपाइको हुँकार डगुरेर बसेका हरुलाइ गलहत्याउनेछन तब सबै ठिक हुन्छ ।

उर्गेनको घोडा

2010-08-06T04:51:00.000-07:00

पुस्तक: उर्गेनको घोडा
लेखक: युग पाठक
प्रकाशक: साग्रिला बुक्स प्रा लि
पृष्ठ सँख्या: २५४
मूल्य रु: २७५
विधा : उपन्यास

नेपाली इतिहासमा दोश्रो जनयुद्द सकेर अर्ध मृत अवस्थामा देश अगाडी बढी रहेको छ। देशमा राजतन्त्र फालियो गणतन्त्र आयो तर पनि जनताले चाहेको वास्तविक प्रजातान्त्रिक लोकतन्त्र स्थापित भै सकेको महसुस गर्न पाइएको छैन । तर जति पनि परिवर्तन महसुस गरेका छौ त्यसको पछाडी दोश्रो जनयुद्दको ठुलो हात छ भनेर हामी भन्न सक्छौ । राजतन्त्र र राणातन्त्रको दमन पछि उर्लेका बिद्रोहको लहरले उब्जाएको खैलाबैला साथै जातिय दमनको प्रतिशोध बोकेर उत्रेकी एक तामङ युवती म्हेन्दोको सेरो फेरोमा रहेर लेखिएको उपन्यास हो उर्गेनको घोडा। तामाङ वस्तिमा प्रचलित किवँदन्तिलाइ आधारमानेर कल्पनामा उमारीएको एउटा चित्रले उपन्यासकी प्रमुख पात्र (नायिका) म्हेन्दोलाइ उपन्यासको अन्त्य सम्म पछ्याइ रहन्छ । पाँच मुख्य भाग भित्र २६ वटा अँशको उपन्यासले जनआन्दोलन, बिद्रोह, केही अँश जातिय पहिचान, रोमान्स, मित्रता आदी सम्पुर्ण पक्षलाइ समेटेको छ ।
जनयुद्दलाइ मुख्य आधार बनाइ लेखिएको यस कृतिमा साहित्यिक शब्द भण्डारलाइ सके सम्म प्रयोग गर्न लेखक सफल छन। उत्तर तिरको पहाडको चेपबाट फुत्त खोला निस्किएको थियो र बिचमा प्रशस्त बगर फेलाएर दक्षिण पट्टि निकै पर पुगेर पहाडको अर्को चेपमा हराएको थियो । विस्तीर्ण बगरको बीचमा खडेरीको यावेङ खोला दुब्लाएको थियो तै पनि उसले सुसाउन छाडेको थिएन । ठुल्ठुला चट्टानहरु यत्रतत्र थिए । नीहरु बगरै बगर हिँडेर पल्लो भित्ताको सेपबाट बगेको खोलानेर पुगे । पृ ४७
कथामा घोरीएर पढ्ने हो भने कुनै कुनै ठाउमा आफैले देखिरहेको दृष्यझै महसुस गर्न सकिन्छ । लेखकले यस उपन्यास लेख्नमा निकै गहिरो अध्ययन गरेका छन भन्ने कुरा यस भित्र प्रयोग गरिएका तामाङ भाषाका वाक्यहरु तथा तामाङ समाजको वास्तविक चित्रण गरि बर्णन गरिएका बाक्यहरुलाइ लिन सकिन्छ । तामाङ जातिको उत्पिडनलाइ लिएर कथा अगाडी बढेको छ । यसका साथै उनिहरुको चालचलन भाषा शैली तथा सँस्कृतिलाइ सके सम्म उतार्न सफल छन् । आफ्ना जातिय अस्तित्वका लागी आफ्नै जातिय इतिहासको उत्खनन गरेको साथै अन्य जातिकै भए पनि समाज सेवी तथा चेतनाका अग्रदुत रुपचन्द्र बिष्टले नै तामाङ बस्तिका सोझा सिधा जनतालाइ आफ्ना हक हितका बारेमा जागृत गराएइएको कुराहरु पनि मिसाउन भ्याएका छन । चलाउछ तेरा पुर्खाले जङ्गेका कानुनले चलाएको चलन हो यो ।तेरो सँस्कृतिमा दशै पर्छ। दशैको देउता छ कोही उनले उतेजित भएर बोल्न थाले पछि उनका लामा लामा हातहरु रिसाएको सर्प झै हल्लन्थे । ल कतै बाट पत्तालगाएर देखा मलाइ । राणा शासनले चलाएको चलन हो यो । दशै तेरो जातलाइ थोपरिएको थियो । यो कुखुराको सिउर टासेको छस नी पञ्जा छाप लगाएको छस सव राणा शासनलाइ देखाउने प्रमाण हो । तलवार देखाएर चलन चलाइ दियो राणाले आज सम्म पछ्याइरहेको छ । आफ्नो अस्तित्व आफ्नो इतिहास सव भुले पछि मान्छे जनावर नभएर के हुन्छ ?तहरुलाइ जाँड खाने अनेक चाडपर्व चाहिएको छ । अपराधिले चलाएको चलन खुरु खुरु मान्ने कहिले सम्म हो ? पृ ७०
पहाडी जनजीवन, तामाङ जातीको इतिहास, महिला छापामारको कथा सबैलाइ एकै ठाउ समेट्न सफल छ । युद्द कसरी गरे, युद्दमा हिडेका क्रान्तिकारीहरुले कस्तो कस्तो दुख भोगे, उनिहरुको मानसिकता लडाइका बेलामा कस्तो हुन्छ भन्नेकुरालाइ समेत राम्रो सँग चित्रण गर्न सफल छन लेखक। पात्रहरुको दर्दनाक दुखलाइ साच्चै युद्दमा होमिएका पाठकहरुले आफ्ना कथा र ब्यथालाइ सजिलै सँग दाजेर आफैलाइ काल्पनिक पात्र बनाइ उभ्याउन सक्ने गरी साहित्यिक छन्दले बाधिएको छ । हाल नेपालका बिभिन्न भागमा जातिय प्रान्तको घोषणा र कतै कतैका बिधालयहरुमा आफ्नै भाषाबाट अध्ययन अध्यापन सुरु गरेको कुरालाइ पनि समेट्न सफल छ । " खरायोसे सोँच्दिजी निन्द्राकी नुङसी पङस्यै ङै थेदा छ्योङसी टाँला । कछुवा विचारा लानन् थारेङ लिच्छा घिस्रिदिवल्येङ मुबला । थे मेर्जी अनि थे भुसुक्कै निन्द्राहाजीम् ।" पृ ४३ (यहा निन्द्र कछुवा र खरायोलाइ उहि नै नाम दिइएको छ तामाङ भाषामा यिनीहरु सबैको आफ्नै नाम थियो जस्तो लाग्छ मलाइ हुनत मेरो गाउको भाषा र मकवानपुर तथा त्रिसुली तिरको तामाङ भाषामा अलि फरकता पाइन्छ)
उपन्यासको सुरुवात एक पाठकले भुमिगत पत्रिकामा छापिएको उर्गेनको घोडा नामक उपन्यासको पहिलो भाग बाट सुरु हुन्छ। उपन्यासको एक पहिलो खण्ड सलल बगेको छ । सरल र सरस भाषाशैलीमा लेखिएको छ कथालाई आम पाठकले सजिलै बुझ्न सकिन्छ भनौ कथा कथा जस्तै भएर अगाडी बढेको छ । उपन्यासको दोश्रो भाग तथा अँश ६ सम्म सजिलै बुझिए पनि अँश सातबाट कथा अन्तै तिर मडारिन पुग्छ । कथा भित्र पनि अर्को कथा थपिएको भान हुन्छ । कथा कथै भित्र सिगौरी खेलेर यता र उता हुदै जादा विर साहसी योद्दा कमरेड म्हेन्दोले साहदत प्राप्त गर्छिन र उनको कोखबाट जन्मिएकी सानी फुच्चिको नाम पनि म्हेन्दो नै राखिएको छ ।
हरेक कुराका दुइवटा पाटा राम्रो र नराम्रो पक्ष त हुन्छ नै । काम गर्दै जादा हरेक कुरालाई सहि तरिकाले लैजान्छु भन्दा भन्दै पनि केही गल्ति कमजोरी त भै हाल्छ । यस उपन्यासका पनि केही थोर बहुत कमजोरीहरु देखिन्छन। हुन त म एउटा पाठक त्यसमाथी भर्खर भर्खर साहित्य भन्ने जन्तुलाई चिन्ने कोशिस गरी रहेकी छु यसर्थ मेरा दिमागले जति भ्याए त्यति हो अरु सामु राख्ने भनेको । लाखौ पाठकले रुचाएर करिव ३ महिना मै दोश्रो सँस्करण निकाल्न सफल छ त्यसकारण हुन सक्छ यो पुस्तकमा खासै गल्ति कमजोरी नहोलान तर पनि मेरा साना दिमागले के भन्छ भने यो उपन्यास भित्र ज्यादै धेरै कुरा समेटिए जसले बिषय बस्तु नै गजाँगोल बनाइ दियो । कथा भित्रका पात्रहरु यति धेरै भए कि यो कुन पात्र कहाबाट आयो भन्ने कुरा खोतल्न पुन अघिल्लो अँश पुग्नै पर्ने हुन्छ ।
मैले यहि पुस्तक अध्ययन गर्दै गर्दा इन्सेपस्न भन्ने चलचित्र हेरेकी थिए । त्यस चलचित्रमा कथाका पात्रहरु सपनामा प्रवेश गरेर अझै त्यो भित्रको पनि सपनामा आफैहरु छिरेका हुन्छन। सपनाको तह तह भित्र छिर्दै गएर आफै आफै योजना बनाउछन् यसले गर्दा कथा कहानी कहा पुग्यो कुन सपना र कुन बिपना हो भन्ने कुरा छुट्याउन दर्शकहरुले एकदम गहिरिएर ध्यान दिएर हेर्नु पर्ने हुन्छ । यो उपन्यास पनि त्यस्तै खालको छ । यस उपन्यास भित्र पनि उपन्यास छ उर्गेनको घोडा जहा पात्र म्हेन्दो नै छिन तर फेरी त्यही उपन्यास पढ्ने मध्यको एक पाठक पनि म्हेन्दो नै छिन । उनिमात्र एक पात्रको नाम दोहोरिएको हैन सोनाम दलसिङ आदी आदि नामका पात्रहरु डबल डवल छन जसले गर्दा पाठकहरु सजिलै झुक्किन्छन । कुनै कुनै भागमा म कुन सन्दर्भमा कहा के पढी रहेकी छु भन्ने बुझ्नलाइ अघिल्लो अँश पल्टाउनु पर्छ । उपन्यास भित्रका पात्रहरुले लाल पाइलो पढ्दा पड्दै उर्गेनको घोडाको कुरा उनि उप्केको छ । कुनै कुनै कुरा असाध्यै अपत्यारिलो पनि छ जस्तै उपन्यासको कथामा लप्टन धर्म बिर क्षेत्रीले म्हेन्दोलाइ मन पराइ लेखेको चिठी म्हेन्दोको हात परि सकेको थियो तर कसरी कर्नेलले पढ्न पायो भन्ने कुरा मैले बुझिन । एक त धर्मबिरको क्याम्प आक्रमण गर्न गएकी पनि म्हेन्दो थिइन र उनैले उसलाइ गिरफ्तार गरेर १३ दिन सम्म बन्दग बनाइ राखेकी थिइन दिगबिजयले लप्टन धर्मबिरले म्हेन्दोलाइ कसरी मन पराएको थाहा पाए भन्ने कुरा पनि अप्ठेरो छ ।
जे जस्तो भए पनि हालको नेपाली बजारमा मूल्य पनि खासै धेरै छैन त्यसैले जनआन्दोलन भाग दुइको केही अँश थाहा पाउन भने यस पुस्तकले निकै सहयोग गरेको छ ।

डु मि फेभर प्लिज

2010-08-01T11:54:00.000-07:00

जुन गोरुको सिङ छैन उस्कै नाम तिखे । जुन देशका मान्छे चाही नाइटो झरी नसकी चुरोट र बियर खान्छन, त्यही देशमा कानुन लाउछन १८ बर्ष नपुगी चुरोट किन्न नपाइने, २५ बर्ष नपुगी अल्कोहल (रक्सि) किन्न नपाइने साथै डि भि डि किन्न पनि चलचित्र अनुसार १२ बर्ष १५ बर्ष १८ बर्ष पुरा भएकै हुनु पर्ने रे बिचित्रको नियम कानुन।
हाम्रो देशमा जता सुकै जस्ले सुकै चुरोट होस वा रक्सी किन्न र खान पाइन्छ तर खै बेलायतको कानुन तिनै खैरेले जानुन् । म बेलायत पसेको झण्डै एक बर्ष भयो यति सम्ममा चुरोट र बियर नखाने मान्छेहरु सायदै देखेकी छु । हुन त खाने मुखलाइ जुँगाले कहा छेक्छ र? स्कुले बिधार्थीहरु बुङ बुङती धुवा उडाउदै दगुरी रा छन्,बस भित्र र ट्रेन भित्र धुवा उडाउन नपाइने हुनाले जब बस वा ट्युवबाट बाहिर निस्केर हतार पर्छ मुख झोस्नमा। अफिस भित्र पनि खान नपाइने हुनाले काम गर्यो गर्यो ५ मिनेटको ब्रेक लिएर हतार पर्छ ढोका बाहिर उभिएर धुवा उडाउन तर अचम्म लागेको चाही के भने यहाका जुन तुन पसलमा रक्सि र चुरोट किन्नै पाइन्न । सरकारी लाइसेन्स प्राप्त अफ लाइसेन्स तथा अन्य ठुला सुपरमार्केट जहा पनि २५ वर्ष नाघेकोले मात्र किन्न पाइने । अलि सानो दारको कलिलो जस्तो मानिसको लागी यो पिडा नै हुन्छ । त्यै भएर अफलाइसेन्स पसलको बाहिर तथा सुपरमार्केट वरिपरि स्कुले नानीहरु लाइन लागेर बसेका हुन्छन सहयोग माग्न । एक्सक्युज मी प्लिज, डु यु ह्यभ आइ डी, डु मि फेभर प्लिज? भन्नेहरु टन्नै हुन्छन।

साना उमेर नपुगेकाहरुलाइ त ठिकै छ रे तर उमेर पुगेकै भए पनि साना दारका मानिसलाइ पनि गाह्रो पार्छ यो देशको कानुनले । एक पटक मेरी इन्डीएन साथी मेघना र म बजार गएका थियौ । उनि म भन्दा अझै जेठीहुन उमेरले तर उचाइमा सानी मुहार पनि बच्चा जस्तो भएकीले उनलाइ चुरोट किन्न नदिने रहेछ । मलाइ आफु नखाने हुनाले यस्तो नियम खासै याद गरेकी थिइन तर जब उनले मलाइ उनको काड हातमा थमाइ पिनकोड बताउदै चुरोट किन्न लगाए पछि म दँग परे । मेघनाले चुरोट खान थालेको ५ बर्ष भएछ तर उनी यहा आएकी भने भर्खरै मात्र हुन । उनले चुरोट पिउन सिकेको उसकै भारतमै रहेछ । भारतमा पनि रक्सि चुरोट होस वा दवाइ जे पनि नेपालमै जस्तो सजिलै जस्ले पनि साथै जहा पनि किन्न सक्ने हुनाले खासै अप्ठेरो झेल्नु परेन । तर जव उनी बेलायत छिरीन हरेक पटक चुरोट खाने बेलामा अलि ठुलादारका साथीको आवश्यक्ता परेको रहेछ । म सँग पनि आइ डी थिएन त्यो दिन उनले भनिन "आइ डि मागी हाले छ भने चै नकिन्दा हुन्छ"। तर भाग्य त्यसको दह्रै परेछ मलाइ कुनै रोक टोक बिना चुरोट कि्नन दिइयो । उनको बैङ्कको कार्ड र चुरोटको डब्बा हातमा थमाउदै यस्तो सास्ती झेल्नुको सट्टा चुरोट खानै किन छोड्दिनौ मैले प्रश्न पनि गरेकी थिए एक पटक । हतारले चुरोट सल्काउदै बोलिन "लागेको बानी त्याग्न त्यति सजिलो कहा सकिन्छ र?" हुन पनि होला खाइ राख्नेहरुलाइ तलतल त लागी हाल्ला।

त्यो थियो मैले लण्डनमा पहिलो पटक चुरोट किनेको । त्यस पछि पनि एक दुइ पटक भाइहरुको लागी चुरोट किनी दिएकी थिए बिना आइ डी नै । आफै नखाए पनि हामी जनजातीको कोसेली बोक्नु पर्ने बानी दिदीहरु सँग पसल जादा घर प्रयोजनको लागी होस वा कोसेली लैजान धेरै पटक नै वियर,ह्विस्की अनि पोर्ट किनेकी थिए। तर आज धेरै दिन पछि फेरी घरमा पाहुना आउने हुनाले नजिकैको पसल गएकी थिए, तर दुर्भाग्य आइतबार भएकोले ४ बजे नै बन्द भै सकेको रहेछ । त्यसैले अलि टाढाको सुपरमार्केटमा गए । अन्य सरसामान सहित एउटा ह्विस्कीको बोटल पनि साथमा राखेकी थिए,सबै समानको हिसाव जोड्दै जादा मेरो अनुहार तिर पुलुक्क हेर्दै फुच्ची कर्मचारीले भनिन डु यू ह्वाभ योर आइ डी प्लिज?
सानी सानि चिटिक्क परेकी ति फुच्चिले मलाइ खै किन त्यस्तो प्रश्न गरीन मै खँग्रङ्ग भए । म सधै झै लागेर केही नबोकी हिडेकी थिए । सरी आइ डोन्ट ह्यभ माइ आइ डी नाउ भने पछि उसले मिसिक्क हास्दै बोटललाइ उता राखेर भनि सोरी वि कान्ट सेल यु विदाउट योर आइ डी ।

म छक्क परे,घरमा पाहुनाहरु आइ सक्नु भएको छ । मैले जसरी पनि लानु छ। त्यसैले म २५ नाघेको जानकारी गराउदै बेच्न अनुरोध गरेँ । मैले भने मलाइ हेर्दा तिमीलाइ त्यस्तो बच्चा जस्तो लाग्छ? पहिला पनि मैले धेरै पटक किनेकी छु । उनले नजिकैको अर्को साथीलाइ सोधिन सालिनी लुक एट हर वान्स, क्यान वि सेल दिस अल्कोहल विदाउट एनी आइ डी? हतारमा ग्राहकको विल काट्दै बोलि सरी डार्लीङ वि कान्ट सेल यु विदाउट आइ डी ।
हे भगवान सधै अरुको लागी किनी दिने मान्छे आज आफै भन्न बाध्य भइयो डु मि फेभर प्लिज ।